دانلود کتاب آموزشی نحوه استفاده از پروتکل SIP در برنامه‌ها | SIP Protocol Programming جلد اول

فصل 1. تعریف پروتکل SIP

• معرفی پروتکل Session Initiation Protocol

• اهداف طراحی SIP در بستر اینترنت و شبکه‌های IP

• نقش SIP در معماری VoIP

فصل 2. تاریخچه و تکامل SIP

• تاریخچه شکل‌گیری و توسعه پروتکل SIP

• معرفی استاندارد RFC 3261

• سازمان‌ها و نهادهای مسئول توسعه SIP

فصل 3. معماری و اجزای اصلی SIP

• معرفی اجزای اصلی: User Agent, Proxy Server, Redirect Server, Registrar

• تفاوت نقش‌های UAC و UAS

• نحوه تعامل بین اجزا در تماس‌ها

فصل 4. مقایسه SIP با سایر پروتکل‌ها

• مقایسه SIP با H.323 از نظر معماری، پیچیدگی، توسعه‌پذیری و کارایی

• تفاوت‌های SIP و MGCP از نظر نقش کنترل‌کننده‌ها و قابلیت‌های رسانه‌ای

• بررسی مزایا و محدودیت‌های SIP در برابر پروتکل‌های جایگزین

فصل 5. کاربردهای عمومی SIP

• استفاده از SIP در تماس‌های صوتی و تصویری از طریق اینترنت

• نقش SIP در کنفرانس‌های ویدیویی و جلسات آنلاین

• استفاده از SIP در پیام‌رسانی آنی (Instant Messaging)

• موارد استفاده SIP در شبکه‌های نسل جدید (NGN) و IMS

فصل 6. مفاهیم پایه در SIP

• مفهوم پیام‌های SIP: درخواست‌ها (Requests) و پاسخ‌ها (Responses)

• نقش SIP Server و SIP Client در فرآیند برقراری ارتباط

• تعریف اصطلاحاتی مانند Dialog، Transaction، Session

• درک Session Negotiation و نقش SDP در هماهنگی رسانه‌ها

فصل 1. معماری کلی پروتکل SIP

• اجزای اصلی در معماری SIP (User Agent، Proxy Server، Registrar Server، Redirect Server)

• نقش هر جزء در مسیر تماس و ثبت کاربران

فصل 2. ساختار کلی پیام‌های SIP

• تفاوت میان پیام‌های Request و Response

• ساختار Line اول پیام‌ها (Start-Line)

• بررسی Headerها و نقش آن‌ها در پیام‌ها

• محتوای Body و انواع اطلاعات قابل حمل (مانند SDP)

فصل 3. دسته‌بندی Headerهای SIP

• Headerهای کنترلی و مسیریابی (Via, Route, Record-Route)

• Headerهای مرتبط با شناسایی و هویت (From, To, Contact, Call-ID)

• Headerهای مدیریتی (CSeq, Max-Forwards, Content-Length)

فصل 4. روش‌های ارتباطی SIP

• نحوه ایجاد یک تماس با متد INVITE

• تکمیل فرآیند برقراری تماس با استفاده از ACK

• خاتمه تماس با متد BYE

• لغو تماس در حال برقراری با CANCEL

• ثبت کاربر با REGISTER و بررسی گزینه‌های موجود با OPTIONS

فصل 5. مفاهیم تراکنش‌ها (Transactions) در SIP

• تعریف تراکنش و اهمیت آن در مدیریت پیام‌ها

• تراکنش Client و Server

• لایه تراکنش و کنترل زمان‌بندی پاسخ‌ها

فصل 6. مفاهیم محاوره (Dialog) در SIP

• تعریف Dialog و تفاوت آن با تراکنش

• نحوه ایجاد و نگهداری Dialog در تماس‌های طولانی

• پارامترهای شناسایی Dialog (Call-ID، Tags، Branch Parameter)

فصل 7. SIP URI و آدرس‌دهی در SIP

• ساختار SIP URI (مثال: sip:alice@example.com)

• تفاوت sip: و sips: در امنیت ارتباط

• استفاده از URI در هدایت و شناسایی کاربران

فصل 8. نحوه مسیریابی پیام‌ها در SIP

• مسیر ارسال پیام‌ها در Presence of Proxy Servers

• استفاده از Route Header برای هدایت تماس‌ها

• نقش Record-Route در مسیر برگشتی پاسخ‌ها

فصل 9. مدیریت Session با SDP

• معرفی SDP (Session Description Protocol) و نقش آن در پیام‌های SIP

• اطلاعات قابل حمل توسط SDP (کدک‌ها، پورت، IP، نوع رسانه)

