دانلود کتاب آموزشی SQL Server Administration جلد دوم

بخش 6. بهینه‌سازی و مدیریت عملکرد (Performance Tuning)

فصل 1. مقدمه‌ای بر Performance Tuning

• اهمیت بهینه‌سازی در سیستم‌های پایگاه داده

• علل اصلی کندی عملکرد SQL Server

• آشنایی با معماری و اجزای تأثیرگذار بر عملکرد

فصل 2. ابزارها و تکنیک‌های پایش (Monitoring Tools)

• معرفی ابزارهای داخلی SQL Server:

  • Activity Monitor

  • SQL Server Profiler

  • Extended Events

• استفاده از Dynamic Management Views (DMVs) برای مانیتورینگ

فصل 3. شناسایی گلوگاه‌ها (Bottlenecks)

• روش‌های تشخیص مشکلات CPU، حافظه و دیسک

• بررسی صف‌ها و قفل‌ها (Locks & Waits)

• تحلیل زمان پاسخگویی کوئری‌ها

فصل 4. بهینه‌سازی کوئری‌ها (Query Optimization)

• درک فرآیند Query Execution Plan

• شناسایی و اصلاح کوئری‌های پرهزینه

• تکنیک‌های کاهش زمان اجرای کوئری‌ها

فصل 5. مدیریت و بهینه‌سازی شاخص‌ها (Indexes)

• اهمیت شاخص‌ها در عملکرد دیتابیس

• ایجاد و نگهداری شاخص‌های مناسب

• شناسایی شاخص‌های استفاده‌نشده یا ناکارآمد

• مفهوم Fragmentation و روش‌های رفع آن

فصل 6. بهینه‌سازی ساختار پایگاه داده

• نرمال‌سازی در مقابل دنرمال‌سازی برای کارایی

• مدیریت اندازه دیتابیس و فیلدها

• بررسی Partitioning برای داده‌های بزرگ

فصل 7. مدیریت منابع سیستم

• تنظیمات مربوط به حافظه و Buffer Pool

• پیکربندی Max Degree of Parallelism (MAXDOP)

• مدیریت TempDB برای بهبود عملکرد

فصل 8. مدیریت قفل‌ها و تراکنش‌ها

• تشخیص و جلوگیری از Deadlock

• تنظیم Isolation Level مناسب

• استراتژی‌های بهینه برای تراکنش‌های سنگین

فصل 9. استفاده از Cache و Plan Reuse

• مفهوم Query Caching

• مدیریت و بهینه‌سازی Execution Plans

• پاکسازی یا بازسازی Cache برای رفع مشکلات

فصل 10. سنجش و تست عملکرد (Performance Testing)

• ابزارهای تست بار (Load Testing)

• شبیه‌سازی سناریوهای کاری واقعی

• اندازه‌گیری بهبود پس از اعمال تغییرات

بخش 7. نگهداری و مدیریت روزمره سرور

فصل 1. پایش سلامت سرور (Server Health Monitoring)

• اهمیت مانیتورینگ مداوم SQL Server

• ابزارهای داخلی SQL Server برای بررسی سلامت

• بررسی وضعیت حافظه، پردازنده و فضای دیسک

فصل 2. بررسی و نگهداری ایندکس‌ها

• تحلیل وضعیت ایندکس‌ها و شناسایی Fragmentation

• بهینه‌سازی و بازسازی (Rebuild & Reorganize) ایندکس‌ها

• پایش عملکرد ایندکس‌ها برای جلوگیری از کاهش سرعت

فصل 3. بررسی و بهینه‌سازی آمار (Statistics)

