دانلود کتاب آموزشی CyberOps Professional 300-215 CBRFIR جلد اول

دوره آموزشی CyberOps Professional 300-215 CBRFIR، که یکی از دوره‌های اصلی در زمینه امنیت سایبری و عملیات شبکه است، به‌طور ویژه بر روی مهارت‌ها و دانش‌های عملی مورد نیاز برای مدیریت و تجزیه‌وتحلیل تهدیدات و حملات سایبری در یک محیط عملیاتی متمرکز است. این دوره در ابتدا برای کسانی طراحی شده است که قصد دارند به حرفه‌ای‌های امنیت شبکه تبدیل شوند و به دانش خود در زمینه مقابله با تهدیدات و حملات شبکه‌ای و سازمانی افزوده کنند.

بخش 1. مقدمه‌ای بر عملیات امنیتی و تهدیدات

فصل 1. مبانی عملیات امنیتی (Security Operations Fundamentals)

• تعریف مفهوم عملیات امنیتی در سازمان‌ها

• نقش مرکز عملیات امنیت (SOC) و اجزای اصلی آن

• چرخه شناسایی، تحلیل، پاسخ و بازیابی

• فرآیندهای استاندارد در عملیات امنیتی (SOP, Playbooks)

• تفاوت تیم‌های Blue Team، Red Team و Purple Team

• مدل‌های بلوغ امنیتی در سازمان‌ها

──────────────────────────

فصل 2. شناخت تهدیدات سایبری (Understanding Cyber Threats)

• تعریف تهدید، حادثه، حمله و آسیب‌پذیری

• انواع تهدیدات اولیه، متوسط و پیشرفته

• تهدیدات داخلی (Insider Threat) در مقابل تهدیدات خارجی

• تهدیدات مبتنی بر انسان، تکنولوژی، فرایند

• تاکتیک‌ها، تکنیک‌ها و روش‌های حمله بر اساس MITRE ATT&CK

• تفاوت حملات هدفمند با حملات گسترده

──────────────────────────

فصل 3. حملات پیشرفته و هدفمند (Advanced Persistent Threats – APT)

• تعریف و ویژگی‌های اصلی گروه‌های APT

• مراحل اجرای APT از نفوذ تا استقرار و سرقت اطلاعات

• بررسی Kill Chain در تحلیل APT

• نمونه‌برداری از رفتار APTها در شبکه

• تفاوت APTها با حملات کوتاه‌مدت و کم‌عمق

──────────────────────────

فصل 4. زنجیره حمله و چرخه حیات تهدید (Cyber Kill Chain & Threat Lifecycle)

• مدل Cyber Kill Chain و کاربرد آن در تحلیل حملات

• مراحل Reconnaissance، Weaponization، Delivery، Exploitation، Installation، Command & Control، Actions

• مدل‌های جایگزین مانند Unified Kill Chain

• نقش SOC در متوقف کردن حمله در مراحل اولیه

──────────────────────────

فصل 5. انواع بردارهای حمله (Attack Vectors)

• حملات مبتنی بر شبکه

• حملات مبتنی بر سیستم‌عامل

• حملات مبتنی بر کاربران (Social Engineering)

• حملات مبتنی بر سرویس‌های اینترنتی و وب

• بردارهای حمله IoT و تجهیزات صنعتی

• حملات Cloud-based و Hybrid Environment

──────────────────────────

فصل 6. ابزارها و روش‌های شناسایی تهدیدات (Threat Identification Techniques)

• نقش OSINT در شناسایی تهدیدات

• پایگاه‌های اطلاعات تهدید (Threat Intelligence Feeds)

• تحلیل Indicators of Compromise (IOC) و Indicators of Attack (IOA)

• استفاده از Log Patterns برای تشخیص رفتار مشکوک

• چرخه مدیریت Threat Intelligence در SOC

──────────────────────────

فصل 7. شبیه‌سازی تهدیدات و حملات (Threat Simulation & Emulation)

• تفاوت شبیه‌سازی (Simulation) و تقلید حملات واقعی (Emulation)

• نقش Red Team و Purple Team در تست دفاع

• سناریوهای تمرینی برای آمادگی تیم دفاعی

• استفاده از Attack Frameworkها و مدل‌سازی حملات

• اهمیت Tabletop Exercise در شروع و تمرین عملیات امنیتی

──────────────────────────

فصل 8. چالش‌های محیط‌های عملیاتی و سازمانی (Operational Challenges)

