این دوره آموزشی با هدف آشنایی عمیق با پروتکل FTP و مدیریت پیشرفته سرویسهای vsftpd و ProFTPd طراحی شده است. در این دوره، از مفاهیم پایه نصب تا پیکربندیهای پیشرفته امنیتی و مدیریت کاربران پوشش داده میشود.
بخش 1. مقدمه و مفاهیم پایه
-
تعریف FTP: تاریخچه، نقش و اهمیت آن در انتقال دادهها
-
معرفی معماری FTP (کنترل کانال vs دیتا کانال)
-
نحوه کارکرد FTP در حالتهای Active و Passive
-
تفاوتهای عملکردی Active و Passive
-
سناریوهای انتخاب حالت مناسب در شبکههای مختلف
-
-
محدودیتهای امنیتی ذاتی FTP (عدم رمزنگاری اطلاعات و احراز هویت)
-
بررسی نیاز به پروتکلهای جایگزین و امنتر (FTPS، SFTP)
-
مقایسه اولیه بین vsftpd و ProFTPd:
-
اهداف طراحی هر سرویس
-
سبک مدیریت پیکربندی
-
عملکرد و پایداری
-
ویژگیهای امنیتی و قابلیت توسعه
-
-
مروری بر ساختار فایلهای پیکربندی اولیه در vsftpd و ProFTPd
-
معرفی اصطلاحات رایج در FTP:
-
User Isolation
-
Anonymous Access
-
Virtual Users
-
TLS/SSL in FTP
-
-
تشریح مشکلات رایج در استفاده از FTP سنتی در شبکههای مدرن (NAT، فایروالها، مشکلات Passive Mode)
-
چشمانداز کلی دوره: چه مهارتهایی پس از یادگیری این بخش به دست خواهید آورد
بخش 2. نصب و راهاندازی سرویس FTP
فصل 1. آمادهسازی سیستم برای نصب سرویس FTP
-
بهروزرسانی بستههای سیستمعامل (Debian, Ubuntu, CentOS, AlmaLinux)
-
نصب پیشنیازهای عمومی مانند
openssl,libpam,xinetd -
تنظیمات اولیه فایروال (باز کردن پورتهای 20 و 21)
فصل 2. نصب و راهاندازی vsftpd
2-1. نصب vsftpd
-
نصب از مخازن رسمی با استفاده از apt و yum
-
بررسی نسخه نصب شده و تفاوت نسخههای قدیمی و جدید
2-2. راهاندازی اولیه vsftpd
-
فعالسازی سرویس و راهاندازی خودکار در boot
-
مسیر فایل پیکربندی:
/etc/vsftpd/vsftpd.conf -
شروع سرویس و تست اتصال ساده با
ftp localhost
2-3. تنظیمات ابتدایی vsftpd
-
فعال یا غیرفعال کردن anonymous login
-
تعریف مسیر Home Directory کاربران
-
تنظیمات ساده امنیتی: غیرفعال کردن write access برای anonymous
2-4. بررسی فایلهای مرتبط با vsftpd
-
/etc/vsftpd/ftpusers: لیست کاربرانی که اجازه لاگین ندارند -
/etc/vsftpd/user_list: تنظیمات مجاز یا غیرمجاز کاربران -
/var/ftp/: مسیر پیشفرض دایرکتوری FTP
فصل 3. نصب و راهاندازی ProFTPd
3-1. نصب ProFTPd
-
نصب با apt و yum از مخازن رسمی
-
انتخاب نوع سرویسدهی: Standalone یا تحت مدیریت
inetdیاxinetd -
تفاوت حالتهای Standalone و inetd
3-2. راهاندازی اولیه ProFTPd
-
مسیر فایل اصلی پیکربندی:
/etc/proftpd/proftpd.conf -
فعال کردن سرویس و اضافه کردن به startup
3-3. تنظیمات ابتدایی ProFTPd
-
انتخاب و تعریف ServerName، ServerType و DefaultRoot
-
تنظیم User و Group که سرور با آن اجرا میشود
-
بررسی پورت پیشفرض و تغییر در صورت نیاز
3-4. ماژولهای پیشفرض فعال شده در نصب اولیه
-
mod_auth
-
mod_core
-
mod_auth_unix
فصل 4. تست اتصال به سرورهای FTP
-
استفاده از
