خدمات شبکه فراز نتورک | پیشرو در ارائه خدمات دیتاسنتری و کلود
دوره COBIT 2019 Foundation برای افرادی طراحی شده است که میخواهند با چارچوب COBIT 2019 آشنا شوند و مفاهیم پایه حاکمیت فناوری اطلاعات (IT Governance) را یاد بگیرند. این دوره اصول و ساختار COBIT 2019 را معرفی کرده و راهکارهایی برای بهبود حاکمیت IT در سازمانها ارائه میدهد. در ادامه سر فصلهای این دوره آمده است:
بخش 1. مقدمهای بر COBIT 2019
فصل 1. معرفی اجمالی چارچوب COBIT
- COBIT مخفف چیست؟
- چه سازمانی آن را توسعه داده است؟ (ISACA)
- چرا COBIT ایجاد شد و چه نیازی را پاسخ میدهد؟
- حوزههای پوششدهی COBIT در سازمانها
فصل 2. تاریخچه تکامل COBIT
- بررسی نسخههای مختلف COBIT (از COBIT 1 تاCOBIT 2019 )
- تفاوتها و نوآوریهای کلیدی در COBIT 2019 نسبت به نسخههای قبلی
- دلایل بهروزرسانی COBIT و نیاز به همگام شدن با دنیای دیجیتال
- سیر تحول از تمرکز بر کنترلهای IT به حاکمیت جامع فناوری
فصل 3. مفاهیم پایهای حاکمیت فناوری اطلاعات
- تعریف حاکمیت (Governance) و تمایز آن با مدیریت (Management)
- نقش حاکمیت IT در موفقیت کسبوکار
- ذینفعان اصلی در حاکمیت فناوری اطلاعات (مدیران ارشد، سهامداران، کاربران، IT)
- نقش حاکمیت در کاهش ریسک و افزایش ارزش از طریق IT
فصل 4. چرا COBIT 2019 برای سازمانها حیاتی است؟
- مزایای کلیدی استفاده از COBIT 2019
- ارتباط COBIT با خلق ارزش برای کسبوکار
- همراستایی IT با استراتژیهای کسبوکار
- کمک به انطباق با مقررات و استانداردهای بینالمللی
فصل 5. حوزههای کاربری COBIT 2019 در انواع سازمانها
- سازمانهای بزرگ، متوسط و کوچک
- سازمانهای دولتی، مالی، بهداشتی و صنعتی
- استفاده از COBIT در پیادهسازی راهبردهای تحول دیجیتال
- مثالهایی از استفاده موفق COBIT در پروژههای واقعی
فصل 6. اجزای کلیدی چارچوب COBIT 2019
- معرفی اجزای ساختاری:
- اصول راهبری
- اهداف حاکمیتی و مدیریتی
- عوامل طراحی (Design Factors)
- ماتریس اهداف (Goal Cascade)
- مدل بلوغ (Performance Management)
- معرفی سندهای پشتیبان و مدل پیادهسازی
فصل 7. رابطه COBIT با چارچوبها و استانداردهای دیگر
- COBIT در کنار ITIL، TOGAF، ISO/IEC 27001، ISO/IEC 38500
- نقش تکمیلی COBIT در ایجاد حاکمیت بالادستی
- تطبیق و همراستاسازی چارچوبها برای بهبود عملکرد IT
فصل 8. مخاطبان هدف COBIT 2019
- چه کسانی باید COBIT را بیاموزند و چرا؟
- مدیران ارشد فناوری اطلاعات (CIO)
- مدیران پروژه و ریسک
- تحلیلگران کسبوکار و متخصصان امنیت
- مشاوران و ممیزان IT
بخش 2. اصول و مفاهیم COBIT 2019
فصل 1. مروری بر تحول COBIT از نسخههای قبلی تا 2019
- مسیر تکامل COBIT از COBIT 4.1 ، COBIT 5 تا COBIT 2019
- دلایل توسعه نسخه 2019 و نیازهای جدید سازمانها
- مقایسه ساختار و اهداف نسخههای مختلف
فصل 2. اصول حاکمیتی COBIT 2019
- معرفی 6 اصل بنیادین COBIT 2019:
- اصل 1: تأمین ارزش از فناوری اطلاعات
- اصل 2: ایجاد یک سیستم جامع حاکمیت
- اصل 3: سفارشیسازی سیستم حاکمیت بر اساس نیازهای سازمان
- اصل 4: استفاده از چارچوب یکپارچه
- اصل 5: ساختار منسجم برای سیستم حاکمیت
- اصل 6: ایجاد یک پلتفرم برای بهبود مداوم
- بررسی ارتباط این اصول با مدلهای بینالمللی مانند ISO/IEC 38500
فصل 3. تفاوتهای کلیدی COBIT 2019 با COBIT 5
- ساختار و مفاهیم جدید در COBIT 2019
- تغییرات در مدل فرآیندها و دامنهها
- تحول در نحوه طراحی سیستم حاکمیت (Governance System Design)
فصل 4. اجزای کلیدی سیستم حاکمیت در COBIT 2019
