دانلود کتاب آموزشی Certified Data Center Risk Professional (CDRP) جلد دوم

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]

بخش 6. برنامه‌های بازیابی و تضمین ادامه عملیات (Business Continuity Planning)

فصل 1. مفاهیم بنیادی BCP و DRP

• تعریف تداوم کسب‌وکار و بازیابی پس از بحران

• تفاوت BCP، DRP و Incident Response

• نقش تداوم عملیات در معماری مراکز داده

• اصول پایه استانداردهای مرتبط (ISO 22301، ISO 27031)

فصل 2. تحلیل اثرات کسب‌وکار (Business Impact Analysis – BIA)

• شناسایی فرآیندهای حیاتی مرکز داده

• ارزیابی تأثیر وقفه در سرویس‌ها

• تعیین RPO (Recovery Point Objective)

• تعیین RTO (Recovery Time Objective)

• تحلیل وابستگی‌ها و نقاط شکست بحرانی

فصل 3. ارزیابی ریسک مرتبط با تداوم عملیات

• شناسایی تهدیداتی که بر تداوم سرویس اثر می‌گذارند

• تحلیل احتمال وقوع و شدت تأثیر

• سناریوسازی برای بحران‌های محتمل

• اولویت‌بندی ریسک‌ها برای طراحی راهکارهای تداوم

فصل 4. طراحی راهکارهای تداوم خدمات

• طراحی راهکارهای High Availability

• معماری‌های افزونگی: Active-Active، Active-Passive

• راهکارهای مکان جایگزین (Hot Site، Warm Site، Cold Site)

• راهکارهای Replication و Backup به‌عنوان پایه DR

• انتخاب فناوری‌ها و سامانه‌های مناسب تداوم عملیات

فصل 5. طراحی و تدوین برنامه DRP

• ساختار یک سند جامع بازیابی پس از بحران

• تعریف نقش‌ها، مسئولیت‌ها و تیم‌های واکنش

• فرآیندهای بازیابی سیستم‌ها، شبکه، برق و خنک‌سازی

• توالی اقدامات در بحران و سناریوهای عملیاتی

• تهیه Runbook برای بازیابی سریع و استاندارد

فصل 6. استراتژی‌های اجرا و مدیریت BCP

• برنامه‌ریزی منابع انسانی و عملیاتی

• مدیریت ارتباطات در زمان بحران

• هماهنگی با تأمین‌کنندگان و شرکای کلیدی

• مدیریت نسخه‌ها و به‌روزرسانی مستمر برنامه BCP

• نقش مانیتورینگ و گزارش‌دهی در تداوم عملیات

فصل 7. مستندسازی فرآیندها و کنترل نسخه‌ها

• ساختار مستندات BCP و DRP

• بهترین شیوه‌های نگارش و نگهداری مستندات

• کنترل نسخه (Version Control) در برنامه‌های حیاتی

• اهمیت ثبت تاریخچه تغییرات و ممیزی دوره‌ای

فصل 8. آزمایش و تمرین برنامه‌های BCP/DRP

• انواع تست‌ها: Tabletop، Walkthrough، Simulation، Full-Scale

• معیارهای ارزیابی موفقیت تست‌ها

• شناسایی نقاط ضعف و بهبود برنامه‌ها

• تکرار و چرخه بهینه‌سازی مبتنی بر آزمون‌ها

فصل 9. مدیریت بحران در زمان واقعی

• فرآیندهای تصمیم‌گیری سریع و هماهنگ

• مدیریت ارتباطات داخلی و خارجی در بحران

• مدیریت رسانه، مشتریان و ذی‌نفعان

• روش‌های جلوگیری از گسترش بحران

• اصول مستندسازی رخدادهای واقعی

فصل 10. بهینه‌سازی و نظارت مداوم بر تداوم عملیات

• شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) برای BCP

• تحلیل مستمر خطرات جدید

• مدیریت تغییر و اثر آن بر تداوم عملیات

• ارزیابی سالانه برنامه‌ها و به‌روزرسانی آنها

• نقش فناوری‌های نوین در بهبود BCP (AI، Automation)

فصل 11. یکپارچه‌سازی BCP با سایر فرآیندهای مرکز داده

• اتصال BCP با مدیریت ریسک

• هم‌راستایی با امنیت اطلاعات

• ارتباط با مدیریت ظرفیت، تغییر و پیکربندی

• استفاده از ابزارهای یکپارچه مدیریت عملیات (DCIM، ITSM)