ftpCLI Client برای تست اتصال -
تست اتصال از راه دور با تعیین حالت Passive/Active
-
تحلیل پاسخهای سرور (کدهای وضعیت مانند 220، 230، 530)
فصل 5. نکات اولیه امنیتی پس از نصب
-
غیر فعال کردن anonymous access در نصب اولیه
-
اعمال محدودیت دسترسی فقط به کاربران مشخص
-
توصیه به اجرای سرویس FTP در محیط Chroot از همان مراحل ابتدایی
-
ایجاد کاربر اختصاصی فقط برای FTP (مثلاً userftp بدون shell فعال)
فصل 6. مشکلات و خطاهای رایج در نصب و راهاندازی اولیه
-
بررسی مشکلات در باز نشدن پورتهای FTP در فایروال
-
رفع مشکل عدم اتصال در حالت Passive
-
حل خطاهای رایج مثل 530 Login Incorrect و 421 Service Not Available
-
فعالسازی لاگهای debug برای بررسی عمیقتر مشکلات
بخش 3. مدیریت کاربران
فصل 1. ایجاد و مدیریت کاربران محلی (Local Users)
-
ایجاد کاربران سیستم برای دسترسی به سرویس FTP
-
تعیین Home Directory اختصاصی برای هر کاربر
-
اعمال محدودیت دسترسی به دایرکتوریهای خاص
-
تنظیم دسترسی Read-Only یا Read/Write برای کاربران
-
جلوگیری از دسترسی Shell برای کاربران فقط FTP (
/sbin/nologin)
فصل 2. پیادهسازی و مدیریت کاربران مجازی (Virtual Users)
-
معرفی کاربران مجازی مستقل از سیستم
-
ایجاد دیتابیس فایل متنی یا db برای کاربران مجازی در vsftpd
-
پیکربندی کاربران مجازی در ProFTPd با استفاده از:
-
AuthUserFile
-
AuthGroupFile
-
-
تعیین Password Encryption برای کاربران مجازی
فصل 3. پیکربندی چroot Jail برای ایزوله کردن کاربران
-
مفهوم Chroot Jail و اهمیت آن در امنیت
-
قفل کردن کاربران در دایرکتوری شخصی خود
-
فعالسازی
chroot_local_userدر vsftpd -
پیکربندی
DefaultRootدر ProFTPd برای گروهها و کاربران خاص
فصل 4. پیادهسازی Anonymous FTP (FTP ناشناس)
-
معرفی FTP Anonymous و کاربردهای آن
-
پیکربندی دسترسی فقط-خواندنی برای کاربران ناشناس
-
محدود کردن عملیات نوشتن و آپلود برای Anonymous Users
-
اعمال محدودیتهای دقیق در vsftpd و ProFTPd برای کاربران ناشناس
فصل 5. ادغام کاربران FTP با پایگاه دادهها (MySQL / LDAP)
-
مزایای استفاده از پایگاه داده برای مدیریت کاربران
-
راهاندازی vsftpd با پشتیبانی PAM برای احراز هویت MySQL یا LDAP
-
نصب و پیکربندی ProFTPd با ماژول
mod_sqlبرای اتصال به دیتابیس MySQL -
تعریف کاربران، گروهها و مجوزها در دیتابیس
-
سناریوی احراز هویت ترکیبی (Local + Virtual Users)
فصل 6. مدیریت گروههای کاربران (User Groups)
-
تعریف گروههای مختلف برای دستهبندی کاربران
-
اعمال مجوزهای گروهی برای دسترسی به دایرکتوریها
-
استفاده از Group-based Directory Access
-
محدودسازی سرعت یا تعداد اتصالات بر اساس گروه
فصل 7. اعمال محدودیتهای پیشرفته برای کاربران
-
محدودسازی تعداد کانکشنهای همزمان برای هر کاربر
-
تنظیم Bandwidth Limits برای کاربران خاص
-
زمانبندی دسترسی کاربران (تنظیم ساعات مجاز ورود)
-
تخصیص فضای ذخیرهسازی (Quota) به هر کاربر یا گروه
-
اعمال محدودیتهای جغرافیایی (GeoIP restrictions) بر اساس IP
