دانلود کتاب آموزشی COBIT 2019 Foundation

دوره COBIT 2019 Foundation برای افرادی طراحی شده است که می‌خواهند با چارچوب COBIT 2019 آشنا شوند و مفاهیم پایه حاکمیت فناوری اطلاعات (IT Governance) را یاد بگیرند. این دوره اصول و ساختار COBIT 2019 را معرفی کرده و راه‌کارهایی برای بهبود حاکمیت IT در سازمان‌ها ارائه می‌دهد. در ادامه سر فصل‌های این دوره آمده است:

---

بخش 1. مقدمه‌ای بر COBIT 2019

فصل 1. معرفی اجمالی چارچوب  COBIT

• COBIT  مخفف چیست؟
• چه سازمانی آن را توسعه داده است؟ (ISACA)
• چرا COBIT ایجاد شد و چه نیازی را پاسخ می‌دهد؟
• حوزه‌های پوشش‌دهی COBIT در سازمان‌ها

فصل 2. تاریخچه تکامل COBIT

• بررسی نسخه‌های مختلف COBIT (از COBIT 1 تاCOBIT 2019  )
• تفاوت‌ها و نوآوری‌های کلیدی در COBIT 2019 نسبت به نسخه‌های قبلی
• دلایل به‌روزرسانی COBIT و نیاز به همگام شدن با دنیای دیجیتال
• سیر تحول از تمرکز بر کنترل‌های IT به حاکمیت جامع فناوری

فصل 3. مفاهیم پایه‌ای حاکمیت فناوری اطلاعات

• تعریف حاکمیت (Governance) و تمایز آن با مدیریت (Management)
• نقش حاکمیت IT در موفقیت کسب‌وکار
• ذی‌نفعان اصلی در حاکمیت فناوری اطلاعات (مدیران ارشد، سهامداران، کاربران، IT)
• نقش حاکمیت در کاهش ریسک و افزایش ارزش از طریق IT

فصل 4. چرا COBIT 2019 برای سازمان‌ها حیاتی است؟

• مزایای کلیدی استفاده از  COBIT 2019
• ارتباط COBIT با خلق ارزش برای کسب‌وکار
• هم‌راستایی IT با استراتژی‌های کسب‌وکار
• کمک به انطباق با مقررات و استانداردهای بین‌المللی

فصل 5. حوزه‌های کاربری COBIT 2019 در انواع سازمان‌ها

• سازمان‌های بزرگ، متوسط و کوچک
• سازمان‌های دولتی، مالی، بهداشتی و صنعتی
• استفاده از COBIT در پیاده‌سازی راهبردهای تحول دیجیتال
• مثال‌هایی از استفاده موفق COBIT در پروژه‌های واقعی

فصل 6. اجزای کلیدی چارچوب COBIT 2019

• معرفی اجزای ساختاری:
  • اصول راهبری
  • اهداف حاکمیتی و مدیریتی
  • عوامل طراحی (Design Factors)
  • ماتریس اهداف (Goal Cascade)
  • مدل بلوغ (Performance Management)
• معرفی سندهای پشتیبان و مدل پیاده‌سازی

فصل 7. رابطه COBIT با چارچوب‌ها و استانداردهای دیگر

• COBIT  در کنار  ITIL، TOGAF، ISO/IEC 27001، ISO/IEC 38500
• نقش تکمیلی COBIT در ایجاد حاکمیت بالادستی
• تطبیق و هم‌راستاسازی چارچوب‌ها برای بهبود عملکرد IT

فصل 8. مخاطبان هدف  COBIT 2019

• چه کسانی باید COBIT را بیاموزند و چرا؟
• مدیران ارشد فناوری اطلاعات (CIO)
• مدیران پروژه و ریسک
• تحلیلگران کسب‌وکار و متخصصان امنیت
• مشاوران و ممیزان IT

بخش 2. اصول و مفاهیم  COBIT 2019

فصل 1. مروری بر تحول COBIT از نسخه‌های قبلی تا 2019

• مسیر تکامل COBIT از COBIT 4.1 ، COBIT 5 تا COBIT 2019
• دلایل توسعه نسخه 2019 و نیازهای جدید سازمان‌ها
• مقایسه ساختار و اهداف نسخه‌های مختلف

فصل 2. اصول حاکمیتی  COBIT 2019

• معرفی 6 اصل بنیادین COBIT 2019:
  • اصل 1: تأمین ارزش از فناوری اطلاعات
  • اصل 2: ایجاد یک سیستم جامع حاکمیت
  • اصل 3: سفارشی‌سازی سیستم حاکمیت بر اساس نیازهای سازمان
  • اصل 4: استفاده از چارچوب یکپارچه
  • اصل 5: ساختار منسجم برای سیستم حاکمیت
  • اصل 6: ایجاد یک پلتفرم برای بهبود مداوم
• بررسی ارتباط این اصول با مدل‌های بین‌المللی مانند ISO/IEC 38500

فصل 3. تفاوت‌های کلیدی COBIT 2019 با  COBIT 5

• ساختار و مفاهیم جدید در COBIT 2019
• تغییرات در مدل فرآیندها و دامنه‌ها
• تحول در نحوه طراحی سیستم حاکمیت (Governance System Design)

