دانلود کتاب آموزشی SQL Server Administration جلد اول

دوره آموزشی SQL Server Administration به منظور آموزش اصول و مفاهیم مدیریت SQL Server و نحوه پیکربندی، مدیریت و نگهداری پایگاه‌های داده SQL Server طراحی شده است. این دوره شامل مباحثی است که به مدیران پایگاه‌داده کمک می‌کند تا عملکرد، امنیت، پشتیبانی و مقیاس‌پذیری SQL Server را بهینه کنند.

بخش 1. مقدمه و آشنایی با SQL Server

فصل 1. تعریف SQL Server

• مفهوم سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه‌ای (RDBMS)

• نقش SQL Server در ذخیره‌سازی، مدیریت و پردازش داده‌ها

فصل 2. تاریخچه و تکامل SQL Server

• نسخه‌های اولیه تا آخرین نسخه‌های فعلی

• تغییرات مهم و ویژگی‌های جدید هر نسخه

فصل 3. کاربردهای SQL Server

• استفاده در سازمان‌ها و شرکت‌ها

• کاربرد در برنامه‌های وب، نرم‌افزارهای سازمانی و BI

• مدیریت داده‌های بزرگ و تحلیلی

فصل 4. نسخه‌ها و ویرایش‌های SQL Server

• Enterprise، Standard، Express و Developer

• ویژگی‌ها و محدودیت‌های هر نسخه

فصل 5. مزایا و نقاط قوت SQL Server

• امنیت بالا و مدیریت دسترسی‌ها

• ابزارهای مانیتورینگ و بهینه‌سازی

• سازگاری با سایر محصولات مایکروسافت و اکوسیستم BI

فصل 6. مقایسه SQL Server با سایر سیستم‌های مدیریت پایگاه داده

• تفاوت‌ها با MySQL، PostgreSQL و Oracle

• مزایا و محدودیت‌های نسبی در سناریوهای مختلف

فصل 7. معرفی ابزارها و رابط‌های کاربری SQL Server

• SQL Server Management Studio (SSMS)

• Azure Data Studio

• ابزارهای خط فرمان و اتصال به برنامه‌های خارجی

فصل 8. آشنایی با ساختار کلی SQL Server

• مفهوم Instance و Database

• نقش سرویس‌ها و اجزای اصلی سرور

• مدیریت منابع و پردازش داده‌ها

فصل 9. پیش‌نیازها و مباحث اولیه برای ادامه دوره

• آشنایی با مفاهیم پایگاه داده رابطه‌ای

• درک اصول SQL و دستورات پایه

• شناخت اولیه از شبکه و سرورهای ویندوز

بخش 2. نصب و پیکربندی SQL Server

فصل 1. مقدمه‌ای بر فرآیند نصب

• بررسی پیش‌نیازهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری

• تفاوت بین نسخه‌های مختلف (Express, Standard, Enterprise)

• انتخاب نسخه مناسب بر اساس نیاز پروژه یا سازمان

فصل 2. دانلود و آماده‌سازی SQL Server

• دریافت نسخه مناسب از سایت رسمی مایکروسافت

• بررسی لایسنس‌ها و محدودیت‌های هر نسخه

• ابزارهای جانبی مانند SQL Server Management Studio (SSMS)

فصل 3. مراحل نصب SQL Server

• انتخاب حالت نصب (Basic، Custom یا Advanced)

• نصب ویژگی‌های کلیدی (Database Engine، Reporting Services، Integration Services)

• انتخاب مسیر نصب و مدیریت فضای ذخیره‌سازی

فصل 4. تنظیمات اولیه در طول نصب

• انتخاب Instance Type (Default یا Named Instance)

• پیکربندی حالت Authentication (Windows Authentication یا Mixed Mode)

• تعریف کاربر sa و تعیین رمز عبور قوی

• مدیریت نقش‌ها و دسترسی‌های اولیه

فصل 5. نصب SQL Server Management Studio (SSMS)

• معرفی SSMS و قابلیت‌های آن

• مراحل نصب SSMS و اتصال به سرور

• بررسی محیط کاربری SSMS

فصل 6. پیکربندی سرویس‌های SQL Server

• مدیریت سرویس‌های اصلی (SQL Server Service، SQL Agent)

• تنظیم Startup Type برای سرویس‌ها

• بررسی و مدیریت Portهای مورد استفاده (پورت 1433 و غیره)