• حجم بالای هشدارها و مدیریت Alert Fatigue

• پیچیدگی محیط‌های هیبرید و Multi-Cloud

• رشد تهدیدات Encrypted Traffic

• کمبود نیروی متخصص در SOC

• لزوم یکپارچه‌سازی ابزارها و فرآیندها برای افزایش دقت تشخیص

بخش 2. تحلیل و تشخیص حملات

فصل 1. مفاهیم پایه در شناسایی حملات

• تعریف حمله، رویداد (Event)، حادثه (Incident) و تفاوت آن‌ها

• چرخه تشخیص حمله از مرحله جمع‌آوری داده تا تحلیل نهایی

• انواع حملات از دید ساختار، رفتار و هدف

• نقش امنیت شبکه، مانیتورینگ و تحلیل ترافیک در تشخیص حملات

فصل 2. تحلیل رفتاری و الگوهای ترافیک شبکه

• مفهوم BaseLine رفتاری برای کاربران و سرویس‌ها

• تشخیص انحرافات رفتاری (Behavioral Anomalies)

• تحلیل Spike، Drop و الگوهای غیرعادی پهنای‌باند

• شناسایی ارتباطات مشکوک و ترافیک ناهنجار بین سرویس‌ها

• بررسی Sessionهای طولانی، Connectionهای مکرر و رفتارهای غیرمعمول

فصل 3. روش‌های تشخیص حمله با مانیتورینگ شبکه

• ابزارهای مانیتورینگ و نقش آن‌ها در تشخیص حملات

• تحلیل بسته‌ها و فریم‌ها برای شناسایی فعالیت‌های غیرعادی

• تفسیر پروتکل‌ها برای تشخیص رفتارهای مشکوک

• تحلیل محتوای ترافیک رمز نشده (Clear Traffic) برای کشف الگوهای حمله

• تشخیص ارتباطات C2، Beaconing و ترافیک پنهان

فصل 4. کار با سیستم‌های IDS/IPS برای تشخیص حملات

• نقش سیستم‌های تشخیص و جلوگیری از نفوذ

• Signature-Based Detection و تحلیل الگوهای حمله

• Anomaly-Based Detection و شناسایی ناهنجاری‌ها

• بررسی هشدارها، اولویت‌بندی و تشخیص هشدارهای کاذب (False Positive / False Negative)

• روش‌های تفسیر اطلاعات IDS/IPS برای تحلیل سناریوهای واقعی حمله

فصل 5. تجزیه‌وتحلیل لاگ‌ها و رویدادهای امنیتی

• منابع مختلف تولید لاگ (Network Devices، Servers، Applications)

• شناسایی رویدادهای کلیدی برای تشخیص حملات

• روش‌های Cross-Correlation برای اتصال چند لاگ مختلف

• تشخیص الگوهای حمله در لاگ‌ها و استخراج Indicators

• تحلیل مسیر حمله (Attack Path) از روی رویدادهای به‌هم‌پیوسته

فصل 6. تحلیل ترافیک و پروتکل‌ها برای کشف حملات

• تحلیل ساختار HTTP، DNS، SMTP، SSH و پروتکل‌های حمله‌پذیر

• تشخیص سوءاستفاده از پروتکل‌ها مانند DNS Tunneling، SSH Abuse

• بررسی Request/Response ها و الگوهای غیرعادی در Data Flow

• تحلیل Payloadهای مشکوک و رفتارهای غیرعادی در متادیتا

• تشخیص تغییرات غیرطبیعی در Headerها و ساختار بسته‌ها

فصل 7. تشخیص حملات رایج و پیشرفته

• تحلیل اسکن‌های شبکه و شناسایی Reconnaissance

• تشخیص حملات Brute Force و حملات مبتنی بر Credential

• شناسایی حملات Web-Based مانند SQL Injection، XSS، LFI/RFI

• تشخیص فعالیت‌های مرتبط با Malware، Trojan، Worm و Backdoor

• تحلیل ارتباطات مرتبط با APT و حملات پیشرفته چندمرحله‌ای

فصل 8. تحلیل Indicators و استفاده از اطلاعات تهدید (Threat Intelligence)