فصل 4. اجزای کلیدی سیستم حاکمیت در  COBIT 2019

• نقش Componentها در ساختار COBIT 2019
• انواع Componentها (فرآیند، سیاست، ساختار سازمانی، رفتار، اطلاعات و…)
• نحوه انطباق و تنظیم Componentها بر اساس نیازهای سازمانی

فصل 5. مفاهیم کلیدی در COBIT 2019

• مفهوم Enterprise Governance of Information and Technology (EGIT)
• تفاوت حاکمیت (Governance) و مدیریت (Management)
• درک مفاهیم Alignment Goals، Stakeholder Needs، و Enterprise Goals
• تأکید بر ارزش‌افزایی، مدیریت ریسک و بهره‌وری منابع

فصل 6. مدل عامل طراحی سیستم حاکمیت (Design Factors)

• معرفی Design Factors و نقش آن‌ها در سفارشی‌سازی COBIT
• بررسی 11 عامل طراحی شامل:
  • استراتژی سازمان
  • اهداف کسب‌وکار
  • الزامات ریسک
  • قابلیت‌های IT
  • میزان پیچیدگی سازمان
  • الزامات انطباقی
  • و سایر عوامل موثر
• چگونگی استفاده از این عوامل در طراحی سیستم حاکمیت

فصل 7. تمرکز بر نتایج و ارزش‌محوری در  COBIT

• نحوه ارتباط فعالیت‌های IT با ارزش کسب‌وکار
• تمرکز COBIT 2019 بر نتایج قابل اندازه‌گیری
• نقش COBIT در افزایش شفافیت، پاسخ‌گویی و کارایی در سازمان‌ها

فصل 8. نگاشت مفهومی اهداف، فرآیندها و اجزاء حاکمیتی

• معرفی رابطه بین Enterprise Goals ، Alignment Goals  و Governance Components
• نحوه استفاده از مدل اهداف برای ارزیابی و بهبود عملکرد
• مثال‌هایی از پیاده‌سازی نگاشت اهداف در سازمان‌ها

بخش 3. مدل اهداف و فرآیندهای COBIT 2019

فصل 1. درک ساختار مدل اهداف COBIT 2019

• معرفی مدل اهداف (Goals Cascade)
• ارتباط بین اهداف سه‌گانه: اهداف سهامداران (Stakeholder Goals)، اهداف سازمانی (Enterprise Goals) و اهداف حاکمیت و مدیریت (Governance and Management Objectives)
• نحوه ترجمه اهداف کسب‌وکار به اهداف فناوری اطلاعات

فصل 2. طبقه‌بندی اهداف COBIT 2019

• معرفی 40 هدف Governance و Management
• تفکیک اهداف به دو دسته:
  • Governance Objectives  (5 مورد EDM01 تاEDM05 )
  • Management Objectives  (35 مورد APO، BAI، DSS، MEA)
• تعریف هر کدام از اهداف به‌همراه حوزه عملکرد آن‌ها

فصل 3. مدل فرآیندهای COBIT و ساختار آن

• معرفی ساختار استاندارد فرآیندها در COBIT
• اجزای کلیدی هر فرآیند: Purpose، Description، Practices، Activities، Inputs/Outputs، Roles
• نحوه استفاده از فرآیندها برای ارزیابی بلوغ (Maturity) و عملکرد  IT

فصل 4. ارتباط اهداف با فرآیندها و شاخص‌ها

• اتصال اهداف حاکمیتی/مدیریتی به فرآیندهای عملیاتی
• تعیین شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) و شاخص‌های هدف (Goals Metrics) برای هر فرآیند
• سنجش تحقق اهداف از طریق داده‌های عملکردی

فصل 5. نمونه‌هایی از اهداف و فرآیندهای کلیدی

• بررسی موردی اهداف زیر و فرآیندهای وابسته به آن‌ها:
  • EDM01: Ensure Governance Framework Setting and Maintenance
  • APO13: Manage Security
  • BAI01: Manage Programs and Projects
  • DSS01: Manage Operations
  • MEA03: Monitor Compliance with External Requirements
• تحلیل کاربردی و مثال‌هایی از پیاده‌سازی این فرآیندها در سازمان‌های واقعی

فصل 6. نحوه استفاده از مدل اهداف برای طراحی سیستم حاکمیت

• ایجاد ارتباط منطقی بین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اجرایی
• تعیین اولویت‌های پیاده‌سازی بر اساس نیازهای سازمان
• انتخاب فرآیندهای کلیدی برای بهبود مستمر و نظارت مؤثر

فصل 7. انطباق مدل فرآیندهای COBIT با چارچوب‌های دیگر

• مقایسه ساختار فرآیندهای COBIT با چارچوب‌های دیگر مانند  ITIL، ISO/IEC 20000 و TOGAF
• نحوه یکپارچه‌سازی مدل فرآیند COBIT با سیستم مدیریت خدمات (ITSM)
• مزایای استفاده ترکیبی از چارچوب‌ها با COBIT در طراحی فرآیندها