• نحوه تنظیم مذاکره رسانه‌ای در پیام INVITE و 200 OK

فصل 10. کدهای پاسخ SIP

• دسته‌بندی پاسخ‌ها به پنج گروه اصلی:

  • 1xx: اطلاعاتی (Trying, Ringing)

  • 2xx: موفقیت‌آمیز (OK)

  • 3xx: انتقال مسیر (Moved Temporarily)

  • 4xx: خطاهای سمت کلاینت (Not Found, Forbidden)

  • 5xx: خطاهای سمت سرور (Internal Server Error)

  • 6xx: خطاهای جهانی (Busy Everywhere)

• نقش هر کد در تصمیم‌گیری کلاینت یا سرور

فصل 1. نصب و راه‌اندازی سرور SIP

• بررسی انواع سرورهای SIP محبوب مانند Asterisk، FreeSWITCH، Kamailio و OpenSIPS

• انتخاب سرور SIP مناسب بر اساس نیازهای برنامه‌نویسی و توسعه

• الزامات سیستم و پیش‌نیازهای نصب (سیستم‌عامل، کتابخانه‌ها، ماژول‌ها)

• نصب سرور SIP روی سیستم‌عامل‌های مختلف (Linux، Windows، macOS)

• معرفی ساختار فایل‌ها و دایرکتوری‌های مهم در سرورهای SIP

فصل 2. پیکربندی اولیه سرور SIP

• تعریف کاربران (Endpoints) و شماره داخلی (Extension)

• تنظیم پارامترهای عمومی مانند SIP port، IP binding و transport protocols (UDP/TCP/TLS)

• پیکربندی ارتباطات داخلی (Internal Calls) و خارجی (Outbound/Inbound Calls)

• تنظیمات مسیرهای تماس (Dial Plan) و الگوهای شماره‌گیری

فصل 3. پیکربندی SIP Clients

• آشنایی با انواع نرم‌افزارهای SIP Client مانند Linphone، Zoiper، Jitsi، MicroSIP

• تنظیم حساب SIP در کلاینت‌ها (ثبت نام کاربر، رمز عبور، سرور)

• انتخاب و تنظیم کدک‌های صوتی و تصویری

• فعال‌سازی و تست قابلیت‌های پایه مانند برقراری تماس، دریافت تماس و ارسال پیام

فصل 4. تست اتصال و مانیتورینگ

• بررسی ثبت موفق کاربران (Registration Status)

• عیب‌یابی اتصال بین کلاینت و سرور با ابزارهای لاگ‌برداری و آنالیز لاگ‌ها

• استفاده از ابزارهای مانیتورینگ SIP مانند sngrep برای مشاهده جریان تماس‌ها

• تست قابلیت پاسخ‌دهی سرور با استفاده از ابزارهای استاندارد مانند sipp

فصل 5. تحلیل ترافیک SIP با Wireshark

• نحوه فیلتر کردن بسته‌های SIP در Wireshark

• بررسی روند ثبت‌نام (SIP Registration) و برقراری تماس (Call Setup)

• تحلیل پاسخ‌ها و کدهای وضعیت SIP (مانند 200 OK، 404 Not Found، 486 Busy Here)

• شناسایی مشکلات رایج مانند NAT، خطای کدک، پورت اشتباه، یا رمزنگاری نامعتبر

فصل 6. پیکربندی NAT و ارتباط خارج از شبکه محلی

• آشنایی با مشکلات رایج NAT در SIP و راه‌حل‌های آن

• تنظیمات NAT در سرور SIP برای کاربران خارج از شبکه محلی

• معرفی STUN، TURN و ICE برای عبور از NAT

• تنظیمات لازم در کلاینت‌ها برای پشت NAT بودن

فصل 7. یکپارچه‌سازی با سیستم‌عامل و دیباگ لاگ‌ها

• بررسی فایل‌های لاگ سرور برای دیباگ

• آشنایی با سطوح لاگ‌برداری و نحوه فعال‌سازی دیباگ SIP

• معرفی ابزارها و ماژول‌های مفید برای ثبت رویدادها

• راه‌اندازی مجدد سرور و اعمال تنظیمات جدید

فصل 1. آشنایی با محیط توسعه و ابزارهای مورد نیاز

• معرفی پیش‌نیازهای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری برای توسعه SIP