فصل 8. پیادهسازی سیاستهای امنیتی اختصاصی برای کاربران
-
اجبار به استفاده از FTPS یا SFTP برای کاربران خاص
-
محدودسازی دسترسی کاربران به فایلهای خاص
-
ثبت دقیق لاگهای مربوط به رفتار کاربران حساس
-
تعیین رفتار در هنگام نقض سیاستهای دسترسی
بخش 4. امنیت در FTP
فصل 1. فعالسازی اتصال امن در FTP
-
بررسی تفاوت FTPS و SFTP
-
مزایای استفاده از رمزنگاری در انتقال داده
-
انتخاب بهترین روش رمزنگاری برای سرور FTP (TLS vs SSL)
فصل 2. پیکربندی TLS/SSL در vsftpd
-
تولید CSR و گواهینامه SSL اختصاصی
-
تنظیم فایلهای پیکربندی برای فعالسازی TLS در vsftpd
-
اجباری کردن استفاده از TLS برای کاربران
-
جلوگیری از اتصالات ناامن (Plain FTP)
فصل 3. پیکربندی TLS/SSL در ProFTPd
-
نصب و بارگذاری گواهینامه SSL در ProFTPd
-
فعالسازی TLS در فایل پیکربندی
proftpd.conf -
محدودسازی ورودی به جلسات رمزنگاری شده
-
بررسی ماژول mod_tls در ProFTPd
فصل 4. مدیریت گواهیهای SSL
-
ایجاد گواهی Self-Signed و کاربرد آن
-
استفاده از گواهیهای رسمی (Let’s Encrypt، CA رسمی)
-
تمدید و بروزرسانی گواهیهای SSL به صورت خودکار
-
تست و عیبیابی ارتباطات SSL
فصل 5. جلوگیری از حملات Brute-force
-
معرفی حمله Brute-force روی FTP
-
پیکربندی Fail2ban برای محافظت از سرور FTP
-
ایجاد Policy برای مسدودسازی IPهای مشکوک
-
بررسی لاگها برای شناسایی الگوهای حمله
فصل 6. پیادهسازی محدودیتهای دسترسی
-
اعمال محدودیت IP: Allow/Deny لیستهای کنترل دسترسی
-
بستن دسترسی به سرور FTP فقط از IPهای مشخص
-
تعیین ساعات مجاز برای اتصال کاربران خاص
-
محدودسازی دسترسی کاربران بر اساس نام کاربری و گروه
فصل 7. اعمال محدودیت سرعت انتقال (Rate Limiting)
-
جلوگیری از سوءاستفاده منابع با محدودسازی سرعت آپلود/دانلود
-
پیکربندی پارامتر
local_max_rateدر vsftpd -
استفاده از Directiveهای مشابه در ProFTPd
-
تعیین محدودیت سرعت برای گروههای کاربری خاص
فصل 8. غیرفعالسازی ویژگیهای غیرضروری
-
غیرفعال کردن قابلیت Anonymous Access
-
غیرفعال کردن FXP و Site-to-Site Transfers
-
محدودسازی دستورات FTP مجاز برای کاربران
فصل 9. مدیریت زمان نشست (Session Timeout)
-
تنظیم زمان پایان خودکار اتصال در صورت عدم فعالیت
-
کاهش ریسک حملات Session Hijacking
-
پارامترهای مرتبط در vsftpd و ProFTPd برای Session Timeout
فصل 10. سختسازی تنظیمات پورت و ارتباطات
-
تغییر پورت پیشفرض FTP برای کاهش ریسک اسکن پورت
-
محدود کردن بازهی پورتهای Passive Mode
-
استفاده از فایروال (iptables یا firewalld) برای حفاظت از پورتهای فعال FTP
فصل 11. مانیتورینگ و ثبت فعالیتهای مشکوک
-
فعالسازی Logging کامل برای عملیات کاربران
-
بررسی لاگهای امنیتی برای تشخیص حملات
-
تنظیم هشدارها و اطلاعیههای اتوماتیک در صورت وقوع تهدید
بخش 5. بهینهسازی و عملکرد
فصل 1. بررسی کلی نیازمندیهای عملکردی
-
تحلیل تعداد کاربران همزمان و حجم انتقال دادهها
-
ارزیابی توان سختافزاری سرور (CPU، RAM، Storage IOPS)