فصل 8. ابزارهای پشتیبان برای تحلیل و استقرار مدل اهداف

• معرفی ابزار COBIT Design Guide و COBIT Implementation Guide
• استفاده از ابزارهای تحلیل GAP برای ارزیابی وضعیت فعلی فرآیندها
• تحلیل ماتریس پوشش اهداف-فرآیند برای شناسایی خلأهای ساختاری

بخش 4. مدیریت و حکمرانی IT در COBIT 2019

فصل 1. درک تفاوت بین حاکمیت (Governance) و مدیریت (Management)

• تعریف مفاهیم Governance و Management در  COBIT 2019
• تفاوت در ساختار، هدف، وظایف و مسئولیت‌ها
• جایگاه هیئت‌مدیره، مدیران ارشد فناوری و ذی‌نفعان کلیدی
• مدل RACI و نحوه تخصیص مسئولیت‌ها

فصل 2. مؤلفه‌های ساختاری در مدل حاکمیت  COBIT

• معرفی 7 مؤلفه ساختاری COBIT 2019
  • فرآیندها
  • اهداف حاکمیتی و مدیریتی
  • ساختار سازمانی
  • سیاست‌ها و رویه‌ها
  • اطلاعات
  • خدمات، زیرساخت و برنامه‌های کاربردی
  • فرهنگ، اخلاق و رفتار
• نحوه استفاده از این مؤلفه‌ها برای شکل‌دهی به سیستم حاکمیتی

فصل 3. استفاده از COBIT برای توسعه سیستم حاکمیت فناوری اطلاعات

• طراحی سیستم حاکمیت بر اساس نیازها و زمینه سازمان
• تنظیم اهداف، انتخاب فرآیندهای مناسب و طراحی ساختار
• یکپارچه‌سازی سیاست‌ها، رویه‌ها و اطلاعات در تصمیم‌گیری

فصل 4. به‌کارگیری مدل اهداف مدیریت و حاکمیت (GOV & MGMT Objectives)

• معرفی مجموعه اهداف حاکمیتی و مدیریتی COBIT
• نحوه اتصال این اهداف به نیازهای ذی‌نفعان
• استفاده از مدل Goal Cascade برای ترازبندی اهداف IT با کسب‌وکار

فصل 5. اجرای چرخه بهبود مستمر (Continual Improvement Life Cycle)

• بررسی مراحل چرخه بهبود مستمر در پیاده‌سازی COBIT:
  • شناسایی نیازها
  • تحلیل شکاف‌ها
  • طراحی اقدامات اصلاحی
  • اجرا و ارزیابی
• به‌کارگیری این چرخه برای پیشرفت تدریجی سیستم حاکمیتی

فصل 6. ایجاد تعادل میان مدیریت عملیاتی و تصمیم‌گیری‌های حاکمیتی

• استراتژی‌هایی برای هم‌ترازسازی عملیات IT با تصمیمات حاکمیتی
• نقش مدیران فناوری در پیاده‌سازی سیاست‌های حاکمیتی
• مدیریت منابع، خدمات، پروژه‌ها و ریسک‌ها با نگاه حاکمیتی

فصل 7. نقش کلیدی حاکمیت IT در موفقیت دیجیتال

• پیوند بین استراتژی دیجیتال و حکمرانی فناوری
• تأثیر سیاست‌های حاکمیتی بر نوآوری و تحول دیجیتال
• هدایت منابع و بودجه فناوری در مسیر استراتژیک سازمان

فصل 8. چالش‌های رایج در پیاده‌سازی مدیریت و حاکمیت IT

• موانع سازمانی و فرهنگی
• تضاد منافع بین IT و کسب‌وکار
• نبود شفافیت در تصمیم‌گیری
• راه‌حل‌های پیشنهادی برای رفع چالش‌ها از منظر COBIT

فصل 9. نقش ذی‌نفعان کلیدی در موفقیت سیستم حاکمیت

• شناسایی و تعامل مؤثر با ذی‌نفعان داخلی و خارجی
• شفاف‌سازی انتظارات ذی‌نفعان و پاسخ‌گویی
• نقش رهبری ارشد و مدیران در حمایت از سیاست‌های حاکمیتی

بخش 5. اصول طراحی و پیاده‌سازی COBIT 2019

فصل 1. مقدمه‌ای بر طراحی سیستم حاکمیت

• تعریف و هدف طراحی سیستم حاکمیت در COBIT 2019
• تفاوت بین طراحی و پیاده‌سازی در COBIT
• مزایای استفاده از Design Guide در پیاده‌سازی مؤثر چارچوب

فصل 2. اصول کلیدی طراحی سیستم حاکمیت

• اصل 1: اولویت دادن به ارزش
• اصل 2: ساختار دهی بر اساس نیازهای سازمان
• اصل 3: در نظر گرفتن عوامل طراحی (Design Factors)
• اصل 4: تنظیم حاکمیت متناسب با مخاطرات و فرصت‌ها
• اصل 5: ایجاد سیستم حاکمیتی متناسب با محیط عملیاتی سازمان

