دانلود کتاب و ویدئو آموزشی NextCloud جلد اول

کتاب آموزشی Nextcloud شما را با یکی از قدرتمندترین پلتفرم‌های متن‌باز برای ذخیره‌سازی ابری، همکاری تیمی، و مدیریت داده‌ها آشنا می‌کند. این دوره مناسب افراد و سازمان‌هایی است که می‌خواهند از راهکاری ایمن و مقرون‌به‌صرفه برای مدیریت فایل‌ها و خدمات ابری استفاده کنند.

سرفصل دوره آموزشی Nextcloud

بخش ۱: مقدّمه به Nextcloud

فصل ۱.۱: آشنایی با مفهوم فضای ابری

• تعریف رایانش ابری و مدل‌های مختلف آن (IaaS، PaaS، SaaS)

• نقش سرویس‌های ابری در مدیریت داده‌ها و همکاری سازمانی

• مزایا و چالش‌های استفاده از راهکارهای ابری

• مروری بر روند رشد سرویس‌های ابری در جهان و نیاز به راهکارهای متن‌باز

فصل ۱.۲: معرفی Nextcloud

• تاریخچه شکل‌گیری Nextcloud و جدایی از ownCloud

• اهداف اصلی توسعه Nextcloud: امنیت، کنترل داده، استقلال از سرویس‌دهندگان تجاری

• ویژگی‌های کلیدی: همگام‌سازی، اشتراک‌گذاری، همکاری، مدیریت نسخه‌ها، رمزنگاری

• مقایسه ساختار و عملکرد Nextcloud با سرویس‌های مشابه مانند Google Drive، Dropbox و OneDrive

فصل ۱.۳: ساختار و معماری سیستم

• معرفی اجزای اصلی سیستم:

  • سرور Nextcloud

  • کلاینت‌های دسکتاپ و موبایل

  • رابط کاربری تحت وب

  • افزونه‌ها و اپلیکیشن‌ها (Apps)

• نحوه تعامل اجزا از طریق پروتکل‌های WebDAV، CalDAV و CardDAV

• معرفی پایگاه داده، وب‌سرور و ساختار ذخیره‌سازی فایل‌ها

• مفهوم Federated Cloud Sharing و معماری توزیع‌شده در Nextcloud

فصل ۱.۴: ویژگی‌های کلیدی و کاربردهای عملی

• همگام‌سازی فایل‌ها میان دستگاه‌ها

• اشتراک‌گذاری امن با لینک، رمز عبور یا تاریخ انقضا

• تقویم، دفترچه مخاطبین، و گفت‌وگوی تیمی (Talk)

• ویرایش مستندات به‌صورت هم‌زمان با OnlyOffice و Collabora

• کنترل نسخه (Versioning) و بازیابی فایل‌های حذف‌شده

• قابلیت ادغام با ایمیل، چت، وظایف (Tasks) و بُردهای پروژه (Deck)