- نقش Componentها در ساختار COBIT 2019
- انواع Componentها (فرآیند، سیاست، ساختار سازمانی، رفتار، اطلاعات و…)
- نحوه انطباق و تنظیم Componentها بر اساس نیازهای سازمانی
فصل 5. مفاهیم کلیدی در COBIT 2019
- مفهوم Enterprise Governance of Information and Technology (EGIT)
- تفاوت حاکمیت (Governance) و مدیریت (Management)
- درک مفاهیم Alignment Goals، Stakeholder Needs، و Enterprise Goals
- تأکید بر ارزشافزایی، مدیریت ریسک و بهرهوری منابع
فصل 6. مدل عامل طراحی سیستم حاکمیت (Design Factors)
- معرفی Design Factors و نقش آنها در سفارشیسازی COBIT
- بررسی 11 عامل طراحی شامل:
- استراتژی سازمان
- اهداف کسبوکار
- الزامات ریسک
- قابلیتهای IT
- میزان پیچیدگی سازمان
- الزامات انطباقی
- و سایر عوامل موثر
- چگونگی استفاده از این عوامل در طراحی سیستم حاکمیت
فصل 7. تمرکز بر نتایج و ارزشمحوری در COBIT
- نحوه ارتباط فعالیتهای IT با ارزش کسبوکار
- تمرکز COBIT 2019 بر نتایج قابل اندازهگیری
- نقش COBIT در افزایش شفافیت، پاسخگویی و کارایی در سازمانها
فصل 8. نگاشت مفهومی اهداف، فرآیندها و اجزاء حاکمیتی
- معرفی رابطه بین Enterprise Goals ، Alignment Goals و Governance Components
- نحوه استفاده از مدل اهداف برای ارزیابی و بهبود عملکرد
- مثالهایی از پیادهسازی نگاشت اهداف در سازمانها
بخش 3. مدل اهداف و فرآیندهای COBIT 2019
فصل 1. درک ساختار مدل اهداف COBIT 2019
- معرفی مدل اهداف (Goals Cascade)
- ارتباط بین اهداف سهگانه: اهداف سهامداران (Stakeholder Goals)، اهداف سازمانی (Enterprise Goals) و اهداف حاکمیت و مدیریت (Governance and Management Objectives)
- نحوه ترجمه اهداف کسبوکار به اهداف فناوری اطلاعات
فصل 2. طبقهبندی اهداف COBIT 2019
- معرفی 40 هدف Governance و Management
- تفکیک اهداف به دو دسته:
- Governance Objectives (5 مورد EDM01 تاEDM05 )
- Management Objectives (35 مورد APO، BAI، DSS، MEA)
- تعریف هر کدام از اهداف بههمراه حوزه عملکرد آنها
فصل 3. مدل فرآیندهای COBIT و ساختار آن
- معرفی ساختار استاندارد فرآیندها در COBIT
- اجزای کلیدی هر فرآیند: Purpose، Description، Practices، Activities، Inputs/Outputs، Roles
- نحوه استفاده از فرآیندها برای ارزیابی بلوغ (Maturity) و عملکرد IT
فصل 4. ارتباط اهداف با فرآیندها و شاخصها
- اتصال اهداف حاکمیتی/مدیریتی به فرآیندهای عملیاتی
- تعیین شاخصهای کلیدی عملکرد (KPIs) و شاخصهای هدف (Goals Metrics) برای هر فرآیند
- سنجش تحقق اهداف از طریق دادههای عملکردی
فصل 5. نمونههایی از اهداف و فرآیندهای کلیدی
- بررسی موردی اهداف زیر و فرآیندهای وابسته به آنها:
- EDM01: Ensure Governance Framework Setting and Maintenance
- APO13: Manage Security
- BAI01: Manage Programs and Projects
- DSS01: Manage Operations
- MEA03: Monitor Compliance with External Requirements
- تحلیل کاربردی و مثالهایی از پیادهسازی این فرآیندها در سازمانهای واقعی
فصل 6. نحوه استفاده از مدل اهداف برای طراحی سیستم حاکمیت
- ایجاد ارتباط منطقی بین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اجرایی
- تعیین اولویتهای پیادهسازی بر اساس نیازهای سازمان
- انتخاب فرآیندهای کلیدی برای بهبود مستمر و نظارت مؤثر
فصل 7. انطباق مدل فرآیندهای COBIT با چارچوبهای دیگر
- مقایسه ساختار فرآیندهای COBIT با چارچوبهای دیگر مانند ITIL، ISO/IEC 20000 و TOGAF
- نحوه یکپارچهسازی مدل فرآیند COBIT با سیستم مدیریت خدمات (ITSM)