• بررسی ابزارهای توسعه برای برنامه‌نویسی SIP در سیستم‌های مختلف

• تحلیل ساختار پروژه‌های SIP محور

فصل 2. بررسی کتابخانه‌ها و فریم‌ورک‌های محبوب SIP

• معرفی کتابخانه‌های سطح پایین برای ارتباطات SIP

• مقایسه فریم‌ورک‌های توسعه مبتنی بر SIP در زبان‌های مختلف

• بررسی قابلیت‌های هر کتابخانه برای ایجاد تماس، مدیریت جلسات، و پردازش پیام

فصل 3. طراحی معماری برنامه‌های مبتنی بر SIP

• تعریف ساختار معماری کلاینت–سرور برای ارتباطات SIP

• درک نقش ماژول‌های مختلف در مدیریت تماس‌ها و پیام‌ها

• بررسی مدل‌های اتصال مستقیم و غیرمستقیم با SIP Server

فصل 4. پیاده‌سازی منطق تماس‌های صوتی و تصویری

• مراحل ایجاد، نگهداری و قطع تماس‌های VoIP مبتنی بر SIP

• نحوه پردازش درخواست‌های تماس ورودی و خروجی

• مدیریت حالت‌های تماس و خطاهای احتمالی

فصل 5. مدیریت جلسات و ارتباطات چندجانبه

• تعریف مفهوم Session در پروتکل SIP

• سازمان‌دهی و مدیریت جلسات همزمان در برنامه‌های ارتباطی

• اجرای مکانیزم‌های انتقال تماس و نگهداری تماس‌ها در حالت فعال یا معلق

فصل 6. پردازش خودکار پیام‌های SIP

• دسته‌بندی انواع پیام‌های SIP و نحوه برخورد با هرکدام

• تعریف ساختار پردازنده پیام برای پاسخ خودکار به متدهای مختلف SIP

• استفاده از صف‌ها و پردازش رویداد محور در مدیریت پیام‌ها

فصل 7. توسعه قابلیت‌های پیشرفته در برنامه‌های SIP

• طراحی سیستم کنفرانس صوتی یا تصویری درون‌برنامه‌ای

• مدیریت صف تماس، پاسخگوی خودکار، و زمان‌بندی تماس‌ها

• اتصال به سیستم‌های شخص ثالث مانند دیتابیس، APIهای VoIP یا سیستم‌های پیام‌رسان

فصل 8. تست و ارزیابی عملکرد برنامه‌های SIP

• طراحی تست‌های کاربردی برای ارزیابی ارتباطات SIP

• بررسی ابزارهای تست خودکار و شبیه‌سازی تماس‌ها

• تحلیل لاگ‌ها و متریک‌های برنامه برای بهینه‌سازی عملکرد

فصل 1. تهدیدهای رایج در ارتباطات SIP

• شنود (Eavesdropping) و دسترسی غیرمجاز به محتوای تماس

• جعل هویت (SIP Spoofing) و ربودن نشست‌ها (Session Hijacking)

• حملات انکار سرویس (DoS و DDoS) به سرورها و کاربران SIP

• حملات Brute-force به منظور شکستن رمز عبور کاربران SIP

• تزریق پیام و حملات فریب (Message Injection / Replay Attacks)

• کشف ساختار شبکه از طریق حملات Scan و Enumeration

فصل 2. مفاهیم پایه امنیتی در SIP

• Confidentiality (محرمانگی) و روش‌های حفاظت از محتوای تماس

• Integrity (یکپارچگی) برای جلوگیری از تغییر پیام‌ها در مسیر

• Authentication (احراز هویت) و تعیین هویت کاربران و تجهیزات

• Authorization (سطوح دسترسی) برای کنترل عملیات مجاز

• Non-repudiation (انکارناپذیری) و ثبت وقایع تماس

فصل 3. روش‌های رمزنگاری در پروتکل SIP

• رمزنگاری سیگنالینگ با استفاده از TLS (Transport Layer Security)

• رمزنگاری جریان‌های صوتی و تصویری با استفاده از SRTP (Secure RTP)

• استفاده از ZRTP برای رمزنگاری End-to-End در سطح کلاینت

• مدیریت کلیدهای رمزنگاری و تبادل امن کلیدها

فصل 4. مکانیزم‌های احراز هویت در SIP

• Digest Authentication و نحوه عملکرد آن در SIP

• استفاده از کلیدهای پیش‌اشتراک‌گذاری‌شده (Pre-shared Keys)

• استفاده از گواهی‌نامه‌های دیجیتال و PKI در محیط‌های SIP

• احراز هویت دو مرحله‌ای و ترکیبی در تجهیزات SIP

فصل 5. راهکارهای پیشگیرانه برای امن‌سازی سیستم‌های SIP

• محدودسازی دسترسی‌ها با استفاده از لیست‌های ACL و فایروال

• استفاده از Session Timers و محدودسازی مدت نشست‌ها

• تنظیمات Secure SIP Proxy و Session Border Controller (SBC)