فصل 7. تنظیمات شبکه و ارتباطات

• فعال‌سازی پروتکل‌های TCP/IP و Named Pipes

• پیکربندی فایروال برای دسترسی به SQL Server

• مدیریت Remote Connections برای دسترسی از راه دور

فصل 8. تنظیمات امنیتی اولیه

• فعال یا غیرفعال کردن قابلیت‌های ناامن

• اعمال به‌روزرسانی‌های امنیتی

• تعیین سیاست‌های رمز عبور برای کاربران

فصل 9. بررسی و تست پس از نصب

• تست اتصال به دیتابیس با SSMS

• بررسی لاگ‌های نصب و سرویس‌ها

• رفع مشکلات رایج پس از نصب

فصل 10. بهترین شیوه‌ها برای پیکربندی

• ساختاردهی مناسب Instanceها

• تعیین مسیرهای پیش‌فرض برای دیتابیس‌ها و لاگ‌ها

• مانیتورینگ اولیه عملکرد سرور

بخش 3. مدیریت پایگاه‌های داده (Databases)

فصل 1. معرفی ساختار پایگاه داده در SQL Server

• اجزای اصلی پایگاه داده (جداول، نماها، شاخص‌ها، توابع)

• فایل‌های دیتابیس (Primary, Secondary, Log)

• مفهوم Filegroups و کاربرد آن‌ها

فصل 2. ایجاد و مدیریت پایگاه‌های داده

• مراحل ایجاد دیتابیس جدید در SQL Server

• تنظیمات اولیه دیتابیس (Collation، Compatibility Level)

• مشاهده، ویرایش و حذف دیتابیس‌ها

فصل 3. جداول (Tables) و ساختار داده‌ها

• ایجاد جداول و تعریف ستون‌ها

• انواع داده در SQL Server (Numeric, String, Date/Time, Binary)

• انتخاب نوع داده مناسب برای بهینه‌سازی فضای ذخیره‌سازی

فصل 4. کلیدها و محدودیت‌ها (Constraints)

• Primary Key و اهمیت آن در یکپارچگی داده‌ها

• Foreign Key و روابط بین جداول

• سایر محدودیت‌ها (UNIQUE, CHECK, DEFAULT)

فصل 5. مدیریت روابط بین جداول

• طراحی روابط یک‌به‌یک، یک‌به‌چند، چند‌به‌چند

• اهمیت نرمال‌سازی داده‌ها

• استفاده از Cascade برای حذف یا به‌روزرسانی خودکار

فصل 6. نماها (Views)

• تعریف و کاربرد نماها در ساده‌سازی کوئری‌ها

• ایجاد نماهای ساده و پیچیده

• مزایا و محدودیت‌های استفاده از View

فصل 7. شاخص‌ها (Indexes)

• تعریف و اهمیت شاخص‌ها برای بهبود عملکرد

• انواع شاخص‌ها (Clustered, Non-Clustered)

• نکات مهم در انتخاب ستون‌های شاخص

فصل 8. مدیریت اسامی و استانداردهای نام‌گذاری

• بهترین روش‌ها برای نام‌گذاری جداول، ستون‌ها و ایندکس‌ها

• استفاده از استانداردهای سازمانی در نام‌گذاری

فصل 9. نگهداری و بهینه‌سازی پایگاه داده

• بازسازی و سازماندهی مجدد ایندکس‌ها

• بروزرسانی آمار (Statistics)

• شناسایی و رفع مشکلات Fragmentation

فصل 10. مستندسازی پایگاه داده

• اهمیت مستندسازی ساختار دیتابیس

• ابزارها و روش‌های مستندسازی در SQL Server

بخش 4. امنیت و کنترل دسترسی

فصل 1. مقدمه‌ای بر امنیت در SQL Server

• اهمیت امنیت در سیستم‌های پایگاه داده

• تهدیدات متداول علیه SQL Server

• مدل امنیتی در SQL Server

فصل 2. مدل‌های احراز هویت (Authentication)

• تفاوت Windows Authentication و SQL Server Authentication

• مزایا و معایب هر مدل

• سناریوهای استفاده از هر روش

فصل 3. مدیریت کاربران و لاگین‌ها

• ایجاد و مدیریت Loginها

• ارتباط بین Login و User در دیتابیس

• نحوه استفاده از Contained Databases برای کاربران

فصل 4. مدیریت نقش‌ها (Roles) و گروه‌های امنیتی

• نقش‌های سرور (Server Roles) و نقش‌های دیتابیس (Database Roles)

• نقش‌های از پیش تعریف شده (Predefined Roles)

• ایجاد نقش‌های سفارشی (Custom Roles)

فصل 5. مدیریت مجوزها (Permissions)

• سطوح مختلف مجوز (Server Level و Database Level)

• Grant، Deny و Revoke

• مدیریت مجوزها برای اشیاء خاص مثل جداول، نماها و Stored Procedures

فصل 6. سیاست‌های امنیتی رمز عبور

• تنظیم قوانین برای رمز عبور قوی

• قفل شدن حساب کاربری (Account Lockout)