- مزایای استفاده ترکیبی از چارچوبها با COBIT در طراحی فرآیندها
فصل 8. ابزارهای پشتیبان برای تحلیل و استقرار مدل اهداف
- معرفی ابزار COBIT Design Guide و COBIT Implementation Guide
- استفاده از ابزارهای تحلیل GAP برای ارزیابی وضعیت فعلی فرآیندها
- تحلیل ماتریس پوشش اهداف-فرآیند برای شناسایی خلأهای ساختاری
بخش 4. مدیریت و حکمرانی IT در COBIT 2019
فصل 1. درک تفاوت بین حاکمیت (Governance) و مدیریت (Management)
- تعریف مفاهیم Governance و Management در COBIT 2019
- تفاوت در ساختار، هدف، وظایف و مسئولیتها
- جایگاه هیئتمدیره، مدیران ارشد فناوری و ذینفعان کلیدی
- مدل RACI و نحوه تخصیص مسئولیتها
فصل 2. مؤلفههای ساختاری در مدل حاکمیت COBIT
- معرفی 7 مؤلفه ساختاری COBIT 2019
- فرآیندها
- اهداف حاکمیتی و مدیریتی
- ساختار سازمانی
- سیاستها و رویهها
- اطلاعات
- خدمات، زیرساخت و برنامههای کاربردی
- فرهنگ، اخلاق و رفتار
- نحوه استفاده از این مؤلفهها برای شکلدهی به سیستم حاکمیتی
فصل 3. استفاده از COBIT برای توسعه سیستم حاکمیت فناوری اطلاعات
- طراحی سیستم حاکمیت بر اساس نیازها و زمینه سازمان
- تنظیم اهداف، انتخاب فرآیندهای مناسب و طراحی ساختار
- یکپارچهسازی سیاستها، رویهها و اطلاعات در تصمیمگیری
فصل 4. بهکارگیری مدل اهداف مدیریت و حاکمیت (GOV & MGMT Objectives)
- معرفی مجموعه اهداف حاکمیتی و مدیریتی COBIT
- نحوه اتصال این اهداف به نیازهای ذینفعان
- استفاده از مدل Goal Cascade برای ترازبندی اهداف IT با کسبوکار
فصل 5. اجرای چرخه بهبود مستمر (Continual Improvement Life Cycle)
- بررسی مراحل چرخه بهبود مستمر در پیادهسازی COBIT:
- شناسایی نیازها
- تحلیل شکافها
- طراحی اقدامات اصلاحی
- اجرا و ارزیابی
- بهکارگیری این چرخه برای پیشرفت تدریجی سیستم حاکمیتی
فصل 6. ایجاد تعادل میان مدیریت عملیاتی و تصمیمگیریهای حاکمیتی
- استراتژیهایی برای همترازسازی عملیات IT با تصمیمات حاکمیتی
- نقش مدیران فناوری در پیادهسازی سیاستهای حاکمیتی
- مدیریت منابع، خدمات، پروژهها و ریسکها با نگاه حاکمیتی
فصل 7. نقش کلیدی حاکمیت IT در موفقیت دیجیتال
- پیوند بین استراتژی دیجیتال و حکمرانی فناوری
- تأثیر سیاستهای حاکمیتی بر نوآوری و تحول دیجیتال
- هدایت منابع و بودجه فناوری در مسیر استراتژیک سازمان
فصل 8. چالشهای رایج در پیادهسازی مدیریت و حاکمیت IT
- موانع سازمانی و فرهنگی
- تضاد منافع بین IT و کسبوکار
- نبود شفافیت در تصمیمگیری
- راهحلهای پیشنهادی برای رفع چالشها از منظر COBIT
فصل 9. نقش ذینفعان کلیدی در موفقیت سیستم حاکمیت
- شناسایی و تعامل مؤثر با ذینفعان داخلی و خارجی
- شفافسازی انتظارات ذینفعان و پاسخگویی
- نقش رهبری ارشد و مدیران در حمایت از سیاستهای حاکمیتی
بخش 5. اصول طراحی و پیادهسازی COBIT 2019
فصل 1. مقدمهای بر طراحی سیستم حاکمیت
- تعریف و هدف طراحی سیستم حاکمیت در COBIT 2019
- تفاوت بین طراحی و پیادهسازی در COBIT
- مزایای استفاده از Design Guide در پیادهسازی مؤثر چارچوب
فصل 2. اصول کلیدی طراحی سیستم حاکمیت
- اصل 1: اولویت دادن به ارزش
- اصل 2: ساختار دهی بر اساس نیازهای سازمان
- اصل 3: در نظر گرفتن عوامل طراحی (Design Factors)
- اصل 4: تنظیم حاکمیت متناسب با مخاطرات و فرصتها
- اصل 5: ایجاد سیستم حاکمیتی متناسب با محیط عملیاتی سازمان
فصل 3. عوامل طراحی (Design Factors) و تأثیر آنها
- تعریف عوامل طراحی و نقش آنها در سفارشیسازی COBIT
- فهرست کامل عوامل طراحی شامل:
- استراتژی سازمان (Digital Transformation, Enterprise Strategy)
- اهداف کسبوکار و IT
- سطح ریسک قابل قبول
- الزامات قانونی و نظارتی
- مدل عملیاتی IT (مثلاً IT مرکزی یا توزیعشده(
- نقشها و ساختار سازمانی
- قابلیتهای فعلی و هدف سازمان
- سبک تصمیمگیری در IT
- ماتریس تأثیر عوامل طراحی بر اجزای سیستم حاکمیت
فصل 4. استفاده از ابزار طراحی برای تنظیم سفارشی سیستم
- بررسی استفاده از Design Toolkit و نحوه کار با آن
- تحلیل خروجی ابزار طراحی برای استخراج توصیههای پیادهسازی
- تهیه مدل حاکمیت مبتنی بر ورودیهای عوامل طراحی
فصل 5. ساختار اولویتبندی اهداف حاکمیتی
- معرفی مفهوم Target Capability Level
- تعیین سطح هدف برای هر فرآیند بر اساس تحلیل شکاف (Gap Analysis)
- تعریف برنامه رشد تدریجی برای رسیدن به اهداف حاکمیت
فصل 6. چارچوب مراحل پیادهسازی COBIT
- گامهای کلیدی در پیادهسازی COBIT شامل:
- آغاز و توافق با ذینفعان
- ارزیابی فعلی سازمان و تعیین وضعیت موجود
- طراحی سیستم حاکمیت متناسب با نیاز
- پیادهسازی راهکارها بهصورت مرحلهای
- استقرار، نظارت و بهبود مستمر
- ابزارها و الگوهای پشتیبان در هر مرحله
فصل 7. راهکارهای اجرای تدریجی و مبتنی بر اولویت
- انتخاب اقدامات اولویتدار برای بهبود سریع (Quick Wins)
- استفاده از Roadmap و Milestone ها
- تنظیم KPIها برای ارزیابی پیشرفت در استقرار سیستم
فصل 8. همراستایی با استانداردها و چارچوبهای دیگر
- نحوه هماهنگی پیادهسازی COBIT با چارچوبهای دیگر مانند:
- ITIL
- TOGAF
- ISO/IEC 27001, ISO/IEC 38500
- استفاده از COBIT بهعنوان لایه حاکمیتی در معماری کل سازمان
فصل 9. مدیریت تغییر در فرآیند پیادهسازی
- موانع رایج در استقرار چارچوبهای حاکمیتی
- روشهای جلب حمایت مدیریت و ذینفعان
- ابزارهای مدیریت تغییر و آموزش برای تسهیل پذیرش COBIT
بخش 6. ساختار مدل حاکمیت IT و چارچوبهای فرعی
فصل 1. ارکان اصلی مدل حاکمیت IT در COBIT 2019
- معرفی ساختار اصلی مدل مفهومی COBIT (Governance System & Governance Framework)
- تفکیک بین سیستم حاکمیت و چارچوب حاکمیت
- شناسایی اجزای اصلی: فرآیندها، سازمانها، اطلاعات، سیاستها، فرهنگ، منابع و خدمات
- بررسی تعامل بین ارکان اصلی و تأثیر آنها بر عملکرد حاکمیتی
فصل 2. شش مؤلفه اصلی سیستم حاکمیتی (Governance System Components)
- فرآیندها (Processes)
- ساختارهای سازمانی (Organizational Structures)
- سیاستها و رویهها (Policies & Procedures)
- اطلاعات (Information)
- فرهنگ، اخلاق و رفتار (Culture, Ethics and Behavior)
- خدمات، زیرساختها و اپلیکیشنها (Services, Infrastructure and Applications)
- مهارتها و شایستگیها (People, Skills and Competencies)
- نحوه ارتباط این مؤلفهها با عملکرد سازمان
فصل 3. تأثیر عوامل طراحی (Design Factors) بر ساختار حاکمیت
- معرفی 11 عامل طراحی (مانند استراتژی کسبوکار، فرهنگ سازمانی، قوانین و مقررات، تهدیدات، پیچیدگی ساختار IT و…)
- نحوه استفاده از عوامل طراحی برای سفارشیسازی چارچوب COBIT
- بررسی نمونههای واقعی از تغییر ساختار بر اساس عوامل طراحی
فصل 4. نقش اهداف تمرکز (Focus Areas) در ساختار مدل
- معرفی اهداف تمرکز مانند تحول دیجیتال، مدیریت ریسک، امنیت سایبری، سرویسهای ابری و غیره
- استفاده از Focus Areas برای همراستایی دقیقتر بین COBIT و نیازهای خاص سازمان
- بررسی نحوه پیادهسازی Focus Areas در مدل حاکمیتی
فصل 5. پیادهسازی تدریجی چارچوبهای فرعی و ساختارهای پشتیبان
- معرفی مراحل ایجاد و بلوغ ساختار حاکمیت IT