فصل 3. عوامل طراحی (Design Factors) و تأثیر آن‌ها

• تعریف عوامل طراحی و نقش آن‌ها در سفارشی‌سازی COBIT
• فهرست کامل عوامل طراحی شامل:
  • استراتژی سازمان (Digital Transformation, Enterprise Strategy)
  • اهداف کسب‌وکار و IT
  • سطح ریسک قابل قبول
  • الزامات قانونی و نظارتی
  • مدل عملیاتی IT (مثلاً IT مرکزی یا توزیع‌شده(
  • نقش‌ها و ساختار سازمانی
  • قابلیت‌های فعلی و هدف سازمان
  • سبک تصمیم‌گیری در  IT
• ماتریس تأثیر عوامل طراحی بر اجزای سیستم حاکمیت

فصل 4. استفاده از ابزار طراحی برای تنظیم سفارشی سیستم

• بررسی استفاده از Design Toolkit و نحوه کار با آن
• تحلیل خروجی ابزار طراحی برای استخراج توصیه‌های پیاده‌سازی
• تهیه مدل حاکمیت مبتنی بر ورودی‌های عوامل طراحی

فصل 5. ساختار اولویت‌بندی اهداف حاکمیتی

• معرفی مفهوم Target Capability Level
• تعیین سطح هدف برای هر فرآیند بر اساس تحلیل شکاف (Gap Analysis)
• تعریف برنامه رشد تدریجی برای رسیدن به اهداف حاکمیت

فصل 6. چارچوب مراحل پیاده‌سازی  COBIT

• گام‌های کلیدی در پیاده‌سازی COBIT شامل:
  • آغاز و توافق با ذی‌نفعان
  • ارزیابی فعلی سازمان و تعیین وضعیت موجود
  • طراحی سیستم حاکمیت متناسب با نیاز
  • پیاده‌سازی راه‌کارها به‌صورت مرحله‌ای
  • استقرار، نظارت و بهبود مستمر
• ابزارها و الگوهای پشتیبان در هر مرحله

فصل 7. راهکارهای اجرای تدریجی و مبتنی بر اولویت

• انتخاب اقدامات اولویت‌دار برای بهبود سریع (Quick Wins)
• استفاده از Roadmap و Milestone ها
• تنظیم KPIها برای ارزیابی پیشرفت در استقرار سیستم

فصل 8. هم‌راستایی با استانداردها و چارچوب‌های دیگر

• نحوه هماهنگی پیاده‌سازی COBIT با چارچوب‌های دیگر مانند:
  • ITIL
  • TOGAF
  • ISO/IEC 27001, ISO/IEC 38500
• استفاده از COBIT به‌عنوان لایه حاکمیتی در معماری کل سازمان

فصل 9. مدیریت تغییر در فرآیند پیاده‌سازی

• موانع رایج در استقرار چارچوب‌های حاکمیتی
• روش‌های جلب حمایت مدیریت و ذی‌نفعان
• ابزارهای مدیریت تغییر و آموزش برای تسهیل پذیرش COBIT

بخش 6. ساختار مدل حاکمیت IT و چارچوب‌های فرعی

فصل 1. ارکان اصلی مدل حاکمیت IT در COBIT 2019

• معرفی ساختار اصلی مدل مفهومی COBIT (Governance System & Governance Framework)
• تفکیک بین سیستم حاکمیت و چارچوب حاکمیت
• شناسایی اجزای اصلی: فرآیندها، سازمان‌ها، اطلاعات، سیاست‌ها، فرهنگ، منابع و خدمات
• بررسی تعامل بین ارکان اصلی و تأثیر آن‌ها بر عملکرد حاکمیتی

فصل 2. شش مؤلفه اصلی سیستم حاکمیتی (Governance System Components)

• فرآیندها (Processes)
• ساختارهای سازمانی (Organizational Structures)
• سیاست‌ها و رویه‌ها (Policies & Procedures)
• اطلاعات (Information)
• فرهنگ، اخلاق و رفتار (Culture, Ethics and Behavior)
• خدمات، زیرساخت‌ها و اپلیکیشن‌ها (Services, Infrastructure and Applications)
• مهارت‌ها و شایستگی‌ها (People, Skills and Competencies)
• نحوه ارتباط این مؤلفه‌ها با عملکرد سازمان

فصل 3. تأثیر عوامل طراحی (Design Factors) بر ساختار حاکمیت

• معرفی 11 عامل طراحی (مانند استراتژی کسب‌وکار، فرهنگ سازمانی، قوانین و مقررات، تهدیدات، پیچیدگی ساختار IT و…)
• نحوه استفاده از عوامل طراحی برای سفارشی‌سازی چارچوب COBIT
• بررسی نمونه‌های واقعی از تغییر ساختار بر اساس عوامل طراحی

فصل 4. نقش اهداف تمرکز (Focus Areas) در ساختار مدل

• معرفی اهداف تمرکز مانند تحول دیجیتال، مدیریت ریسک، امنیت سایبری، سرویس‌های ابری و غیره
• استفاده از Focus Areas برای همراستایی دقیق‌تر بین COBIT و نیازهای خاص سازمان
• بررسی نحوه پیاده‌سازی Focus Areas در مدل حاکمیتی

فصل 5. پیاده‌سازی تدریجی چارچوب‌های فرعی و ساختارهای پشتیبان

• معرفی مراحل ایجاد و بلوغ ساختار حاکمیت IT
• طراحی ساختارهای پشتیبان مانند هیئت راهبری، کمیته‌های IT، و نقش‌های کنترلی
• بررسی نقشه‌ راه استقرار ساختار حاکمیتی در سازمان‌ها