فصل ۱.۵: مزایا و نقاط تمایز Nextcloud

• متن‌باز بودن و استقلال از شرکت‌های تجاری

• امنیت بالا با رمزنگاری سرتاسری و کنترل سطح دسترسی

• قابلیت میزبانی خصوصی بر روی سرورهای داخلی سازمان

• پشتیبانی از افزونه‌ها و قابلیت توسعه نامحدود

• کنترل کامل بر حریم خصوصی داده‌ها

فصل ۱.۶: جامعه کاربری و اکوسیستم توسعه‌دهندگان

• معرفی جامعه جهانی Nextcloud و نحوه مشارکت در پروژه

• نقش توسعه‌دهندگان مستقل، شرکت‌ها و کاربران در رشد سیستم

• کانال‌های رسمی پشتیبانی و مستندات آنلاین

• اهمیت به‌روزرسانی و ارتباط با جامعه برای امنیت و پایداری

فصل ۱.۷: کاربرد Nextcloud در محیط‌های مختلف

• استفاده شخصی برای ذخیره و همگام‌سازی فایل‌ها

• استفاده در محیط‌های آموزشی برای همکاری دانشجویان و اساتید

• پیاده‌سازی در شرکت‌ها و سازمان‌ها برای تبادل امن داده‌ها

• کاربرد در دولت‌ها و نهادهای حساس با الزامات امنیتی بالا

• نمونه‌هایی از سازمان‌ها و کشورهایی که از Nextcloud استفاده می‌کنند

بخش ۲: پیش‌نیازها و محیط نصب

فصل ۲.۱: معرفی و اهمیت آماده‌سازی محیط

• نقش محیط مناسب در پایداری و امنیت Nextcloud

• خطاهای رایج ناشی از آماده‌سازی ناقص

• درک ارتباط میان وب‌سرور، PHP، پایگاه داده و ذخیره‌سازی

فصل ۲.۲: الزامات سخت‌افزاری

• حداقل مشخصات سخت‌افزاری برای نصب خانگی یا تست

• پیشنهاد سخت‌افزار برای محیط سازمانی و بار بالا

• معیارهای انتخاب CPU، RAM و فضای ذخیره‌سازی

• استفاده از SSD و مزیت آن در سرعت دسترسی

فصل ۲.۳: الزامات نرم‌افزاری

• سیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شده (Ubuntu، Debian، CentOS، Rocky Linux و غیره)

• نسخه‌های پیشنهادی PHP و ماژول‌های لازم

• نسخه‌های سازگار پایگاه داده (MariaDB، MySQL، PostgreSQL، SQLite)

• مرورگرهای سازگار برای دسترسی وب

فصل ۲.۴: انتخاب و آماده‌سازی سیستم‌عامل

• بررسی مزایا و محدودیت هر سیستم‌عامل برای Nextcloud

• پیکربندی اولیه شبکه و تنظیم hostname

• به‌روزرسانی بسته‌ها و بهینه‌سازی اولیه سیستم‌عامل

• تنظیمات منطقه زمانی (Time Zone) و Locale

فصل ۲.۵: نصب و آماده‌سازی وب‌سرور

• معرفی گزینه‌های Apache، Nginx و Lighttpd

• مقایسه عملکردی بین وب‌سرورها برای Nextcloud

• اصول پیکربندی مجازی (Virtual Host)

• اهمیت پشتیبانی از HTTPS و SSL

فصل ۲.۶: نصب و پیکربندی PHP

• بررسی نسخه‌های پشتیبانی‌شده و تفاوت آن‌ها

• افزونه‌ها و ماژول‌های ضروری برای عملکرد Nextcloud

• تنظیم مقادیر حافظه، زمان اجرا و اندازه آپلود فایل‌ها

• مدیریت نسخه PHP در سرورهای چندبرنامه‌ای

فصل ۲.۷: پیکربندی پایگاه داده

• انتخاب پایگاه داده مناسب براساس مقیاس پروژه

• تنظیمات اولیه کارایی (buffer size، connection limit)

• نکات امنیتی برای دسترسی کاربران پایگاه داده

• آماده‌سازی پایگاه داده برای اتصال به Nextcloud

فصل ۲.۸: ذخیره‌سازی و ساختار فایل‌ها

• انتخاب محل ذخیره‌سازی فایل‌های کاربر و داده‌های سیستمی

• تفاوت میان ذخیره‌سازی محلی و خارجی

• تنظیم ساختار فایل‌ها برای پشتیبان‌گیری آسان

• انتخاب فرمت فایل‌سیستم مناسب (ext4، xfs و غیره)