- طراحی ساختارهای پشتیبان مانند هیئت راهبری، کمیتههای IT، و نقشهای کنترلی
- بررسی نقشه راه استقرار ساختار حاکمیتی در سازمانها
فصل 6. تنظیمات محیطی (Contextualization) در چارچوب COBIT
- شناسایی ویژگیهای داخلی و خارجی سازمان (مانند مقررات محلی، مدل کسبوکار، سطح بلوغ دیجیتال)
- انطباق ساختار حاکمیت با محیط عملیاتی سازمان
- تحلیل تأثیر تغییرات محیطی بر ساختار حاکمیتی
فصل 7. تعامل COBIT با چارچوبهای فرعی و مکمل
- بررسی چارچوبهای مکمل مانند:
- ISO/IEC 38500 (اکمیت (IT
- ISO/IEC 27001 (امنیت اطلاعات)
- ITIL (مدیریت سرویس)
- TOGAF (معماری سازمانی)
- نحوه هماهنگی و همپوشانی چارچوبها برای ایجاد ساختار منسجم حاکمیت IT
- سناریوهای ادغام و ترکیب چارچوبها در عمل
فصل 8. ساختار نقشه اهداف حاکمیتی (Governance & Management Objectives Mapping)
- بررسی نقشه ارتباط بین اهداف حاکمیتی و مؤلفههای ساختار
- نحوه بهرهگیری از نقشه برای طراحی معماری حاکمیت اختصاصی سازمان
- استفاده از این نقشه در ارزیابی و پایش ساختار اجرایی حاکمیت IT
بخش 7. ارزیابی عملکرد و انطباق در COBIT 2019
فصل 1. مفهوم ارزیابی عملکرد در چارچوب COBIT
- تعریف عملکرد در حوزه حکمرانی IT
- نقش ارزیابی در بهبود مستمر فرآیندها
- جایگاه ارزیابی در مدل اجرایی COBIT 2019 (COBIT Core Model)
فصل 2. معرفی مدل بلوغ فرآیندها (Process Capability Levels)
- ساختار مدل بلوغ در COBIT 2019 بر اساس ISO/IEC 33000
- سطوح ۰ تا ۵: از «ناکامل» تا «بهینه»
- تفاوت ارزیابی فرآیندها در COBIT 5 و COBIT 2019
- اصول سنجش اثربخشی فرآیندهای حاکمیتی
فصل 3. ارزیابی عملکرد بر اساس معیارهای کلیدی (Performance Metrics)
- شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) مرتبط با اهداف حاکمیتی
- استفاده از شاخصها برای سنجش موفقیت اجرای فرآیندها
- نمونههایی از معیارها در حوزههای مختلف (امنیت، منابع، تحویل خدمات و…)
- روشهای جمعآوری داده برای ارزیابی دقیق
فصل 4. ابزارهای ارزیابی و تحلیل در COBIT
- ابزارهای پیشنهادی ISACA برای ارزیابی (مانند COBIT Design Guide Tools)
- استفاده از ابزارهای مدیریتی مانند Balanced Scorecard
- معرفی نرمافزارهای پشتیبان برای سنجش و گزارشگیری
- تکنیکهای خودارزیابی (Self-Assessment) و ارزیابی مستقل
فصل 5. ارزیابی انطباق (Compliance Assessment)
- تعریف انطباق در چارچوب COBIT
- الزامات قانونی، مقرراتی و استانداردهای بینالمللی
- نحوه سنجش انطباق با الزامات (مانند GDPR، ISO 27001، NIST)
- پایش مستمر انطباق و مدیریت مغایرتها
فصل 6. تحلیل شکاف (GAP Analysis) در COBIT
- معرفی روش تحلیل شکاف بین وضعیت فعلی و مطلوب
- مراحل اجرای GAP Analysis در چارچوب COBIT
- کاربرد خروجی تحلیل شکاف برای طراحی اقدامات اصلاحی
- مثال عملی از تحلیل شکاف در یک سازمان فرضی
فصل 7. گزارشگیری و ارائه نتایج به ذینفعان
- طراحی گزارشهای ارزیابی قابل فهم برای مدیران و صاحبان فرآیند
- تعیین ساختار گزارش: یافتهها، تحلیلها، توصیهها
- ابزارهای تصویریسازی داده برای ارائه بهتر (مانند داشبوردهای مدیریتی)
- برگزاری جلسات ارزیابی با تیمهای بینبخشی و IT
فصل 8. اجرای طرحهای اصلاحی پس از ارزیابی
- تدوین اقدامات اصلاحی برای رفع نواقص شناساییشده
- اولویتبندی و زمانبندی اصلاحات
- پایش پیشرفت اقدامات اصلاحی
- مستندسازی و بازخورد به چرخه ارزیابی
بخش 8. مدیریت ریسک و انطباق با COBIT 2019
فصل 1. درک مفاهیم پایه ریسک و انطباق در چارچوب COBIT
- تعریف ریسک، کنترل، تهدید و آسیبپذیری