• مفهوم IOC و IOA و تفاوت آن‌ها

• تحلیل IPها، Domainها، Hashها و Indicators دیگر

• انطباق IOCها با رویدادهای شبکه برای شناسایی حمله

• اعتبارسنجی Indicators و کاهش هشدارهای کاذب

• نقش Threat Feedها و Intelligence Platforms در تشخیص حملات

بخش 3. مدیریت خطرات و آسیب‌پذیری‌ها

فصل 1. مبانی مدیریت ریسک در امنیت سایبری

• تعریف ریسک، تهدید، آسیب‌پذیری و تأثیر

• مدل‌های رایج مدیریت ریسک در امنیت سایبری

• چرخه عمر مدیریت ریسک در شبکه‌ها و سازمان‌ها

• نقش مدیریت ریسک در عملیات امنیتی (Security Operations)

فصل 2. شناسایی و دسته‌بندی آسیب‌پذیری‌ها

• انواع آسیب‌پذیری‌ها در شبکه‌ها، سرورها، سیستم‌عامل‌ها و نرم‌افزارها

• روش‌های طبقه‌بندی آسیب‌پذیری‌ها بر اساس شدت و نوع

• مدل‌های امتیازدهی آسیب‌پذیری‌ها (CVSS و مفاهیم پایه آن)

• تحلیل تهدیدات مرتبط با آسیب‌پذیری‌ها و ارتباط آن با حملات واقعی

فصل 3. ابزارها و تکنیک‌های ارزیابی آسیب‌پذیری

• ابزارهای اسکن خودکار آسیب‌پذیری (Nessus، OpenVAS و مشابه‌ها)

• ارزیابی آسیب‌پذیری‌ها در زیرساخت‌های شبکه، سرورها و اپلیکیشن‌ها

• تفاوت اسکن Authenticated و Unauthenticated

• تحلیل خروجی ابزارهای ارزیابی و تبدیل نتایج به داده قابل اقدام

فصل 4. تحلیل ریسک و اولویت‌بندی تهدیدات

• متدهای تحلیل و سنجش ریسک (Qualitative و Quantitative)

• ساخت ماتریس ریسک و مدل‌سازی سناریوهای تهدید

• اولویت‌بندی اقدامات امنیتی بر اساس شدت آسیب‌پذیری

• پیوند بین تحلیل ریسک و برنامه‌ریزی واکنش به تهدیدات

فصل 5. مدیریت چرخه وصله‌ها و رفع آسیب‌پذیری‌ها

• فرآیند Patch Management در سازمان‌ها

• مدیریت به‌روزرسانی سیستم‌عامل، نرم‌افزارها و تجهیزات شبکه

• تحلیل ریسک مرتبط با نصب وصله‌ها و چالش‌های عملی

• مدیریت استثناءها برای سیستم‌های بدون امکان به‌روزرسانی

فصل 6. اسناد، گزارش‌دهی و مانیتورینگ آسیب‌پذیری‌ها

• مستندسازی نتایج اسکن و ارزیابی آسیب‌پذیری‌ها

• یکپارچه‌سازی مدیریت آسیب‌پذیری با سیستم‌های SIEM

• ایجاد داشبوردها و هشدارهای مرتبط با وضعیت ریسک

• روند گزارش‌دهی آسیب‌پذیری‌ها به تیم‌های فنی و مدیریتی

فصل 7. هوش تهدیدات در مدیریت ریسک

• نقش Threat Intelligence در تحلیل ریسک

• استفاده از منابع TI برای اعتبارسنجی آسیب‌پذیری‌ها

• تشخیص سوءاستفاده‌های فعال (Exploits in the wild)

• ارتباط بین TI و تصمیم‌گیری دفاعی

فصل 8. مدیریت ریسک در معماری سازمانی و Cloud

• تحلیل ریسک در محیط‌های ابری و Hybrid

• آسیب‌پذیری‌های رایج در سرویس‌های کلود و IaaS/PaaS/SaaS

• ارزیابی سطح ریسک ابزارها و سرویس‌های Third-party

• مدیریت ریسک در شبکه‌های چندبخشی و محیط‌های Zero Trust

فصل 9. بهترین شیوه‌ها و چارچوب‌های بین‌المللی

• آشنایی با چارچوب‌های مدیریت ریسک (NIST RMF، ISO 27005، FAIR)