• جداسازی شبکه داخلی و خارجی با استفاده از NAT و VPN

• نظارت بر ثبت‌نام‌های مشکوک و جلوگیری از سوءاستفاده از کلاینت‌ها

فصل 6. ابزارها و تکنیک‌های تست امنیتی در SIP

• بررسی امنیتی با استفاده از ابزارهایی مانند SIPVicious و sipsak

• تحلیل ترافیک SIP با Wireshark برای شناسایی نشت اطلاعات

• شبیه‌سازی حملات DoS، Registration Flood، و INVITE Flood

• آزمون مقاومت تجهیزات در برابر حملات فیشینگ و Spoofing

• ثبت و لاگ‌برداری برای تحلیل رفتار مشکوک و پاسخ سریع به نفوذ

فصل 7. مدیریت امنیت در محیط‌های VoIP پیچیده

• سیاست‌های امنیتی در سیستم‌های چندکاربره یا مبتنی بر نماینده (Reseller)

• امن‌سازی ارتباط بین سرورهای SIP در دیتاسنترهای مختلف

• استفاده از ابزارهای SIEM برای تحلیل رفتار امنیتی تماس‌ها

• آموزش کاربران برای تشخیص رفتارهای مشکوک و سوء استفاده‌ها

فصل 1. معرفی نیاز به یکپارچگی در سیستم‌های ارتباطی

• بررسی ساختار کلی ارتباطات بلادرنگ در شبکه‌های امروزی

• نقش SIP در اکوسیستم VoIP و رسانه‌های ترکیبی

• اهمیت هماهنگی SIP با پروتکل‌های مکمل برای ارائه سرویس‌های کامل

فصل 2. تعامل SIP با شبکه تلفن عمومی (PSTN)

• معماری Gatewayهای SIP به PSTN

• نقش Softswitch در تبدیل پروتکل‌ها

• مدیریت شماره‌گذاری، DIDها و ترانک‌های دیجیتال

• کاربرد SIP-T و SIP-I در انتقال اطلاعات سیگنالینگ PSTN

فصل 3. هماهنگی SIP با پروتکل RTP

• نقش RTP در انتقال رسانه (صوت و تصویر)

• فرآیند مذاکره رسانه‌ای از طریق SDP در پیام‌های SIP

• مدیریت جریان‌های RTP در تماس‌های دوطرفه و چندطرفه

• استفاده از RTCP برای مانیتور کیفیت تماس در ارتباط با SIP

فصل 4. یکپارچگی با پروتکل RTSP

• تفاوت RTSP و SIP در کنترل جریان‌های رسانه‌ای

• کاربردهای ترکیبی SIP و RTSP در ویدیوکنفرانس و پخش جریانی

• تعامل SIP با سرورهای رسانه‌ای مبتنی بر RTSP

فصل 5. همکاری SIP با پروتکل‌های سیگنالینگ و کنترل دیگر

• ارتباط SIP با پروتکل‌های MGCP و H.248 در زیرساخت‌های کنترل مدیا

• هماهنگی SIP با Diameter و RADIUS برای مدیریت AAA (احراز هویت، مجوزدهی، حسابداری)

• نقش SIP در ساختار IMS و همزیستی با پروتکل‌های CSCF

فصل 6. پیاده‌سازی تماس‌های چندجانبه و کنفرانس‌ها با SIP

• معماری MCU (Multipoint Control Unit) و نقش SIP در هماهنگی جلسات

• مدیریت حضور (Presence) و لیست تماس در کنفرانس‌های SIP

• استفاده از پروتکل‌های مکمل برای اشتراک رسانه، فایل و صفحه نمایش

فصل 7. ادغام SIP با سیستم‌های پیام‌رسانی و Presence

• معرفی پروتکل SIMPLE برای پیام‌رسانی مبتنی بر SIP

• ساختار حضور (Presence Information) و انتشار وضعیت کاربران

• تعامل SIP با سیستم‌های پیام‌رسانی فوری (IM) و اعلان‌ها

فصل 8. همزیستی SIP با HTTP و WebRTC در برنامه‌های وب‌محور

• نقش WebSocket در اتصال مرورگرها به سرورهای SIP

• تفاوت‌های ساختاری SIP و WebRTC

• ترکیب SIP با WebRTC برای تماس‌های بلادرنگ در مرورگر

• استفاده از SIP over WebSocket (SIPoWS) برای پیاده‌سازی VoIP در وب