فصل 2. بهینهسازی تنظیمات در vsftpd
-
پیکربندی
max_clientsوmax_per_ipبرای کنترل تعداد اتصالات -
تنظیم
tcp_wrappersبرای محدودسازی در سطح شبکه -
غیرفعالسازی ویژگیهای غیرضروری برای کاهش سربار پردازشی
-
پیکربندی
data_connection_timeoutوidle_session_timeoutبرای آزادسازی سریع منابع -
بهینهسازی تنظیمات Passive Mode (محدود کردن رنج پورتهای باز)
فصل 3. بهینهسازی تنظیمات در ProFTPd
-
استفاده از
MaxInstancesبرای مدیریت فرآیندهای سرور -
تعریف
TimeoutIdle،TimeoutLoginوTimeoutNoTransfer -
فعال یا غیرفعال کردن ماژولهای غیرضروری برای کاهش مصرف منابع
-
استفاده از
SocketOptionsبرای بهبود عملکرد TCP Stack -
پیکربندی مناسب برای اتصالهای IPv6 و IPv4 به صورت همزمان
فصل 4. مدیریت کانکشنهای همزمان
-
محدود سازی تعداد Session های همزمان در سرور
-
جلوگیری از اشباع شدن منابع با تنظیم Connection Limits
-
اعمال محدودیت بر اساس IP برای جلوگیری از سوءاستفاده
فصل 5. تخصیص منابع سرور به صورت بهینه
-
تنظیم اولویت پردازشی (Nice Levels) برای سرویسهای FTP
-
تعیین محدودیت RAM مصرفی توسط پردازشهای FTP
-
استفاده از ابزارهایی مانند
systemd-cgtopبرای مانیتورینگ مصرف منابع
فصل 6. بهینهسازی انتقال داده
-
فعالسازی فشردهسازی در حین انتقال فایل (MODE Z در FTP)
-
استفاده از TCP Buffer Tuning برای بهبود سرعت انتقال (افزایش
tcp_rmemوtcp_wmem) -
تنظیم پارامترهای MTU در شبکه برای بهبود عملکرد در انتقال فایلهای بزرگ
فصل 7. بهینهسازی کش و بافر
-
افزایش Read/Write Buffer ها برای سرویس FTP
-
تنظیم Send/Receive Buffer Size در سرور و کلاینت
-
بررسی امکان استفاده از Cache دیسک یا RAM Disk برای فایلهای موقت
فصل 8. مانیتورینگ عملکرد و رفع گلوگاهها
-
مانیتورینگ لود سیستم با ابزارهایی مثل
htop،iotop،iftop -
بررسی وضعیت دیسکها و I/O Delay با
iostat -
بررسی Latency شبکه و میزان Packet Loss
-
ایجاد Alert بر اساس Threshold های مصرف منابع
فصل 9. پیادهسازی High Availability برای سرور FTP (اختیاری)
-
تنظیم Load Balancer برای توزیع اتصالات بین چند سرور FTP
-
پیکربندی سرورهای FTP به صورت Active-Active یا Active-Passive
-
استفاده از Clustering ابزارها برای بهبود دسترسپذیری و مقیاسپذیری
بخش 6. پیکربندی پیشرفته ProFTPd
فصل 1. آشنایی با معماری ماژولار ProFTPd
-
ساختار ماژولار در ProFTPd
-
نحوه بارگذاری و فعالسازی ماژولها
-
محل ذخیره تنظیمات ماژولها:
/etc/proftpd/modules.conf
فصل 2. مدیریت کاربران و احراز هویت با mod_sql
-
معرفی mod_sql و قابلیتهای آن
-
نصب و فعالسازی ماژول mod_sql
-
اتصال به پایگاه دادههای MySQL یا PostgreSQL
-
ایجاد جداول لازم برای مدیریت کاربران و گروهها
-
پیکربندی احراز هویت از طریق SQL
-
نمونه تنظیم فایل:
/etc/proftpd/sql.conf
فصل 3. راهاندازی و پیکربندی mod_sftp
-
معرفی mod_sftp برای پشتیبانی از SFTP
-
تفاوت SFTP و FTPS در کاربرد و امنیت
-
فعالسازی ماژول mod_sftp در ProFTPd