• نقش Statistics در بهبود Query Performance

• به‌روزرسانی دستی یا خودکار آمار

• مانیتورینگ کیفیت و پوشش آمار

فصل 4. مدیریت فضای ذخیره‌سازی

• کنترل رشد دیتابیس‌ها و فایل‌های لاگ

• تنظیم Auto Growth بهینه برای دیتابیس‌ها

• شناسایی و آزادسازی فضای غیرضروری

فصل 5. مدیریت لاگ‌ها و خطاها

• بررسی فایل‌های Error Log و Event Viewer

• شناسایی مشکلات و رویدادهای مهم

• سیاست‌های نگهداری و آرشیو لاگ‌ها

فصل 6. پایش و مدیریت SQL Agent Jobs

• اهمیت Jobs در خودکارسازی وظایف

• بررسی وضعیت اجرای Jobs و مدیریت Failures

• زمان‌بندی Jobs برای بهینه‌سازی منابع

فصل 7. مدیریت هشدارها (Alerts) و اعلان‌ها

• پیکربندی هشدار برای رویدادهای بحرانی

• استفاده از Database Mail برای ارسال اعلان‌ها

• مدیریت پاسخ به هشدارها در زمان واقعی

فصل 8. بررسی و نگهداری پایگاه‌های داده

• اجرای منظم DBCC CHECKDB برای بررسی سلامت داده‌ها

• رفع خطاهای ساختاری در دیتابیس‌ها

• پیاده‌سازی رویه‌های نگهداری پیشگیرانه

فصل 9. کنترل و مدیریت کاربران و نقش‌ها

• بررسی دسترسی‌ها و نقش‌های کاربران به صورت دوره‌ای

• حذف کاربران غیرضروری و امن‌سازی حساب‌ها

• پیاده‌سازی سیاست‌های حداقل دسترسی

فصل 10. مستندسازی و گزارش‌گیری دوره‌ای

• تهیه گزارش‌های عملکردی و وضعیت سلامت

• مستندسازی تغییرات و تنظیمات اعمال‌شده

• استفاده از ابزارهای مانیتورینگ برای تهیه گزارش‌های تصویری

بخش 8. Replication و High Availability

فصل 1. مقدمه بر Replication و HA

• اهمیت تداوم کسب‌وکار و دسترس‌پذیری بالا

• تفاوت Replication، High Availability و Disaster Recovery

• سناریوهای کاربردی برای سازمان‌ها

فصل 2. مفاهیم پایه Replication

• تعریف Replication و معماری آن

• اجزای اصلی Replication (Publisher, Distributor, Subscriber)

• انواع Replication و کاربردهای هرکدام:

  • Snapshot Replication

  • Transactional Replication

  • Merge Replication

فصل 3. پیکربندی Replication

• مراحل نصب و راه‌اندازی Distributor

• تنظیمات Publisher و Subscriber

• مدیریت و مانیتورینگ Replication

• رفع مشکلات متداول در Replication

فصل 4. سناریوهای کاربردی Replication

• استفاده در به‌روزرسانی داده‌های چندسروری

• همگام‌سازی داده‌ها در محیط‌های گسترده

• کاهش بار روی سرورهای اصلی با استفاده از Replication

فصل 5. مقدمه بر High Availability

• تعریف High Availability و تفاوت با Fault Tolerance

• اهداف و شاخص‌های HA (مانند SLA و Uptime)

• تکنولوژی‌های HA در SQL Server

فصل 6. Always On Availability Groups

• معرفی Always On و مزایای آن نسبت به روش‌های قدیمی

• معماری و اجزای Always On

• راه‌اندازی و پیکربندی اولیه Availability Groups

• مانیتورینگ و مدیریت گره‌ها در کلاستر

فصل 7. Database Mirroring

• معرفی Mirroring و سناریوهای کاربرد

• حالت‌های مختلف Mirroring (High Safety و High Performance)

• مدیریت Failover در حالت Mirroring

• معایب و محدودیت‌های Mirroring نسبت به Always On

فصل 8. Log Shipping

• مفهوم Log Shipping و مکانیزم عملکرد آن

• مراحل راه‌اندازی Log Shipping

• مانیتورینگ و بررسی سلامت انتقال لاگ‌ها

• مقایسه Log Shipping با سایر روش‌های HA

فصل 9. ترکیب تکنولوژی‌های HA و DR

• استفاده ترکیبی از Always On و Replication

• نقش Replication در Disaster Recovery

• طراحی معماری ترکیبی برای محیط‌های Enterprise

فصل 10. بهترین شیوه‌ها (Best Practices)

• انتخاب مناسب‌ترین روش HA بر اساس نیاز سازمان

• بهینه‌سازی عملکرد Replication و Always On

• نگهداری و تست دوره‌ای برای اطمینان از صحت عملکرد HA

بخش 9. امنیت داده‌ها و Disaster Recovery

فصل 1. مفاهیم پایه امنیت داده‌ها

• اهمیت امنیت در پایگاه‌های داده

• تهدیدات متداول برای SQL Server (حملات داخلی و خارجی)

• تفاوت امنیت داده، دسترسی و زیرساخت

فصل 2. مدل امنیتی در SQL Server

• Authentication (Windows Authentication vs SQL Authentication)

• Authorization و مدیریت مجوزها

• نقش‌ها (Roles) و سطوح دسترسی

فصل 3. رمزگذاری داده‌ها

• Transparent Data Encryption (TDE) و کاربرد آن

• رمزگذاری سطح ستون (Column-Level Encryption)

• مدیریت کلیدها و گواهینامه‌ها در SQL Server

فصل 4. حفاظت از داده‌های حساس

• تکنیک‌های Data Masking

• Dynamic Data Masking برای محیط‌های تولیدی

• استفاده از Always Encrypted برای ایمن‌سازی داده‌های حساس

فصل 5. مدیریت امنیت شبکه و ارتباطات

• پیکربندی SSL/TLS برای ارتباطات ایمن

• محدودیت دسترسی از طریق فایروال و IP Whitelisting

• استفاده از VPN برای دسترسی به دیتابیس

فصل 6. پشتیبان‌گیری ایمن

• رمزگذاری در فرآیند Backup

• مدیریت کلیدهای رمزگذاری بکاپ‌ها

• سیاست‌های نگهداری نسخه‌های بکاپ

فصل 7. مفاهیم Disaster Recovery

• تعریف Disaster Recovery Plan (DRP)