فصل ۲.۹: تنظیمات امنیتی اولیه

• به‌روزرسانی بسته‌ها و فعال‌سازی فایروال

• تنظیم دسترسی‌های کاربر root و ایجاد حساب مدیریتی امن

• غیرفعال‌سازی سرویس‌های غیرضروری در سیستم

• فعال‌سازی SELinux یا AppArmor در توزیع‌های پشتیبانی‌شده

فصل ۲.۱۰: بررسی نهایی پیش از نصب

• چک‌لیست نهایی سازگاری سیستم‌عامل، PHP و پایگاه داده

• آزمایش دسترسی شبکه و DNS

• تست پایداری منابع سخت‌افزاری و فضای ذخیره‌سازی

• اطمینان از آماده بودن محیط برای مرحله نصب

بخش ۳: نصب Nextcloud

فصل ۳.۱: مقدمه‌ای بر نصب Nextcloud

• مروری بر روش‌های مختلف نصب

• تفاوت نصب خودکار، نیمه‌خودکار و دستی

• انتخاب روش مناسب با توجه به مقیاس و نیاز سازمانی

• مزایا و معایب هر رویکرد نصب

فصل ۳.۲: آماده‌سازی محیط نصب

• بررسی سازگاری سیستم‌عامل با نسخه‌های مختلف Nextcloud

• انتخاب نسخه مناسب (Stable، Beta، یا Enterprise)

• پیکربندی اولیه شبکه و تنظیمات DNS

• ملاحظات امنیتی پیش از نصب (SSL، مجوزها، کاربرهای سیستمی)

فصل ۳.۳: نصب از مخازن رسمی توزیع‌ها

• نصب از طریق Package Manager در توزیع‌های Ubuntu و Debian

• بررسی سرویس‌های وابسته (Apache/Nginx، PHP، MariaDB/MySQL)

• راه‌اندازی خودکار سرویس‌ها و تست دسترسی اولیه از مرورگر

• به‌روزرسانی بسته‌ها و اطمینان از سازگاری نسخه‌ها

فصل ۳.۴: نصب با Docker و کانتینر

• معرفی معماری Dockerized Nextcloud

• اجزای مورد نیاز در محیط کانتینری (Web، DB، Redis)

• راه‌اندازی با استفاده از Docker Compose

• مزایای استقرار کانتینری در مقایسه با نصب سنتی

• نگهداری و به‌روزرسانی در محیط Docker

فصل ۳.۵: نصب دستی (Manual Installation)

• آماده‌سازی وب‌سرور (Apache یا Nginx)

• پیکربندی PHP و افزونه‌های لازم

• ایجاد پایگاه داده و کاربر اختصاصی

• بارگذاری و استخراج فایل‌های Nextcloud

• اجرای نصب از طریق مرورگر و تکمیل پیکربندی اولیه

فصل ۳.۶: نصب بر روی محیط‌های خاص

• نصب Nextcloud در محیط‌های ابری (AWS، Azure، Google Cloud)

• راه‌اندازی بر روی سیستم‌عامل‌های غیرمعمول (CentOS، FreeBSD)

• نصب در سرورهای خانگی (Home Server، Raspberry Pi)

• پیکربندی برای محیط‌های کم‌منبع یا مبتنی بر ذخیره‌ساز خارجی

فصل ۳.۷: راه‌اندازی اولیه پس از نصب

• تعریف حساب کاربری مدیر و مسیر داده‌ها

• تنظیم دامنه‌های مجاز (Trusted Domains)

• فعال‌سازی اپلیکیشن‌های ضروری

• بررسی وضعیت سلامت سیستم و تست نهایی عملکرد

فصل ۳.۸: بهینه‌سازی عملکرد پس از نصب

• فعال‌سازی حافظه نهان (Caching) و تنظیم Redis

• پیکربندی پس‌زمینه (Cron، Webcron، AJAX)

• بهبود سرعت بارگذاری صفحات

• بررسی لاگ‌ها و خطاهای اولیه سیستم

فصل ۳.۹: اعتبارسنجی نصب و بررسی نهایی

• آزمون دسترسی از کلاینت‌های مختلف (وب، دسکتاپ، موبایل)

• تأیید ارتباط با پایگاه داده و سرویس‌های جانبی

• بررسی تنظیمات امنیتی و مجوزهای فایل‌ها

• آماده‌سازی برای پیکربندی‌های پیشرفته در بخش‌های بعدی

بخش ۴: پیکربندی اولیه و راه‌اندازی سرویس

فصل ۴.۱: ورود اولیه به محیط مدیریتی

• دسترسی به رابط وب مدیریتی برای اولین بار

• آشنایی با داشبورد مدیریتی Nextcloud

• بررسی ساختار منوها، تنظیمات اصلی و نمای کاربران

• تنظیم زبان، منطقه زمانی و قالب نمایش

فصل ۴.۲: تنظیمات پایه‌ای سامانه

• معرفی فایل‌های پیکربندی اصلی (config.php و ساختار آن)