- مفهوم انطباق (Compliance) و جایگاه آن در حاکمیت IT
- رابطه بین ریسک، انطباق، ارزش سازمانی و اهداف کسبوکار
- تفاوت مدیریت ریسک در سطح سازمان و سطح فناوری اطلاعات
فصل 2. فرآیندهای مرتبط با ریسک در COBIT 2019
- معرفی فرآیندهای DSS03 مدیریت مشکلات و EDM03 تضمین ریسک بهینه
- نقش فرآیندهای) APO12 مدیریت ریسک) و) MEA03 ارزیابی انطباق با الزامات خارجی(
- نقشه فرآیندهای COBIT در مدیریت ریسک سازمانی و IT
فصل 3. شناسایی، ارزیابی و تحلیل ریسکهای فناوری اطلاعات
- روشهای شناسایی ریسکهای IT (مثل FMEA، SWOT، روشهای سناریو محور)
- استفاده از ماتریس احتمال/تأثیر برای اولویتبندی ریسکها
- ابزارهای تحلیل ریسک و کاربردهای آنها در COBIT
فصل 4. طراحی و پیادهسازی کنترلهای مبتنی بر ریسک
- انواع کنترلهای پیشگیرانه، شناساییکننده و اصلاحی
- انتخاب کنترلهای مؤثر بر اساس سطح ریسک و تحلیل هزینه-فایده
- الگوهای طراحی ساختارهای کنترلی در COBIT
فصل 5. انطباق با قوانین، مقررات و چارچوبهای بینالمللی
- نقش COBIT در انطباق با GDPR ، ISO/IEC 27001، SOX، HIPAA و NIST
- ایجاد ساختار انطباق با الزامات قانونی و قراردادی
- تطابق بین سیاستهای داخلی IT و الزامات خارجی
فصل 6. پیادهسازی چارچوبهای انطباق با استفاده از COBIT
- توسعه برنامههای انطباق دورهای (Compliance Program Lifecycle)
- تعیین شاخصهای اندازهگیری سطح انطباق (KPIs و KRIs)
- ایجاد مکانیزمهای بازبینی و گزارشگیری انطباق در سازمان
فصل 7. یکپارچهسازی مدیریت ریسک و انطباق در چارچوب حاکمیتی
- نحوه ادغام مدیریت ریسک، انطباق و حاکمیت در یک مدل یکپارچه
- نقش هیئتمدیره و مدیریت ارشد در حمایت از این ادغام
- استفاده از COBIT برای تدوین ساختارهای سازمانی ترکیبی (Risk, Compliance, IT Governance)
فصل 8. ابزارها و فناوریهای پشتیبان برای مدیریت ریسک و انطباق
- آشنایی با ابزارهای GRC (Governance, Risk & Compliance)
- نرمافزارهای معروف مانند RSA Archer، LogicGate، ServiceNow GRC
- ادغام ابزارهای GRC با داشبوردهای مدیریتی COBIT برای پایش وضعیت
فصل 9. گزارشدهی، نظارت و بهبود مستمر
- طراحی ساختار گزارشهای ریسک و انطباق برای سطوح مختلف سازمان
- طراحی دورههای بازنگری، ممیزی داخلی و ارزیابیهای مستقل
- مکانیزمهای بازخورد و بهبود مستمر مبتنی بر اصول COBIT
بخش 9. چارچوبها و الگوهای مکمل COBIT 2019
فصل 1. اهمیت یکپارچهسازی چارچوبها در حاکمیت IT
- چرایی نیاز به تلفیق چارچوبهای مختلف
- نقش COBIT بهعنوان چارچوب مرجع (umbrella framework)
- مزایای همراستاسازی COBIT با استانداردها و مدلهای دیگر
فصل 2. یکپارچهسازی COBIT با ITIL (مدیریت خدمات فناوری اطلاعات)
- نقاط اشتراک و تفاوت بین COBIT و ITIL
- همراستاسازی فرآیندهای ITIL (مانند (Incident, Problem, Change با حوزههای COBIT
- نمونهکاربرد: استفاده همزمان از ITIL برای عملیات و COBIT برای حاکمیت
فصل 3. هم راستاسازی با ISO/IEC 27001 (مدیریت امنیت اطلاعات)
- مروری بر الزامات ISO 27001
- انطباق سیاستها و کنترلهای امنیتی COBIT با Annex A
- ایجاد ساختار ISMS با پشتیبانی از مدل حاکمیتی COBIT
فصل 4. همراستاسازی با ISO/IEC 20000 (مدیریت خدمات (IT
- ساختار و حوزههای تمرکز ISO 20000
- ارتباط بین فرآیندهای خدماتمحور و نقش COBIT در راهبری آنها
- استفاده از کنترلهای COBIT برای بهبود انطباق با ISO 20000
فصل 5. تطبیق با NIST Cybersecurity Framework
- اجزای اصلی چارچوب امنیت سایبری NIST (Identify, Protect, Detect, Respond, Recover)
- تطبیق این حوزهها با اهداف و فرآیندهای COBIT