• تفاوت Backup Strategy با Disaster Recovery Strategy

• سناریوهای بحرانی (Crash، Corruption، Cyber Attack)

فصل 8. تکنیک‌های بازیابی در شرایط بحرانی

• Point-in-Time Recovery

• Log Shipping برای بازیابی سریع

• استفاده از Snapshot و Database Mirroring

فصل 9. High Availability و Fault Tolerance

• معرفی Always On Availability Groups

• Failover Clustering

• تفاوت بین HA و DR در SQL Server

فصل 10. تست و به‌روزرسانی برنامه‌های DR

• شبیه‌سازی سناریوهای خرابی

• مستندسازی نتایج تست بازیابی

• بهبود مستمر برنامه بازیابی بر اساس نتایج تست‌ها

فصل 11. سیاست‌ها و استانداردهای امنیتی

• رعایت استانداردهای GDPR، HIPAA و ISO 27001

• تعریف و اعمال سیاست‌های Password

• مانیتورینگ و لاگ‌گیری برای بررسی رخدادهای امنیتی

بخش 10. مباحث پیشرفته و توسعه پایگاه داده

فصل 1. طراحی و مدل‌سازی پیشرفته

• اصول طراحی پایگاه داده‌های مقیاس‌پذیر

• طراحی برای سیستم‌های توزیع‌شده

• مدل‌های داده‌ای پیشرفته (Star Schema، Snowflake Schema، Data Vault)

• استفاده از Normalization و Denormalization در محیط‌های بزرگ

فصل 2. بهینه‌سازی عملکرد (Performance Tuning)

• شناسایی گلوگاه‌ها و بهینه‌سازی Queryها

• استفاده از ایندکس‌های پیشرفته (Composite, Partial, Covering Index)

• Cache و تکنیک‌های ذخیره‌سازی موقت برای افزایش سرعت

• مدیریت Locking و جلوگیری از Deadlock

فصل 3. مدیریت داده در سیستم‌های بزرگ

• استراتژی‌های Sharding و Partitioning

• طراحی معماری برای Big Data

• مدیریت تراکنش‌ها در مقیاس بزرگ

• ابزارها و روش‌های Data Migration

فصل 4. امنیت پیشرفته پایگاه داده

• مفاهیم رمزنگاری در سطح داده

• مدیریت دسترسی‌های پیچیده و Role-Based Security

• جلوگیری از حملات SQL Injection در سطوح پیشرفته

• ممیزی و لاگ‌برداری برای رعایت انطباق (Compliance)

فصل 5. مفاهیم High Availability و Disaster Recovery

• خوشه‌بندی (Clustering) برای افزایش دسترس‌پذیری

• پیاده‌سازی Replication در محیط‌های عملیاتی

• استراتژی‌های Backup پیشرفته و بازیابی سریع

• طراحی Fault-Tolerant Databases

فصل 6. یکپارچگی با فناوری‌های نوین

• کار با پایگاه داده‌های In-Memory (مانند Redis)

• ادغام پایگاه داده‌های رابطه‌ای با NoSQL

• طراحی Hybrid Systems برای پردازش داده‌های متنوع

• استفاده از سرویس‌های ابری (AWS RDS, Azure SQL Database)

فصل 7. مدیریت و تحلیل داده در سطح سازمانی

• طراحی Data Warehouse و Data Lake

• مفاهیم ETL و ابزارهای مرتبط

• بهینه‌سازی برای BI و گزارش‌گیری پیشرفته

• استفاده از ابزارهای تحلیل داده بر روی پایگاه داده

فصل 8. مدیریت نسخه‌بندی و استقرار پایگاه داده

• استراتژی‌های Migration و Version Control

• ابزارهای CI/CD برای پایگاه داده

• تست و اعتبارسنجی تغییرات در محیط‌های چندگانه

• مدیریت تغییرات ساختاری بدون Downtime

فصل 9. کارایی در محیط‌های چندکاربره و بلادرنگ

• طراحی برای پردازش Real-Time Data

• تکنیک‌های Queue و Messaging برای پردازش داده

• همگام‌سازی داده در سیستم‌های چندمنطقه‌ای

• بهینه‌سازی برای سیستم‌های OLTP و OLAP

فصل 10. آینده پایگاه داده و فناوری‌های نوین

• بررسی گرایش‌های جدید (Serverless Databases، Graph Databases)

• استفاده از AI در مدیریت پایگاه داده

• مفاهیم Self-Healing Databases

• نقش پایگاه داده در معماری‌های Microservices و Event-Driven

دوره SQL Server Administration به شما کمک می‌کند تا مهارت‌های لازم برای مدیریت پایگاه‌های داده SQL Server را کسب کنید و بتوانید به صورت مؤثر پایگاه‌های داده را پیکربندی، نگهداری و بهینه‌سازی کنید.