-
تولید کلیدهای SSH برای SFTP
-
پیکربندی دسترسی کاربران SFTP به دایرکتوریهای خاص
-
تنظیم محدودیتها و امنیت بیشتر در SFTP
فصل 4. راهاندازی ProFTPd به عنوان سرور SFTP مستقل
-
غیرفعال کردن FTP معمولی و فقط فعال کردن SFTP
-
تغییر پورت پیشفرض (از 22 یا پورت دلخواه)
-
پیکربندی چroot برای کاربران SFTP
-
نمونه فایل پیکربندی کامل SFTP-Only
فصل 5. پیکربندی پیشرفته دسترسیها
-
تعریف قوانین ACL پیشرفته برای کاربران و گروهها
-
محدود کردن دسترسی بر اساس IP، زمان، تعداد کانکشن و پهنای باند
-
ایجاد قوانین بر اساس Match Blocks در فایل کانفیگ
فصل 6. لاگگیری پیشرفته با ProFTPd
-
فعالسازی Detailed Logging برای فعالیتهای کاربران
-
مسیر لاگهای پیشرفته و تحلیل آنها
-
ارسال لاگ به سرورهای syslog خارجی
-
استفاده از ماژول mod_log و تنظیم فرمتهای دلخواه لاگ
فصل 7. بهینهسازی امنیتی در تنظیمات پیشرفته
-
اجباری کردن استفاده از TLS/SSL حتی برای ارتباط داخلی
-
غیرفعال کردن دستورات ناامن مانند SITE EXEC
-
محدود کردن تعداد لاگینهای همزمان برای کاربران
-
جلوگیری از Directory Traversal و Path Disclosure
فصل 8. استفاده از ماژولهای کاربردی دیگر
-
mod_ban: جلوگیری از ورود کاربران مشکوک و مسدودسازی خودکار
-
mod_exec: اجرای اسکریپتهای دلخواه بر اساس رویدادهای FTP
-
mod_wrap2: کنترل دسترسی بر اساس rules مشابه TCP Wrappers
فصل 9. نکات Troubleshooting و اشکالزدایی
-
فعالسازی حالت Debug در ProFTPd
-
تحلیل دقیق فایلهای لاگ هنگام بروز خطا
-
بررسی مشکلات مربوط به اتصال دیتابیس یا ماژولهای امنیتی
-
بهترین شیوهها برای عیبیابی سریع در محیط Production
- پرسشهای شما، بخش مهمی از دوره است:
هر سوال یا مشکلی که مطرح کنید، با دقت بررسی شده و پاسخ کامل و کاربردی برای آن ارائه میشود. علاوه بر این، سوالات و پاسخهای شما به دوره اضافه خواهند شد تا برای سایر کاربران نیز مفید باشد. - پشتیبانی دائمی و در لحظه:
تیم ما همواره آماده پاسخگویی به سوالات شماست. هدف ما این است که شما با خیالی آسوده بتوانید مهارتهای خود را به کار بگیرید و پروژههای واقعی را با اعتماد به نفس کامل انجام دهید. - آپدیت دائمی دوره:
این دوره به طور مداوم بهروزرسانی میشود تا همگام با نیازهای جدید و سوالات کاربران تکمیلتر و بهتر گردد. هر نکته جدید یا مشکل رایج، در نسخههای بعدی دوره قرار خواهد گرفت.
حرف آخر
با ما همراه باشید تا نه تنها به مشکلات شما پاسخ دهیم، بلکه در مسیر یادگیری و پیشرفت حرفهای، شما را پشتیبانی کنیم. هدف ما این است که شما به یک متخصص حرفهای و قابلاعتماد تبدیل شوید و بتوانید با اطمینان پروژههای واقعی را بپذیرید و انجام دهید.
📩 اگر سوالی دارید یا به مشکلی برخوردید، همین حالا مطرح کنید!
ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخ شما را ارائه خواهیم داد. 🙌[/cdb_course_lesson][/cdb_course_lessons]
خدمات شبکه فراز نتورک | پیشرو در ارائه خدمات دیتاسنتری و کلود

نقد و بررسی وجود ندارد.