بخش 7. تحلیل ریسک مالی و اقتصادی

فصل 1. مفاهیم بنیادی ریسک مالی در مراکز داده

• تعریف ریسک مالی در محیط دیتاسنتر

• شاخص‌های اثر مالی ریسک

• ارتباط ریسک مالی با انواع ریسک‌های فنی، عملیاتی و مدیریتی

• نقش تحلیل مالی در تصمیم‌گیری استراتژیک مراکز داده

فصل 2. شناسایی ریسک‌های مالی

• شناسایی هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم ریسک

• ریسک‌های ناشی از قطعی سرویس و Downtime

• ریسک‌های مالی مرتبط با تجهیزات و زیرساخت

• ریسک‌های مالی قراردادها، تأمین‌کنندگان و SLA

• ریسک‌های مالی ناشی از خطای انسانی، حملات سایبری و خرابی سیستم‌ها

فصل 3. مدل‌سازی هزینه ریسک (Risk Cost Modeling)

• متغیرهای اصلی تحلیل هزینه

• روش‌های کمی و کیفی محاسبه هزینه ریسک

• تحلیل احتمال وقوع و شدت اثر مالی

• مدل‌سازی سناریوهای مالی برای رخدادهای مختلف

• محاسبه هزینه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت

فصل 4. تحلیل هزینه/فایده (Cost–Benefit Analysis)

• اصول و فرآیند تحلیل هزینه/فایده

• محاسبه سود و ارزش مالی اقدامات پیشگیرانه

• مقایسه هزینه ریسک بدون کنترل و با کنترل

• کاربرد تحلیل هزینه/فایده در انتخاب راهکارهای فنی و امنیتی

• تعیین نقطه بهینه سرمایه‌گذاری در کاهش ریسک

فصل 5. اثر اقتصادی بحران‌ها بر مرکز داده

• تاثیر بحران‌های داخلی و خارجی بر هزینه‌ها

• تحلیل ضررهای مستقیم (Equipment Loss, Operational Cost)

• ضررهای غیرمستقیم (Brand Damage, Customer Loss, SLA Penalties)

• سناریوهای اقتصادی خرابی سیستم انرژی، خنک‌سازی و شبکه

• مدل‌سازی اثرات مالی بلایای طبیعی و تهدیدات انسانی

فصل 6. ابزارهای مالی ارزیابی ریسک

• روش‌های ارزش‌گذاری اقتصادی (NPV، IRR، ROI)

• روش‌های مالی سنجش اثر ریسک

• ابزارهای تحلیل مالی در پروژه‌های دیتاسنتر

• به‌کارگیری نرم‌افزارهای مدیریت ریسک مالی

• تحلیل حساسیت و پیش‌بینی مالی

فصل 7. مدیریت ریسک مالی و استراتژی‌های کاهش هزینه

• سیاست‌های مالی برای مدیریت ریسک

• مدیریت هزینه بر اساس اولویت‌های ریسک

• استراتژی‌های کاهش ریسک مالی از طریق طراحی و عملیات

• استفاده از افزونگی (Redundancy) برای کاهش هزینه ریسک

• راهبردهای بیمه‌ای برای کاهش ریسک مالی

فصل 8. تحلیل ریسک اقتصادی در قراردادها و زنجیره تأمین

• هزینه‌های مالی ناشی از تأمین‌کنندگان

• ریسک‌های مالی SLA و عدم پایبندی پیمانکاران

• روش‌های تحلیل اقتصادی زنجیره تأمین

• مدیریت قراردادها و بندهای مالی کاهش‌دهنده ریسک

فصل 9. ساخت مدل اقتصادی مرکز داده

• مدل‌سازی جریان هزینه در مرکز داده

• تعیین شاخص‌های اقتصادی عملکرد

• تحلیل سودآوری (Profitability Analysis)