فصل 6. تنظیمات محیطی (Contextualization) در چارچوب COBIT

• شناسایی ویژگی‌های داخلی و خارجی سازمان (مانند مقررات محلی، مدل کسب‌وکار، سطح بلوغ دیجیتال)
• انطباق ساختار حاکمیت با محیط عملیاتی سازمان
• تحلیل تأثیر تغییرات محیطی بر ساختار حاکمیتی

فصل 7. تعامل COBIT با چارچوب‌های فرعی و مکمل

• بررسی چارچوب‌های مکمل مانند:
  •  ISO/IEC 38500 (اکمیت (IT
  •  ISO/IEC 27001 (امنیت اطلاعات)
  •  ITIL (مدیریت سرویس)
  •  TOGAF (معماری سازمانی)
• نحوه هماهنگی و هم‌پوشانی چارچوب‌ها برای ایجاد ساختار منسجم حاکمیت IT
• سناریوهای ادغام و ترکیب چارچوب‌ها در عمل

فصل 8. ساختار نقشه اهداف حاکمیتی (Governance & Management Objectives Mapping)

• بررسی نقشه ارتباط بین اهداف حاکمیتی و مؤلفه‌های ساختار
• نحوه بهره‌گیری از نقشه برای طراحی معماری حاکمیت اختصاصی سازمان
• استفاده از این نقشه در ارزیابی و پایش ساختار اجرایی حاکمیت IT

بخش 7. ارزیابی عملکرد و انطباق در COBIT 2019

فصل 1. مفهوم ارزیابی عملکرد در چارچوب COBIT

• تعریف عملکرد در حوزه حکمرانی IT
• نقش ارزیابی در بهبود مستمر فرآیندها
• جایگاه ارزیابی در مدل اجرایی COBIT 2019 (COBIT Core Model)

فصل 2. معرفی مدل بلوغ فرآیندها (Process Capability Levels)

• ساختار مدل بلوغ در COBIT 2019 بر اساس ISO/IEC 33000
• سطوح ۰ تا ۵: از «ناکامل» تا «بهینه»
• تفاوت ارزیابی فرآیندها در COBIT 5 و COBIT 2019
• اصول سنجش اثربخشی فرآیندهای حاکمیتی

فصل 3. ارزیابی عملکرد بر اساس معیارهای کلیدی (Performance Metrics)

• شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) مرتبط با اهداف حاکمیتی
• استفاده از شاخص‌ها برای سنجش موفقیت اجرای فرآیندها
• نمونه‌هایی از معیارها در حوزه‌های مختلف (امنیت، منابع، تحویل خدمات و…)
• روش‌های جمع‌آوری داده برای ارزیابی دقیق

فصل 4. ابزارهای ارزیابی و تحلیل در COBIT

• ابزارهای پیشنهادی ISACA برای ارزیابی (مانند COBIT Design Guide Tools)
• استفاده از ابزارهای مدیریتی مانند Balanced Scorecard
• معرفی نرم‌افزارهای پشتیبان برای سنجش و گزارش‌گیری
• تکنیک‌های خودارزیابی (Self-Assessment) و ارزیابی مستقل

فصل 5. ارزیابی انطباق (Compliance Assessment)

• تعریف انطباق در چارچوب COBIT
• الزامات قانونی، مقرراتی و استانداردهای بین‌المللی
• نحوه سنجش انطباق با الزامات (مانند GDPR، ISO 27001، NIST)
• پایش مستمر انطباق و مدیریت مغایرت‌ها

فصل 6. تحلیل شکاف (GAP Analysis) در  COBIT

• معرفی روش تحلیل شکاف بین وضعیت فعلی و مطلوب
• مراحل اجرای GAP Analysis در چارچوب  COBIT
• کاربرد خروجی تحلیل شکاف برای طراحی اقدامات اصلاحی
• مثال عملی از تحلیل شکاف در یک سازمان فرضی

فصل 7. گزارش‌گیری و ارائه نتایج به ذی‌نفعان

• طراحی گزارش‌های ارزیابی قابل فهم برای مدیران و صاحبان فرآیند
• تعیین ساختار گزارش: یافته‌ها، تحلیل‌ها، توصیه‌ها
• ابزارهای تصویری‌سازی داده برای ارائه بهتر (مانند داشبوردهای مدیریتی)
• برگزاری جلسات ارزیابی با تیم‌های بین‌بخشی و IT

فصل 8. اجرای طرح‌های اصلاحی پس از ارزیابی

• تدوین اقدامات اصلاحی برای رفع نواقص شناسایی‌شده
• اولویت‌بندی و زمان‌بندی اصلاحات
• پایش پیشرفت اقدامات اصلاحی
• مستندسازی و بازخورد به چرخه ارزیابی

بخش 8. مدیریت ریسک و انطباق با COBIT 2019

فصل 1. درک مفاهیم پایه ریسک و انطباق در چارچوب  COBIT

• تعریف ریسک، کنترل، تهدید و آسیب‌پذیری
• مفهوم انطباق (Compliance) و جایگاه آن در حاکمیت IT
• رابطه بین ریسک، انطباق، ارزش سازمانی و اهداف کسب‌وکار
• تفاوت مدیریت ریسک در سطح سازمان و سطح فناوری اطلاعات