• پیاده‌سازی مدل‌های ارزیابی امنیتی در شبکه‌های سازمانی

• کنترل‌های امنیتی مؤثر برای کاهش ریسک

• روش‌های سنجش اثربخشی برنامه مدیریت آسیب‌پذیری

بخش 4. کنترل‌ها و شیوه‌های دفاعی

فصل 1. مبانی کنترل‌های دفاعی در امنیت شبکه

• تعریف کنترل‌های امنیتی و نقش آن‌ها در چرخه دفاع سایبری

• تفاوت کنترل‌های پیشگیرانه، شناسایی‌کننده و اصلاحی

• مفهوم Defense-in-Depth و نیاز به چندلایه‌سازی دفاع

• اهمیت کاهش سطح حمله (Attack Surface Reduction)

فصل 2. فایروال‌ها و سیاست‌های دفاعی

• عملکرد فایروال‌های سنتی در لایه‌های شبکه

• مفهوم سیاست‌گذاری امنیتی (Security Policy)

• ساختار Rule Base و نحوه اولویت‌بندی قوانین

• کنترل نشست‌ها (Session Control) و مدیریت ارتباطات

• مفاهیم Whitelisting و Blacklisting در کنترل ترافیک

• نحوه ارزیابی رفتار ترافیک قبل از اعمال سیاست

فصل 3. کنترل دسترسی کاربران و سرویس‌ها

• مدل‌های کنترل دسترسی: DAC، MAC، RBAC

• کنترل دسترسی مبتنی بر زمینه (Context-Based Access)

• مدیریت Session کاربران و محدودیت‌های امنیتی

• نقش AAA در امنیت: Authentication، Authorization، Accounting

• اهمیت مدیریت هویت و سیاست‌های اعتماد صفر (Zero Trust)

فصل 4. کنترل‌های امنیتی در لایه‌های مختلف شبکه

• کنترل‌های لایه 2: جلوگیری از حملات ARP، STP، DHCP

• کنترل‌های لایه 3: مسیریابی امن، محدودسازی Broadcast

• کنترل‌های لایه 4–7: جلوگیری از سوءاستفاده سرویس‌ها و اپلیکیشن‌ها

• مفهوم Micro-Segmentation و کاهش دسترسی جانبی

فصل 5. فیلترینگ ترافیک و مدیریت دسترسی‌ها

• اصول فیلترینگ بسته‌ها و سنجش ویژگی‌های ترافیک

• فیلترینگ URL، Domain و Application

• مفهوم Geo-Blocking و محدودسازی منطقه‌ای

• کنترل پهنای باند و جلوگیری از سوءاستفاده از منابع

• تحلیل رفتار ترافیک جهت اعمال فیلترینگ هوشمند

فصل 6. دفاع در برابر حملات DDoS

• ساختار و انواع حملات DDoS (حجمی – پروتکلی – اپلیکیشن)

• روش‌های شناسایی حملات قبل از اشباع منابع

• مکانیزم‌های Rate Limiting و ترافیک پاک‌سازی (Scrubbing)

• نقش CDN و WAF در مهار حملات حجمی

• مدل‌های دفاع ابری در مقابل DDoS

فصل 7. کنترل‌های ضد نفوذ (IDS/IPS)

• وظایف IDS در شناسایی امضاها و رفتارهای غیرعادی

• نقش IPS در جلوگیری فعال از حملات

• تفاوت امضامحور، رفتارمحور و مبتنی بر یادگیری

• اهمیت Thresholdها و کشف رفتارهای غیرطبیعی

• مدیریت هشدارهای کاذب و کاهش Over-Alerting

فصل 8. تقویت امنیت سرویس‌ها و اپلیکیشن‌ها

• سخت‌سازی سیستم‌عامل‌ها (OS Hardening)

• محدودسازی سرویس‌های غیرضروری

• جداسازی سرویس‌ها و حداقل‌سازی مجوزها

• اصول Secure Configuration Baseline

• بررسی دوره‌ای امنیت پیکربندی‌ها و سیاست‌ها

فصل 9. نظارت و ارزیابی اثربخشی کنترل‌ها

• معیارهای ارزیابی کارایی کنترل‌های امنیتی

• بررسی رویدادها و داده‌های ترافیک برای سنجش اثربخشی

• به‌روزرسانی سیاست‌ها بر اساس تهدیدات جدید

• گزارش‌دهی و تحلیل رفتارهای مشکوک جهت اصلاح کنترل‌ها

• پیاده‌سازی چرخه بازبینی امنیتی (Security Review Cycle)