• طراحی مدل اقتصادی پایدار برای دیتاسنتر

• ساختار هزینه در دیتاسنترهای Tier I تا Tier IV

فصل 10. گزارش‌دهی مالی و ارائه نتایج تحلیل ریسک

• ساختار گزارش‌های مالی ریسک

• نحوه ارائه تحلیل‌ها برای مدیریت ارشد

• شاخص‌های کلیدی برای تصمیم‌گیری اقتصادی

• استانداردهای گزارش‌دهی مالی در پروژه‌های دیتاسنتری

• یکپارچه‌سازی تحلیل مالی با مدیریت ریسک سازمانی

بخش 8. مدیریت ریسک در ارتباط با تأمین‌کنندگان و پیمانکاران

فصل 1. مقدمه‌ای بر ریسک‌های زنجیره تأمین در مراکز داده

• اهمیت مدیریت ریسک در تعامل با تأمین‌کنندگان و پیمانکاران

• انواع ریسک‌های مرتبط با زنجیره تأمین

• اثرات شکست یا تأخیر در زنجیره تأمین بر عملکرد مرکز داده

فصل 2. ارزیابی و شناسایی ریسک‌های تأمین‌کنندگان

• معیارهای ارزیابی ریسک در انتخاب تأمین‌کننده

• تحلیل ریسک مالی، عملیاتی و امنیتی تأمین‌کنندگان

• بررسی سابقه و عملکرد تأمین‌کنندگان و پیمانکاران

• شناسایی نقاط بحرانی و نقاط شکست احتمالی

فصل 3. تحلیل ریسک‌های قراردادی و قانونی

• بررسی تعهدات قراردادی و مسئولیت‌ها

• تحلیل خطرات ناشی از عدم رعایت شرایط قرارداد

• الزامات قانونی و مقررات مرتبط با تامین‌کنندگان

• مدیریت اختلافات و جلوگیری از ریسک‌های حقوقی

فصل 4. استراتژی‌های ارتباطی و مدیریتی با تأمین‌کنندگان

• تدوین سیاست‌های همکاری و نظارت مستمر

• تعیین معیارهای عملکرد (KPI و SLA)

• برنامه‌های پیشگیری و واکنش سریع در مواجهه با بحران

• تقویت همکاری و اعتماد بین مرکز داده و تأمین‌کننده

فصل 5. تضمین تداوم خدمات و مدیریت بحران زنجیره تأمین

• طراحی برنامه‌های جایگزینی و منابع پشتیبان

• سناریوهای بحران و واکنش سریع

• مانیتورینگ مستمر تأمین‌کنندگان و پیمانکاران

• مستندسازی و بهبود مستمر فرآیندهای زنجیره تأمین

فصل 6. ابزارها و فناوری‌های مدیریت ریسک تأمین‌کنندگان

• سیستم‌های مدیریت ریسک زنجیره تأمین

• نرم‌افزارهای پایش عملکرد و پیش‌بینی ریسک

• استفاده از اتوماسیون و هوش مصنوعی در مدیریت ارتباط با تأمین‌کنندگان

• تحلیل داده‌ها برای شناسایی نقاط ضعف و بهینه‌سازی همکاری

بخش 9. ابزارها و فناوری‌های مدیریت ریسک

فصل 1. معرفی ابزارهای مدیریت ریسک

• تعریف و اهمیت ابزارهای مدیریت ریسک در مراکز داده

• انواع ابزارها: نرم‌افزاری، سخت‌افزاری، ترکیبی

• تفاوت بین ابزارهای تحلیل کیفی و کمی ریسک

• معیارهای انتخاب ابزار مناسب برای مرکز داده

فصل 2. نرم‌افزارهای تحلیل و پایش ریسک

• سیستم‌های مدیریت ریسک سازمانی (ERM)

• نرم‌افزارهای شبیه‌سازی و مدل‌سازی ریسک

• ابزارهای تحلیل آماری و پیش‌بینی بحران

• قابلیت‌های گزارش‌دهی و داشبورد مدیریتی

فصل 3. فناوری‌های اتوماسیون در مدیریت ریسک

• نقش اتوماسیون در کاهش خطاهای انسانی

• سیستم‌های هشداردهی و مانیتورینگ لحظه‌ای

• ابزارهای جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌های عملیاتی

• ادغام اتوماسیون با برنامه‌های بازیابی و تداوم عملیات

فصل 4. فناوری‌های پایش محیطی و عملیاتی

• سنسورها و سیستم‌های پایش شرایط فیزیکی (دما، رطوبت، آتش، آب)