فصل 2. فرآیندهای مرتبط با ریسک در  COBIT 2019

• معرفی فرآیند‌های DSS03  مدیریت مشکلات و EDM03  تضمین ریسک بهینه
• نقش فرآیند‌های) APO12 مدیریت ریسک) و) MEA03 ارزیابی انطباق با الزامات خارجی(
• نقشه فرآیندهای COBIT در مدیریت ریسک سازمانی و IT

فصل 3. شناسایی، ارزیابی و تحلیل ریسک‌های فناوری اطلاعات

• روش‌های شناسایی ریسک‌های IT (مثل  FMEA، SWOT، روش‌های سناریو محور)
• استفاده از ماتریس احتمال/تأثیر برای اولویت‌بندی ریسک‌ها
• ابزارهای تحلیل ریسک و کاربردهای آن‌ها در COBIT

فصل 4. طراحی و پیاده‌سازی کنترل‌های مبتنی بر ریسک

• انواع کنترل‌های پیشگیرانه، شناسایی‌کننده و اصلاحی
• انتخاب کنترل‌های مؤثر بر اساس سطح ریسک و تحلیل هزینه-فایده
• الگوهای طراحی ساختارهای کنترلی در COBIT

فصل 5. انطباق با قوانین، مقررات و چارچوب‌های بین‌المللی

• نقش COBIT در انطباق با GDPR ، ISO/IEC 27001، SOX،  HIPAA و NIST
• ایجاد ساختار انطباق با الزامات قانونی و قراردادی
• تطابق بین سیاست‌های داخلی IT و الزامات خارجی

فصل 6. پیاده‌سازی چارچوب‌های انطباق با استفاده از COBIT

• توسعه برنامه‌های انطباق دوره‌ای (Compliance Program Lifecycle)
• تعیین شاخص‌های اندازه‌گیری سطح انطباق (KPIs و KRIs)
• ایجاد مکانیزم‌های بازبینی و گزارش‌گیری انطباق در سازمان

فصل 7. یکپارچه‌سازی مدیریت ریسک و انطباق در چارچوب حاکمیتی

• نحوه ادغام مدیریت ریسک، انطباق و حاکمیت در یک مدل یکپارچه
• نقش هیئت‌مدیره و مدیریت ارشد در حمایت از این ادغام
• استفاده از COBIT برای تدوین ساختارهای سازمانی ترکیبی (Risk, Compliance, IT Governance)

فصل 8. ابزارها و فناوری‌های پشتیبان برای مدیریت ریسک و انطباق

• آشنایی با ابزارهای GRC (Governance, Risk & Compliance)
• نرم‌افزارهای معروف مانند RSA Archer، LogicGate، ServiceNow GRC
• ادغام ابزارهای GRC با داشبوردهای مدیریتی COBIT برای پایش وضعیت

فصل 9. گزارش‌دهی، نظارت و بهبود مستمر

• طراحی ساختار گزارش‌های ریسک و انطباق برای سطوح مختلف سازمان
• طراحی دوره‌های بازنگری، ممیزی داخلی و ارزیابی‌های مستقل
• مکانیزم‌های بازخورد و بهبود مستمر مبتنی بر اصول COBIT

بخش 9. چارچوب‌ها و الگوهای مکمل COBIT 2019

فصل 1. اهمیت یکپارچه‌سازی چارچوب‌ها در حاکمیت IT

• چرایی نیاز به تلفیق چارچوب‌های مختلف
• نقش COBIT به‌عنوان چارچوب مرجع (umbrella framework)
• مزایای هم‌راستاسازی COBIT با استانداردها و مدل‌های دیگر

فصل 2. یکپارچه‌سازی COBIT با ITIL (مدیریت خدمات فناوری اطلاعات)

• نقاط اشتراک و تفاوت بین COBIT و ITIL
• هم‌راستاسازی فرآیندهای ITIL (مانند (Incident, Problem, Change با حوزه‌های COBIT
• نمونه‌کاربرد: استفاده هم‌زمان از ITIL برای عملیات و COBIT برای حاکمیت

فصل 3. هم‌ راستاسازی با ISO/IEC 27001 (مدیریت امنیت اطلاعات)

• مروری بر الزامات  ISO 27001
• انطباق سیاست‌ها و کنترل‌های امنیتی COBIT با Annex A
• ایجاد ساختار ISMS با پشتیبانی از مدل حاکمیتی COBIT

فصل 4. هم‌راستاسازی با ISO/IEC 20000 (مدیریت خدمات (IT

• ساختار و حوزه‌های تمرکز ISO 20000
• ارتباط بین فرآیندهای خدمات‌محور و نقش COBIT در راهبری آن‌ها
• استفاده از کنترل‌های COBIT برای بهبود انطباق با ISO 20000