بخش 5. مدیریت و تحلیل لاگ‌ها

فصل 1. مبانی لاگ‌ها و نقش آن‌ها در امنیت

• تعریف لاگ و اهمیت آن در عملیات امنیتی

• انواع لاگ‌ها در شبکه‌ها، سیستم‌عامل‌ها و تجهیزات

• چرخه عمر لاگ‌ها: تولید، جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و تحلیل

• تفاوت لاگ‌های رویدادی، لاگ‌های تراکنشی و لاگ‌های امنیتی

• ساختار لاگ‌ها و مفهوم کلیدواژه‌ها، زمان‌بندی و زمینه (Context)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 2. جمع‌آوری و متمرکزسازی لاگ‌ها

• روش‌های استاندارد جمع‌آوری لاگ در سازمان

• نقش سرورهای Syslog و مزایای متمرکزسازی لاگ‌ها

• چالش‌های جمع‌آوری لاگ در شبکه‌های بزرگ

• خط‌مشی‌ها و Best Practiceهای نگهداری لاگ

• حفظ صحت (Integrity) و جلوگیری از جعل لاگ‌ها

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 3. ذخیره‌سازی، دسترس‌پذیری و مدیریت چرخه داده

• معماری ذخیره‌سازی لاگ‌ها (محلی، Cloud، Hybrid)

• دسته‌بندی لاگ‌ها بر اساس حساسیت و اهمیت

• سیاست‌های Retention و نگهداری بلندمدت

• فشرده‌سازی، آرشیو و بازیابی لاگ‌ها

• الزامات قانونی و انطباق با استانداردهای امنیتی (Compliance)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 4. تحلیل لاگ‌ها و کشف الگوهای رفتاری

• اصول تحلیل اولیه و تحلیل عمیق لاگ

• شناسایی الگوهای حمله و رفتارهای غیرعادی

• تشخیص ارتباط میان چندین نوع لاگ (Correlation)

• بررسی رویدادهای بحرانی، Spikeها و الگوهای مشکوک

• تحلیل سناریوهای واقعی حملات از طریق لاگ‌ها

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 5. مدیریت رویدادهای امنیتی (Event Management)

• مفهوم Event، Alert و Incident و تفاوت آن‌ها

• نحوه اولویت‌بندی رویدادها در مراکز SOC

• مدیریت هشدارها و جلوگیری از هشدارهای کاذب (False Positive)

• Workflow استاندارد برای بررسی و پاسخ به رویدادها

• نقش لاگ‌ها در تصمیم‌گیری برای واکنش سریع

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 6. یکپارچه‌سازی لاگ‌ها با SIEM

• نقش SIEM در تجمیع و تحلیل هوشمند لاگ‌ها

• معماری SIEM و اجزای اصلی آن

• ایجاد Policyها و Ruleهای تشخیص تهدید در SIEM

• Correlation، Normalization و Prioritization در SIEM

• داشبوردها، گزارش‌ها و تحلیل‌های خودکار

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 7. استفاده از لاگ‌ها برای Threat Hunting

• اهمیت لاگ‌ها در شکار تهدیدات پیشرفته

• تحلیل رفتاری کاربران (UBA/UEBA)

• شناسایی Indicators of Attack (IOA) و Indicators of Compromise (IOC)

• ایجاد فرضیه‌های شکار تهدید و تست آن‌ها

• نقش لاگ‌ها در شناسایی حملات پنهان و پایدار

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 8. مدیریت کیفیت، صحت و کامل بودن لاگ‌ها

• روش‌های ارزیابی کامل بودن (Completeness) لاگ‌ها

• جلوگیری از از دست رفتن لاگ‌ها (Loss Prevention)

• تشخیص زمان‌های نامعتبر، گم‌شده یا ناسازگار

• بررسی خطاهای Timestamp، Drift و مشکل زمان‌بندی در شبکه

• استانداردسازی فرمت لاگ‌ها در سازمان

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

فصل 9. گزارش‌دهی، مستندسازی و خروجی‌گیری

• اصول گزارش‌گیری حرفه‌ای بر پایه لاگ‌ها

• مستندسازی رویدادهای امنیتی و روند تحلیل

• ارائه گزارش به تیم‌های مدیریت، فنی و پاسخ‌به‌حادثه

• تبدیل لاگ‌ها به داده‌های قابل استفاده برای تصمیم‌گیری

• الگوهای گزارش‌دهی در حوادث پیچیده سایبری