• پیاده‌سازی سیاست‌های Password Expiration

فصل 7. رمزگذاری داده‌ها (Encryption)

• معرفی انواع رمزگذاری در SQL Server

• Transparent Data Encryption (TDE)

• Column-Level Encryption و مدیریت کلیدها

فصل 8. مدیریت گواهینامه‌ها و کلیدها (Certificates & Keys)

• استفاده از گواهینامه‌ها برای امنیت

• ایجاد و مدیریت کلیدهای اصلی (Service Master Key و Database Master Key)

فصل 9. محافظت در برابر حملات SQL Injection

• روش‌های جلوگیری از SQL Injection

• استفاده از پارامترهای امن در Queryها

• مانیتورینگ لاگ‌ها برای کشف حملات

فصل 10. ممیزی و پایش امنیتی (Auditing & Monitoring)

• پیاده‌سازی SQL Server Audit برای ثبت فعالیت‌ها

• استفاده از SQL Server Profiler برای بررسی رویدادها

• بررسی لاگ‌های امنیتی برای شناسایی تهدیدات

فصل 11. Best Practices در امنیت SQL Server

• اصل کمترین دسترسی (Principle of Least Privilege)

• تفکیک نقش‌ها بین ادمین‌ها

• به‌روزرسانی منظم و نصب Patchهای امنیتی

بخش 5. پشتیبان‌گیری و بازیابی (Backup & Restore)

فصل 1. مقدمه‌ای بر اهمیت پشتیبان‌گیری و بازیابی

• چرا Backup و Restore برای کسب‌وکار حیاتی است؟

• انواع خرابی‌ها (سیستمی، نرم‌افزاری، انسانی)

• تفاوت بین High Availability و Disaster Recovery

فصل 2. انواع پشتیبان‌گیری در SQL Server

• Full Backup (پشتیبان کامل)

  • تعریف و کاربردها

  • زمان‌بندی مناسب برای Full Backup

• Differential Backup (پشتیبان تفاضلی)

  • تفاوت با Full Backup

  • مزایا و معایب استفاده

• Transaction Log Backup (پشتیبان لاگ تراکنش)

  • نقش لاگ در بازیابی Point-in-Time

  • مدیریت و نگهداری لاگ‌ها

• File و Filegroup Backup

  • سناریوهای استفاده

  • مناسب برای دیتابیس‌های بزرگ

فصل 3. استراتژی‌های پشتیبان‌گیری

• طراحی پلن پشتیبان‌گیری برای سازمان

• ترکیب Full، Differential و Log Backup

• تعیین زمان‌بندی مناسب برای انواع بکاپ‌ها

• ملاحظات هزینه و فضای ذخیره‌سازی

فصل 4. روش‌های ذخیره‌سازی و مکان‌های بکاپ

• پشتیبان‌گیری روی دیسک محلی

• ذخیره‌سازی در شبکه (Network Shares)

• استفاده از Tape، Cloud و Hybrid Storage

• مدیریت فضا و نگهداری نسخه‌های قدیمی

فصل 5. تست و اعتبارسنجی بکاپ‌ها

• بررسی صحت فایل‌های پشتیبان با ابزارهای SQL Server

• اهمیت تست بازیابی قبل از وقوع بحران

• ابزارهای مانیتورینگ وضعیت بکاپ‌ها

فصل 6. بازیابی دیتابیس در سناریوهای مختلف

• Restore Full Backup

• Restore با استفاده از Differential Backup

• Point-in-Time Recovery با استفاده از Transaction Log

• بازیابی در محیط‌های جدید (Migration)

فصل 7. بازیابی در شرایط بحرانی

• Restore دیتابیس‌های آسیب‌دیده

• بازیابی بعد از حذف یا تغییر اشتباه داده‌ها

• Restore روی Instance دیگر و برقراری سرویس

فصل 8. مفاهیم پیشرفته در Backup & Restore

• Copy-Only Backup

• Piecemeal Restore

• Tail-Log Backup

• استفاده از Backup Encryption و Compression

فصل 9. سیاست‌های نگهداری (Retention Policies)

• تعیین مدت زمان نگهداری بکاپ‌ها

• آرشیو بکاپ‌ها برای انطباق با قوانین سازمانی

• پاک‌سازی نسخه‌های قدیمی به‌صورت خودکار

فصل 10. ابزارها و اتوماسیون

• استفاده از SQL Server Management Studio (SSMS) برای Backup & Restore

• اسکریپت‌های زمان‌بندی و SQL Agent Jobs

• معرفی ابزارهای شخص ثالث برای مدیریت بکاپ‌ها