فصل 5. تطبیق با NIST Cybersecurity Framework

• اجزای اصلی چارچوب امنیت سایبری NIST (Identify, Protect, Detect, Respond, Recover)
• تطبیق این حوزه‌ها با اهداف و فرآیندهای COBIT
• نمونه‌کاربرد: استفاده از COBIT برای ارزیابی بلوغ امنیتی بر مبنای NIST

فصل 6. هم‌راستاسازی با TOGAF (معماری سازمانی)

• نحوه تعامل بین COBIT و معماری سازمانی
• استفاده از COBIT در فازهای مختلف چرخه ADM
• نقش حاکمیت فناوری در پیاده‌سازی موفق معماری کلان

فصل 7. هم‌راستاسازی با چارچوب CMMI (مدیریت بلوغ فرآیندها)

• مقایسه سطوح بلوغ CMMI با مدل بلوغ COBIT
• استفاده از COBIT برای تعیین اهداف بلوغ و بهبود فرآیند
• هم‌افزایی میان ارزیابی عملکرد و توسعه فرآیند در CMMI و COBIT

فصل 8. یکپارچگی با چارچوب‌های مدیریت ریسک (مانندISO 31000 )

• معرفی چارچوب ISO 31000 و ساختار آن
• استفاده از COBIT برای مدیریت، نظارت و ارزیابی ریسک‌های فناوری
• ارتباط میان اجزای مدیریت ریسک در COBIT و چارچوب‌های بین‌المللی

فصل 9. تطبیق COBIT با الزامات حاکمیت داده (مانندDGI, DAMA )

• آشنایی با اصول Data Governance
• استفاده از COBIT برای سیاست‌گذاری، مسئولیت‌پذیری و انطباق در حوزه داده
• یکپارچه‌سازی کنترل‌های داده با اهداف حاکمیتی  COBIT

فصل 10. استفاده از الگوهای ترکیبی در سناریوهای واقعی

• طراحی مدل حاکمیتی با استفاده ترکیبی از COBIT و چارچوب‌های مکمل
• مثال‌های واقعی از یکپارچه‌سازی COBIT با سایر چارچوب‌ها در سازمان‌ها
• ایجاد نقشه هم‌راستاسازی بین چارچوب‌ها برای بهینه‌سازی حاکمیت IT

بخش 10. ممیزی و انطباق مبتنی بر COBIT 2019

فصل 1. مبانی ممیزی فناوری اطلاعات مبتنی بر COBIT

• مفهوم ممیزی فناوری اطلاعات
• تفاوت ممیزی، ارزیابی و پایش
• نقش COBIT در ممیزی IT
• انواع ممیزی‌های داخلی و خارجی
• چرخه عمر ممیزی فناوری اطلاعات

فصل 2. برنامه‌ریزی ممیزی بر اساس COBIT

• تعیین اهداف ممیزی
• تعیین دامنه (Scope)
• شناسایی فرآیندهای قابل ممیزی
• تحلیل ریسک قبل از ممیزی
• تهیه برنامه ممیزی
• تخصیص منابع و زمان‌بندی

فصل 3. چارچوب کنترل‌های COBIT در ممیزی

• اهداف کنترلی COBIT
• بررسی Governance Objectives
• بررسی Management Objectives
• کنترل‌های کلیدی فرآیندها
• کنترل‌های مدیریتی
• کنترل‌های عملیاتی

فصل 4. جمع‌آوری شواهد ممیزی

• انواع شواهد
• مصاحبه
• مشاهده
• بررسی مستندات
• نمونه‌برداری
• اعتبارسنجی شواهد
• مستندسازی یافته‌ها

فصل 5. ارزیابی میزان انطباق

• Compliance Assessment
• Gap Analysis
• تحلیل انحراف‌ها
• اولویت‌بندی عدم انطباق‌ها
• تحلیل علل ریشه‌ای (Root Cause Analysis)

فصل 6. گزارش‌نویسی ممیزی

• ساختار گزارش
• نحوه نگارش یافته‌ها
• ارائه ریسک‌ها
• ارائه پیشنهادهای اصلاحی
• ارائه به مدیریت ارشد
• پیگیری اقدامات اصلاحی

فصل7. ممیزی مبتنی بر ریسک

• Risk-Based Audit
• انتخاب حوزه‌های پرریسک
• اولویت‌بندی ممیزی
• ارتباط با APO12 و EDM03
• تهیه نقشه ریسک

فصل 8. ابزارها و نرم‌افزارهای ممیزی

• TeamMate
• AuditBoard
• ServiceNow GRC
• Archer
• Excel
• Power BI
• داشبوردهای ممیزی

فصل 9. سناریوهای واقعی ممیزی COBIT

• ممیزی مرکز داده
• ممیزی امنیت اطلاعات
• ممیزی سرویس‌های IT
• ممیزی مدیریت تغییر
• ممیزی مدیریت پروژه
• بررسی نمونه گزارش واقعی

بخش 11. حاکمیت داده و حریم خصوصی

فصل 1. مقدمه‌ای بر Data Governance

• تعریف حاکمیت داده
• اهداف Data Governance
• چرخه عمر داده
• ارزش داده در سازمان
• ارتباط Data Governance با COBIT

فصل 2. ساختار سازمانی حاکمیت داده

• Data Owner
• Data Steward
• Data Custodian
• Data Architect
• کمیته حاکمیت داده
• مسئولیت‌ها و RACI