- نمونهکاربرد: استفاده از COBIT برای ارزیابی بلوغ امنیتی بر مبنای NIST
فصل 6. همراستاسازی با TOGAF (معماری سازمانی)
- نحوه تعامل بین COBIT و معماری سازمانی
- استفاده از COBIT در فازهای مختلف چرخه ADM
- نقش حاکمیت فناوری در پیادهسازی موفق معماری کلان
فصل 7. همراستاسازی با چارچوب CMMI (مدیریت بلوغ فرآیندها)
- مقایسه سطوح بلوغ CMMI با مدل بلوغ COBIT
- استفاده از COBIT برای تعیین اهداف بلوغ و بهبود فرآیند
- همافزایی میان ارزیابی عملکرد و توسعه فرآیند در CMMI و COBIT
فصل 8. یکپارچگی با چارچوبهای مدیریت ریسک (مانندISO 31000 )
- معرفی چارچوب ISO 31000 و ساختار آن
- استفاده از COBIT برای مدیریت، نظارت و ارزیابی ریسکهای فناوری
- ارتباط میان اجزای مدیریت ریسک در COBIT و چارچوبهای بینالمللی
فصل 9. تطبیق COBIT با الزامات حاکمیت داده (مانندDGI, DAMA )
- آشنایی با اصول Data Governance
- استفاده از COBIT برای سیاستگذاری، مسئولیتپذیری و انطباق در حوزه داده
- یکپارچهسازی کنترلهای داده با اهداف حاکمیتی COBIT
فصل 10. استفاده از الگوهای ترکیبی در سناریوهای واقعی
- طراحی مدل حاکمیتی با استفاده ترکیبی از COBIT و چارچوبهای مکمل
- مثالهای واقعی از یکپارچهسازی COBIT با سایر چارچوبها در سازمانها
- ایجاد نقشه همراستاسازی بین چارچوبها برای بهینهسازی حاکمیت IT
بخش 10. ممیزی و انطباق مبتنی بر COBIT 2019
فصل 1. مبانی ممیزی فناوری اطلاعات مبتنی بر COBIT
- مفهوم ممیزی فناوری اطلاعات
- تفاوت ممیزی، ارزیابی و پایش
- نقش COBIT در ممیزی IT
- انواع ممیزیهای داخلی و خارجی
- چرخه عمر ممیزی فناوری اطلاعات
فصل 2. برنامهریزی ممیزی بر اساس COBIT
- تعیین اهداف ممیزی
- تعیین دامنه (Scope)
- شناسایی فرآیندهای قابل ممیزی
- تحلیل ریسک قبل از ممیزی
- تهیه برنامه ممیزی
- تخصیص منابع و زمانبندی
فصل 3. چارچوب کنترلهای COBIT در ممیزی
- اهداف کنترلی COBIT
- بررسی Governance Objectives
- بررسی Management Objectives
- کنترلهای کلیدی فرآیندها
- کنترلهای مدیریتی
- کنترلهای عملیاتی
فصل 4. جمعآوری شواهد ممیزی
- انواع شواهد
- مصاحبه
- مشاهده
- بررسی مستندات
- نمونهبرداری
- اعتبارسنجی شواهد
- مستندسازی یافتهها
فصل 5. ارزیابی میزان انطباق
- Compliance Assessment
- Gap Analysis
- تحلیل انحرافها
- اولویتبندی عدم انطباقها
- تحلیل علل ریشهای (Root Cause Analysis)
فصل 6. گزارشنویسی ممیزی
- ساختار گزارش
- نحوه نگارش یافتهها
- ارائه ریسکها
- ارائه پیشنهادهای اصلاحی
- ارائه به مدیریت ارشد
- پیگیری اقدامات اصلاحی
فصل7. ممیزی مبتنی بر ریسک
- Risk-Based Audit
- انتخاب حوزههای پرریسک
- اولویتبندی ممیزی
- ارتباط با APO12 و EDM03
- تهیه نقشه ریسک
فصل 8. ابزارها و نرمافزارهای ممیزی
- TeamMate
- AuditBoard
- ServiceNow GRC
- Archer
- Excel
- Power BI
- داشبوردهای ممیزی
فصل 9. سناریوهای واقعی ممیزی COBIT
- ممیزی مرکز داده
- ممیزی امنیت اطلاعات
- ممیزی سرویسهای IT
- ممیزی مدیریت تغییر
- ممیزی مدیریت پروژه
- بررسی نمونه گزارش واقعی
بخش 11. حاکمیت داده و حریم خصوصی
فصل 1. مقدمهای بر Data Governance
- تعریف حاکمیت داده
- اهداف Data Governance
- چرخه عمر داده
- ارزش داده در سازمان
- ارتباط Data Governance با COBIT
فصل 2. ساختار سازمانی حاکمیت داده
- Data Owner
- Data Steward
- Data Custodian
- Data Architect
- کمیته حاکمیت داده
- مسئولیتها و RACI
فصل 3. مدیریت کیفیت داده
- Data Quality
- Accuracy
- Completeness
- Consistency