• تعریف مسیر ذخیره‌سازی داده‌ها و بررسی مجوزها

• پیکربندی دامنه‌های مورد اعتماد (Trusted Domains)

• تنظیم مسیرهای موقت، لاگ‌ها و کش سامانه

فصل ۴.۳: ایجاد حساب مدیر و مدیریت کاربران اولیه

• ساخت حساب کاربری مدیر سیستم

• تعریف کاربران اولیه و گروه‌های کاری

• تعیین نقش‌ها و سطوح دسترسی پایه

• بررسی سیاست‌های نام‌گذاری و رمز عبور

فصل ۴.۴: پیکربندی افزونه‌ها و اپلیکیشن‌ها (Apps)

• آشنایی با مخزن افزونه‌های رسمی Nextcloud

• نصب و فعال‌سازی اپلیکیشن‌های ضروری (مانند Files, Activity, Notifications)

• غیرفعال‌سازی افزونه‌های غیرضروری برای بهینه‌سازی عملکرد

• تنظیم خودکار بروزرسانی افزونه‌ها و مدیریت وابستگی‌ها

فصل ۴.۵: تنظیمات شبکه و آدرس‌دهی

• پیکربندی دسترسی HTTPS و گواهی SSL

• معرفی سرور به عنوان سرویس‌دهنده داخلی یا عمومی

• تنظیم پورت‌ها و مسیرهای شبکه‌ای امن

• تنظیم URL پایه برای دسترسی کاربران (Base URL Configuration)

فصل ۴.۶: پیکربندی سرویس‌های پس‌زمینه و زمان‌بندی

• آشنایی با مکانیزم Cron در Nextcloud

• تنظیم اجرای وظایف زمان‌بندی‌شده (Background Jobs)

• بررسی گزینه‌های Webcron و System Cron

• اهمیت اجرای منظم فرآیندهای خودکار در پایداری سیستم

فصل ۴.۷: تنظیمات عملکرد و بهینه‌سازی اولیه

• فعال‌سازی کش برنامه (APCu، Redis یا Memcached)

• بهینه‌سازی پایگاه داده برای عملکرد بهتر

• کاهش بار پردازشی با تنظیم Session Handling

• بررسی وضعیت سلامت سیستم (System Check Overview)

فصل ۴.۸: تنظیمات اعلان‌ها، ایمیل و پیام‌ها

• پیکربندی SMTP برای ارسال اعلان‌ها و هشدارها

• تنظیم پیام‌های سیستمی و اعلان فعالیت کاربران

• فعال‌سازی اعلان‌های دسکتاپ و موبایل

• تست و تأیید ارسال ایمیل‌ها از طریق محیط مدیریتی

فصل ۴.۹: پیکربندی رابط کاربری و سفارشی‌سازی ظاهر

• تغییر لوگو، رنگ‌بندی و صفحه ورود (Login Page Branding)