فصل 3. مدیریت کیفیت داده

• Data Quality
• Accuracy
• Completeness
• Consistency
• Validity
• Timeliness
• شاخص‌های کیفیت داده

فصل 4. طبقه‌بندی و مدیریت اطلاعات

• Data Classification
• Public
• Internal
• Confidential
• Restricted
• سیاست‌های نگهداری اطلاعات
• مدیریت چرخه عمر اطلاعات

فصل 5. حریم خصوصی و حفاظت از داده‌ها

• Privacy
• Personally Identifiable Information (PII)
• Sensitive Data
• Data Protection
• Privacy by Design
• Privacy by Default

فصل 6. انطباق با قوانین و مقررات

• GDPR
• CCPA
• HIPAA
• ISO 27701
• الزامات قانونی
• مدیریت رضایت کاربران

فصل 7. چارچوب‌های مکمل حاکمیت داده

• DAMA DMBOK
• DCAM
• EDM Council
• ISO 8000
• ISO 38505
• مقایسه با COBIT

فصل 8. مدیریت ریسک داده

• Data Risk
• Data Leakage
• Data Loss
• Insider Threat
• Third Party Risk
• کنترل‌های امنیت داده

فصل 9. طراحی برنامه Data Governance

• تدوین سیاست‌ها
• تعیین KPI
• طراحی فرآیندها
• تعیین نقش‌ها
• ایجاد داشبورد
• برنامه بهبود مستمر

فصل 10. مطالعه موردی پیاده‌سازی حاکمیت داده

• بانک
• بیمارستان
• سازمان دولتی
• شرکت خصوصی
• تحلیل موفقیت‌ها
• درس‌آموخته‌ها

بخش 12. کارگاه عملی و سناریوهای واقعی COBIT 2019

فصل 1. تحلیل وضعیت موجود سازمان

• شناخت سازمان
• تحلیل محیط
• شناسایی ذی‌نفعان
• بررسی فرآیندهای فعلی
• تحلیل بلوغ
• تحلیل شکاف

فصل 2. طراحی سیستم حاکمیت

• تعیین اهداف سازمان
• انتخاب Enterprise Goals
• انتخاب Alignment Goals
• انتخاب Governance Objectives
• طراحی ساختار حاکمیتی

فصل 3. انتخاب Design Factors

• تحلیل استراتژی
• تحلیل ریسک
• تحلیل اندازه سازمان
• تحلیل مدل عملیاتی
• تحلیل الزامات قانونی
• تحلیل فناوری‌های مورد استفاده

فصل 4. انتخاب Focus Areas

• Information Security
• Digital Transformation
• Cloud Governance
• DevOps
• Small and Medium Enterprise
• Risk Governance

فصل 5. طراحی نقشه راه پیاده‌سازی (Roadmap)

• تعیین اولویت‌ها
• زمان‌بندی پروژه
• تخصیص منابع
• بودجه‌بندی
• تعریف Milestone
• برنامه بهبود مستمر

فصل 6. طراحی شاخص‌های عملکرد

• KPI
• KGI
• KRI
• Dashboard
• گزارش مدیریتی
• پایش مستمر

فصل 7. اجرای یک پروژه واقعی COBIT

• تشکیل تیم پروژه
• تهیه مستندات
• اجرای فرآیندها
• کنترل کیفیت
• ارزیابی عملکرد
• مدیریت تغییر

فصل 8. سناریوی بانک

• طراحی Governance
• مدیریت ریسک
• امنیت اطلاعات
• انطباق
• گزارش‌دهی
• ارزیابی عملکرد

فصل 9. سناریوی شرکت نرم‌افزاری

• DevOps Governance
• مدیریت پروژه
• مدیریت سرویس
• امنیت نرم‌افزار
• Continuous Improvement
• مدیریت تغییر

فصل 10. سناریوی سازمان دولتی

• حاکمیت خدمات دولت الکترونیک
• الزامات قانونی
• امنیت اطلاعات
• مدیریت منابع
• مدیریت قراردادها
• پاسخ‌گویی به ذی‌نفعان

فصل 11. اشتباهات رایج در پیاده‌سازی COBIT

• انتخاب نادرست فرآیندها
• نبود حمایت مدیریت
• تعریف KPI نامناسب
• مقاومت کارکنان
• مستندسازی ضعیف
• نبود پایش مستمر

فصل 12. پروژه نهایی دوره

• تحلیل یک سازمان واقعی
• طراحی کامل سیستم حاکمیت
• تعیین اهداف
• طراحی فرآیندها
• طراحی کنترل‌ها
• تهیه Roadmap
• طراحی داشبورد مدیریتی
• ارائه گزارش نهایی

دوره COBIT 2019 Foundation به افراد کمک می‌کند تا با اصول حاکمیت فناوری اطلاعات و استفاده از COBIT برای بهبود مدیریت و ارزیابی عملکرد IT در سازمان‌های مختلف آشنا شوند. این دوره برای کسانی که می‌خواهند پایه‌های حاکمیت IT را مستحکم کرده و به بهبود عملکرد و انطباق با استانداردهای بین‌المللی کمک کنند، مناسب است.