• نظارت بر مصرف انرژی و کارایی تجهیزات

• سیستم‌های نظارت بر عملکرد شبکه و سرورها

• تحلیل داده‌های محیطی برای پیش‌بینی ریسک

فصل 5. هوش مصنوعی و تحلیل پیش‌بینی‌کننده ریسک

• کاربرد AI و Machine Learning در مدیریت ریسک

• پیش‌بینی نقاط آسیب‌پذیر و خرابی‌های احتمالی

• تحلیل روندها و شناسایی الگوهای تهدید

• بهبود تصمیم‌گیری مدیریتی با داده‌های تحلیلی

فصل 6. پیاده‌سازی و یکپارچه‌سازی ابزارهای مدیریت ریسک

• نحوه ادغام ابزارهای ریسک با سیستم‌های موجود مرکز داده

• ایجاد داشبورد یکپارچه مدیریت ریسک

• اتصال ابزارها به برنامه‌های تداوم کسب‌وکار و بازیابی

• بهینه‌سازی جریان اطلاعات و کاهش زمان واکنش

فصل 7. ارزیابی و انتخاب فناوری‌های مناسب

• معیارهای سنجش اثربخشی ابزارها

• تحلیل هزینه-فایده برای انتخاب فناوری

• مطالعه نمونه‌های عملی و موردکاوی از مراکز داده

• توصیه‌های حرفه‌ای برای به‌روزرسانی و ارتقاء ابزارهای مدیریت ریسک

بخش 10. ایمنی و الزامات قانونی

فصل 1. مقدمه‌ای بر ایمنی و انطباق قانونی در مراکز داده

• تعریف ایمنی فیزیکی و قانونی در محیط مرکز داده

• اهمیت رعایت استانداردها و مقررات برای جلوگیری از ریسک‌ها

• رابطه بین ایمنی کارکنان، تجهیزات و داده‌ها

فصل 2. قوانین و مقررات ملی و بین‌المللی

• معرفی قوانین محلی مرتبط با حفاظت داده و ایمنی کارکنان

• استانداردهای بین‌المللی مانند ISO 27001، ISO 22301، GDPR

• الزامات قانونی مرتبط با حفظ محرمانگی و امنیت داده‌ها

• تطابق مقررات با نیازهای عملیاتی مراکز داده

فصل 3. الزامات ایمنی کارکنان

• اصول ایمنی فیزیکی برای کارکنان در مرکز داده

• آموزش‌های لازم برای کار با تجهیزات حساس و برق فشار قوی

• نحوه محافظت در برابر خطرات محیطی و بلایای طبیعی

• استفاده از تجهیزات ایمنی فردی (PPE) و استانداردهای مرتبط

فصل 4. ایمنی تجهیزات و زیرساخت‌ها

• حفاظت فیزیکی از سرورها، رک‌ها و تجهیزات شبکه

• پیشگیری از آسیب‌های محیطی: آتش، آب، حرارت و رطوبت

• سیستم‌های مانیتورینگ و هشداردهی برای شرایط اضطراری

• استانداردهای طراحی ایمن برای زیرساخت و کابل‌کشی

فصل 5. مدیریت ریسک قانونی و حقوقی

• شناسایی ریسک‌های قانونی مرتبط با عملیات مرکز داده

• پیامدهای عدم رعایت مقررات ایمنی و حقوقی

• نحوه کاهش و مدیریت ریسک‌های حقوقی

• پیاده‌سازی سیاست‌ها و فرآیندهای قانونی داخلی

فصل 6. انطباق با استانداردها و ممیزی‌ها

• چک‌لیست‌های استانداردهای ایمنی و قانونی

• ممیزی داخلی و خارجی مراکز داده

• مستندسازی فرآیندها برای ارزیابی انطباق

• بهبود مستمر بر اساس نتایج ممیزی

فصل 7. ایمنی در برابر بلایای طبیعی و بحران‌های انسانی

• شناسایی تهدیدات طبیعی: زلزله، سیل، طوفان

• آمادگی برای تهدیدات انسانی: سرقت، خرابکاری و حملات سایبری

• طراحی برنامه‌های پاسخ سریع و ایمن‌سازی تجهیزات

• هماهنگی با تیم‌های واکنش اضطراری

فصل 8. آموزش و فرهنگ ایمنی در مرکز داده

• ایجاد فرهنگ سازمانی مبتنی بر ایمنی و انطباق قانونی

• آموزش مستمر کارکنان در زمینه ایمنی و مقررات

• روش‌های افزایش آگاهی و رفتارهای ایمن در محیط کاری

بخش 11. مدیریت ریسک در طول عمر مرکز داده

فصل 1. مقدمه بر مدیریت ریسک در چرخه عمر مرکز داده

• اهمیت مدیریت ریسک در تمامی فازهای عمر مرکز داده

• نقش مدیریت ریسک در پایداری و عملکرد بلندمدت

• تعریف چرخه عمر مرکز داده و نقاط کلیدی برای تحلیل ریسک

فصل 2. مدیریت ریسک در فاز طراحی و راه‌اندازی

• شناسایی ریسک‌های معماری و زیرساخت

• انتخاب تجهیزات و فناوری‌های مقاوم در برابر خطا

• ارزیابی ریسک در سیستم‌های انرژی، سرمایش و شبکه

• استانداردهای طراحی برای کاهش ریسک (TIA-942، Uptime Institute Tiers)