- Validity
- Timeliness
- شاخصهای کیفیت داده
فصل 4. طبقهبندی و مدیریت اطلاعات
- Data Classification
- Public
- Internal
- Confidential
- Restricted
- سیاستهای نگهداری اطلاعات
- مدیریت چرخه عمر اطلاعات
فصل 5. حریم خصوصی و حفاظت از دادهها
- Privacy
- Personally Identifiable Information (PII)
- Sensitive Data
- Data Protection
- Privacy by Design
- Privacy by Default
فصل 6. انطباق با قوانین و مقررات
- GDPR
- CCPA
- HIPAA
- ISO 27701
- الزامات قانونی
- مدیریت رضایت کاربران
فصل 7. چارچوبهای مکمل حاکمیت داده
- DAMA DMBOK
- DCAM
- EDM Council
- ISO 8000
- ISO 38505
- مقایسه با COBIT
فصل 8. مدیریت ریسک داده
- Data Risk
- Data Leakage
- Data Loss
- Insider Threat
- Third Party Risk
- کنترلهای امنیت داده
فصل 9. طراحی برنامه Data Governance
- تدوین سیاستها
- تعیین KPI
- طراحی فرآیندها
- تعیین نقشها
- ایجاد داشبورد
- برنامه بهبود مستمر
فصل 10. مطالعه موردی پیادهسازی حاکمیت داده
- بانک
- بیمارستان
- سازمان دولتی
- شرکت خصوصی
- تحلیل موفقیتها
- درسآموختهها
بخش 12. کارگاه عملی و سناریوهای واقعی COBIT 2019
فصل 1. تحلیل وضعیت موجود سازمان
- شناخت سازمان
- تحلیل محیط
- شناسایی ذینفعان
- بررسی فرآیندهای فعلی
- تحلیل بلوغ
- تحلیل شکاف
فصل 2. طراحی سیستم حاکمیت
- تعیین اهداف سازمان
- انتخاب Enterprise Goals
- انتخاب Alignment Goals
- انتخاب Governance Objectives
- طراحی ساختار حاکمیتی
فصل 3. انتخاب Design Factors
- تحلیل استراتژی
- تحلیل ریسک
- تحلیل اندازه سازمان
- تحلیل مدل عملیاتی
- تحلیل الزامات قانونی
- تحلیل فناوریهای مورد استفاده
فصل 4. انتخاب Focus Areas
- Information Security
- Digital Transformation
- Cloud Governance
- DevOps
- Small and Medium Enterprise
- Risk Governance
فصل 5. طراحی نقشه راه پیادهسازی (Roadmap)
- تعیین اولویتها
- زمانبندی پروژه
- تخصیص منابع
- بودجهبندی
- تعریف Milestone
- برنامه بهبود مستمر
فصل 6. طراحی شاخصهای عملکرد
- KPI
- KGI
- KRI
- Dashboard
- گزارش مدیریتی
- پایش مستمر
فصل 7. اجرای یک پروژه واقعی COBIT
- تشکیل تیم پروژه
- تهیه مستندات
- اجرای فرآیندها
- کنترل کیفیت
- ارزیابی عملکرد
- مدیریت تغییر
فصل 8. سناریوی بانک
- طراحی Governance
- مدیریت ریسک
- امنیت اطلاعات
- انطباق
- گزارشدهی
- ارزیابی عملکرد
فصل 9. سناریوی شرکت نرمافزاری
- DevOps Governance
- مدیریت پروژه
- مدیریت سرویس
- امنیت نرمافزار
- Continuous Improvement
- مدیریت تغییر
فصل 10. سناریوی سازمان دولتی
- حاکمیت خدمات دولت الکترونیک
- الزامات قانونی
- امنیت اطلاعات
- مدیریت منابع
- مدیریت قراردادها
- پاسخگویی به ذینفعان
فصل 11. اشتباهات رایج در پیادهسازی COBIT
- انتخاب نادرست فرآیندها
- نبود حمایت مدیریت
- تعریف KPI نامناسب
- مقاومت کارکنان
- مستندسازی ضعیف
- نبود پایش مستمر
فصل 12. پروژه نهایی دوره
- تحلیل یک سازمان واقعی
- طراحی کامل سیستم حاکمیت
- تعیین اهداف
- طراحی فرآیندها
- طراحی کنترلها
- تهیه Roadmap
- طراحی داشبورد مدیریتی
- ارائه گزارش نهایی
دوره COBIT 2019 Foundation به افراد کمک میکند تا با اصول حاکمیت فناوری اطلاعات و استفاده از COBIT برای بهبود مدیریت و ارزیابی عملکرد IT در سازمانهای مختلف آشنا شوند. این دوره برای کسانی که میخواهند پایههای حاکمیت IT را مستحکم کرده و به بهبود عملکرد و انطباق با استانداردهای بینالمللی کمک کنند، مناسب است.
نقد و بررسی وجود ندارد.