• تنظیم صفحه خوش‌آمدگویی و پیام‌های عمومی

• انتخاب قالب نمایش فایل‌ها و داشبورد کاربران

• پیکربندی پس‌زمینه‌ها و تنظیمات UX

بخش ۵: مدیریت کاربران، گروه‌ها و اشتراک‌گذاری

فصل ۵.۱: معرفی سیستم مدیریت کاربران در Nextcloud

• ساختار کلی مدیریت کاربران و گروه‌ها

• نقش‌ها و سطح دسترسی در Nextcloud

• مفهوم User Backend و اتصال به منابع خارجی

• تفاوت بین کاربران محلی، LDAP و فدرال

فصل ۵.۲: ایجاد و مدیریت کاربران

• افزودن کاربر جدید از طریق رابط وب

• تعیین رمز عبور، گروه و محدودیت‌های کاربر

• تنظیم سهمیه (Quota) برای کاربران مختلف

• غیرفعال‌سازی، حذف و بازیابی حساب‌های کاربری

• مدیریت کاربران موقت و میهمان

فصل ۵.۳: گروه‌ها و نقش‌های سازمانی

• تعریف گروه‌ها برای ساختاردهی بهتر کاربران

• تخصیص خودکار کاربران به گروه‌ها بر اساس سیاست‌ها

• استفاده از گروه‌ها برای کنترل دسترسی فایل‌ها

• ایجاد گروه‌های ویژه برای پروژه‌ها یا تیم‌ها

• همگام‌سازی گروه‌ها از LDAP/Active Directory

فصل ۵.۴: کنترل دسترسی به منابع و فایل‌ها

• مفهوم سطح دسترسی (Read، Write، Share)

• کنترل دسترسی به فایل‌ها در سطح کاربر و گروه

• سیاست‌های امنیتی در اشتراک‌گذاری داده‌ها

• محدودیت‌های دسترسی برای جلوگیری از نشت اطلاعات

• بررسی سطح دسترسی کاربران از پنل مدیریت

فصل ۵.۵: اشتراک‌گذاری فایل‌ها و پوشه‌ها

• روش‌های مختلف اشتراک‌گذاری: مستقیم، لینک عمومی، داخلی

• تعیین تاریخ انقضا، رمز عبور و مجوز برای لینک‌های اشتراک‌گذاری

• اشتراک‌گذاری گروهی بین کاربران داخلی سازمان

• استفاده از ویژگی File Drop برای دریافت فایل از کاربران خارجی

• ردیابی و کنترل فعالیت‌های اشتراک‌گذاری

فصل ۵.۶: فدراسیون فایل‌ها (Federated Sharing)

• معرفی مفهوم Federated Cloud Sharing

• اتصال دو یا چند سرور Nextcloud برای اشتراک فایل

• احراز هویت و امنیت در فدراسیون

• سناریوهای واقعی استفاده از فدراسیون برای سازمان‌ها

• بررسی محدودیت‌ها و خطاهای رایج در اشتراک بین سرورها

فصل ۵.۷: سیاست‌ها و محدودیت‌های اشتراک‌گذاری سازمانی

• تعریف خط‌مشی اشتراک‌گذاری در سطح کل سیستم

• محدودسازی دامنه‌ها و کاربران مجاز برای اشتراک فایل

• تعیین سیاست‌های پیش‌فرض برای لینک‌ها و پوشه‌ها

• جلوگیری از اشتراک‌گذاری عمومی برای داده‌های حساس

• بررسی گزارش‌های امنیتی مربوط به اشتراک‌گذاری

فصل ۵.۸: نظارت، گزارش‌گیری و ممیزی فعالیت کاربران

• مشاهده تاریخچه فعالیت‌ها و تغییرات کاربران

• ثبت لاگ‌ها و گزارش‌های امنیتی در ماژول Activity

• تحلیل الگوهای استفاده از سیستم برای شناسایی رفتارهای غیرعادی

• تولید گزارش‌های مدیریتی برای انطباق با سیاست‌های امنیتی

• پاک‌سازی داده‌ها و مدیریت چرخه عمر فایل‌ها

فصل ۵.۹: ادغام مدیریت کاربران با سرویس‌های خارجی

• اتصال به LDAP، Active Directory و سیستم‌های احراز هویت دیگر

• همگام‌سازی کاربران و گروه‌ها از منابع بیرونی

• مدیریت کاربران فدرال بین چند سرور

• تنظیم Single Sign-On برای دسترسی متمرکز

• بررسی چالش‌ها و خطاهای همگام‌سازی

فصل ۵.۱۰: بهترین شیوه‌ها در مدیریت کاربران و اشتراک‌گذاری

• طراحی ساختار بهینه کاربران و گروه‌ها

• سیاست‌های امنیتی و حفظ حریم خصوصی

• بهینه‌سازی فرآیند اشتراک‌گذاری در سازمان‌های بزرگ

• تفکیک نقش‌ها و مسئولیت‌ها در مدیریت سیستم

• ایجاد فرآیند ممیزی دوره‌ای برای اطمینان از امنیت داده‌ها