فصل 3. مدیریت ریسک در فاز بهره‌برداری

• پایش و مانیتورینگ مداوم تجهیزات و سیستم‌ها

• مدیریت ریسک‌های عملیاتی و نگهداری روزانه

• تحلیل داده‌های عملکردی برای پیش‌بینی مشکلات

• شناسایی و مقابله با نقاط آسیب‌پذیر عملیاتی

فصل 4. مدیریت ریسک در تغییرات و ارتقاء مرکز داده

• ارزیابی ریسک‌های ناشی از ارتقاء سخت‌افزار و نرم‌افزار

• مدیریت تغییرات و پروژه‌های توسعه‌ای

• برنامه‌ریزی برای کمینه کردن تأثیرات تغییرات بر عملیات

• بررسی تأثیر فناوری‌های جدید و نوآوری‌ها بر ریسک‌ها

فصل 5. تحلیل و بهبود مداوم مدیریت ریسک

• ارزیابی دوره‌ای اثربخشی برنامه‌های مدیریت ریسک

• شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) برای مدیریت ریسک

• استفاده از بازخوردها و Lessons Learned برای بهبود فرآیندها

• استراتژی‌های بهبود مستمر و کاهش ریسک‌های بلندمدت

فصل 6. مستندسازی و گزارش‌دهی ریسک در طول عمر مرکز داده

• ثبت و مستندسازی تمام اقدامات مدیریت ریسک

• گزارش‌دهی به ذینفعان داخلی و خارجی

• نگهداری آرشیو داده‌ها برای ممیزی و انطباق با استانداردها

• استفاده از مستندات برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه و آینده‌نگر

بخش 12. تست و ارزیابی برنامه‌های بازیابی و بحران

فصل 1. مقدمه‌ای بر تست و ارزیابی برنامه‌های بازیابی

• اهمیت آزمون و ارزیابی برنامه‌های بازیابی و تداوم کسب‌وکار

• اهداف و نتایج مورد انتظار از تست برنامه‌ها

• تفاوت بین تست‌های نظری و عملی

فصل 2. طراحی سناریوهای تست بحران

• شناسایی سناریوهای واقعی و محتمل بحران

• تحلیل ریسک برای تعیین اولویت سناریوها

• ایجاد سناریوهای کوتاه‌مدت و بلندمدت

• تعیین شاخص‌های کلیدی موفقیت (KPIs) برای هر سناریو

فصل 3. شبیه‌سازی بحران و اجرای تست

• روش‌های شبیه‌سازی بحران در محیط‌های واقعی و مجازی

• اجرای تست‌های کامل (Full-scale) و جزئی (Tabletop)

• مدیریت تیم‌ها و نقش‌ها در زمان شبیه‌سازی بحران

• ثبت اقدامات، زمان‌بندی و واکنش‌ها در حین تست

فصل 4. ارزیابی عملکرد برنامه‌ها

• تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از تست‌ها

• شناسایی نقاط ضعف و ناهماهنگی‌ها

• ارزیابی اثربخشی واکنش‌ها و فرآیندها

• مقایسه نتایج با اهداف برنامه‌های DRP و BCP

فصل 5. بهبود و اصلاح برنامه‌های بازیابی

• تدوین گزارش کامل از تست و ارزیابی

• پیشنهاد اصلاحات و تغییرات برای بهبود برنامه‌ها

• به‌روزرسانی مستندات و استانداردهای داخلی

• پیاده‌سازی چرخه بهبود مستمر برای افزایش آمادگی مرکز داده

فصل 6. مستندسازی و گزارش‌دهی

• ثبت نتایج، اقدامات انجام‌شده و درس‌های آموخته‌شده

• ارائه گزارش به مدیریت و تیم‌های ذی‌ربط

• ایجاد بانک اطلاعاتی از تست‌ها برای مرورهای دوره‌ای

• برنامه‌ریزی تست‌های بعدی بر اساس تجربه‌ها و نتایج

فصل 7. ممیزی و تضمین کیفیت برنامه‌های بازیابی

• ممیزی داخلی و خارجی برنامه‌های DRP و BCP

• انطباق با استانداردهای بین‌المللی و الزامات قانونی

• ارزیابی پایش مداوم و شاخص‌های کلیدی عملکرد

• تضمین آمادگی عملیاتی مرکز داده در شرایط بحرانی

دوره Certified Data Center Risk Professional (CDRP) به شرکت‌کنندگان آموزش می‌دهد که چگونه ریسک‌های مختلفی که می‌توانند مراکز داده را تهدید کنند شناسایی و مدیریت کنند. این گواهینامه به‌ویژه برای کسانی که در حوزه مدیریت، عملیات و امنیت مراکز داده فعالیت می‌کنند مناسب است و به آن‌ها توانایی‌های لازم برای مدیریت بحران و کاهش تهدیدات را می‌دهد.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]