کتاب فروپاشی های مالی و اقتصادی جهان جلد دوم

بخش ۷: بحران بزرگ مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۹

فصل ۱: مقدمه‌ای بر بحران بزرگ مالی

• جایگاه بحران ۲۰۰۷–۲۰۰۹ در تاریخ اقتصاد مدرن

• چرا این بحران «بزرگ‌ترین بحران پس از ۱۹۲۹» نام گرفت

• نهادهای کلیدی درگیر (بانک‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های بیمه، مؤسسات رتبه‌بندی)

• مفهوم «ریسک سیستمی» و پیوند نهادهای مالی

فصل ۲: زمینه‌های اقتصادی و مالی پیش از بحران

• رشد اعتبارات و سیاست‌های پولی انبساطی فدرال رزرو

• افزایش تقاضا برای مسکن و شکل‌گیری حباب قیمتی

• گسترش بازار وام‌های Subprime (وام‌های ریسک‌دار)

• تسهیل دسترسی به وام و خطاهای سیستم ارزیابی اعتبار

• وضعیت بازارهای مالی آمریکا و جهان در آستانه بحران

فصل ۳: ساختار و عملکرد وام‌های Subprime

• تعریف و ویژگی‌های وام‌های Subprime

• نحوه‌ی بسته‌بندی و فروش وام‌ها به‌صورت اوراق بهادار (MBS و CDO)

• نقش شرکت‌های بیمه مانند AIG در تضمین اوراق

• توهم نقدشوندگی و پنهان‌سازی ریسک واقعی

• گسترش جهانی ابزارهای مالی پیچیده

فصل ۴: ترکیدن حباب بازار مسکن

• عوامل منجر به سقوط قیمت مسکن در سال ۲۰۰۶

• موج نکول وام‌گیرندگان و افزایش تصاحب خانه‌ها

• پیامدهای فوری بر بازارهای اوراق بهادار و بانک‌ها

• سقوط شرکت‌های بزرگ و واکنش زنجیره‌ای در بازار جهانی

فصل ۵: بحران نقدینگی و فروپاشی نهادهای مالی

• خشک شدن جریان نقدینگی در بازار بین‌بانکی

• ورشکستگی Lehman Brothers و آغاز فاز بحرانی

• ادغام اجباری بانک‌ها (Bear Stearns، Merrill Lynch)

• مداخله اضطراری بانک مرکزی آمریکا (Fed)

• تأثیر بحران بر بورس‌های جهانی و سقوط ارزش سهام

فصل ۶: واکنش‌های دولتی و بین‌المللی

• طرح نجات مالی آمریکا (TARP) و مداخلات فدرال رزرو

• ملی‌سازی موقت برخی نهادهای مالی

• هماهنگی بانک‌های مرکزی جهان برای تزریق نقدینگی

• سیاست‌های مالی انبساطی و کاهش نرخ بهره تا نزدیک صفر

• اختلاف‌نظر کشورها درباره سیاست‌های نجات و ریاضت اقتصادی

فصل ۷: پیامدهای اقتصادی داخلی و جهانی

• رکود گسترده در آمریکا و اروپا

• افزایش بیکاری و کاهش درآمد خانوارها

• افت تجارت جهانی و بحران در بازارهای نوظهور

• تأثیر بحران بر ارزش دلار و قیمت کالاهای اساسی

• انتقال بحران به بخش‌های واقعی اقتصاد (تولید، مصرف، سرمایه‌گذاری)

فصل ۸: نقش نهادهای بین‌المللی و اصلاحات نظام مالی

• واکنش صندوق بین‌المللی پول (IMF) و گروه G20

• بازنگری در مقررات مالی و اصلاحات نظارتی (Basel III)

• کنترل سرمایه، شفافیت مالی و افشای ریسک

• نقش بانک‌های مرکزی در تنظیم‌گری آینده بازارها

• آغاز دوره‌ی «سیاست پولی غیرمتعارف» (Quantitative Easing)

فصل ۹: اثرات اجتماعی و سیاسی بحران

• گسترش نابرابری و از بین رفتن طبقه متوسط

• کاهش اعتماد عمومی به بازار آزاد و نهادهای مالی

• رشد جنبش‌های اجتماعی مانند Occupy Wall Street

• تغییر رویکرد سیاسی در آمریکا و اروپا به‌سوی مداخله‌گرایی

• تأثیر بحران بر نظام‌های دموکراتیک و سیاست‌گذاری عمومی

فصل ۱۰: درس‌های آموخته‌شده از بحران

• خطاهای سیاست‌گذاران و نهادهای نظارتی

• اهمیت شفافیت، سرمایه کافی و نظارت کلان‌احتیاطی

• بازنگری در نظریه‌های بازار کارا و خودتنظیمی

• نقش روان‌شناسی بازار و رفتار گله‌ای در بحران‌ها

• جایگاه بحران ۲۰۰۷–۲۰۰۹ در تحول اندیشه اقتصادی مدرن

فصل ۱۱: بازسازی اقتصاد جهانی پس از بحران

• بهبود تدریجی رشد اقتصادی و اصلاح ترازنامه بانک‌ها

• ظهور سیاست‌های مالی جدید و حمایت از تقاضا

• تأثیر سیاست‌های انبساطی بلندمدت بر تورم و بدهی دولت‌ها

• آغاز بحران بدهی اروپا به‌عنوان پیامد دوم بحران مالی

• شکل‌گیری نظم جدید اقتصادی پس از ۲۰۱۰

فصل ۱۲: میراث ماندگار بحران بزرگ مالی

• تثبیت نقش بانک‌های مرکزی به‌عنوان نجات‌دهنده نظام مالی

• تغییر رفتار سرمایه‌گذاران و کاهش اعتماد به ابزارهای پیچیده مالی

• اثرات بلندمدت بر نرخ بهره، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری جهانی

• افزایش تمرکز قدرت در بازارهای مالی

• درس‌های ساختاری برای جلوگیری از فروپاشی‌های آینده

بخش ۸: بحران‌های معاصر و چالش‌های تازه

فصل ۱: بحران مالی جهانی ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹

• زمینه‌های تاریخی و شکل‌گیری بازار وام‌های Subprime

• سیاست‌های اعتباری سهل‌گیرانه و حباب مسکن

• گسترش ابزارهای مشتقه و اوراق بهادارسازی بدهی‌ها

• نقش مؤسسات رتبه‌بندی اعتباری در تشدید بحران

• سقوط بانک Lehman Brothers و اثرات زنجیره‌ای در بازارهای جهانی

• اقدامات نجات مالی (Bailout) و سیاست‌های تزریق نقدینگی

• بازتاب اجتماعی و سیاسی بحران: بیکاری، نابرابری و اعتراضات مردمی

• تحلیل نقش فدرال رزرو و بانک‌های مرکزی در مهار بحران

فصل ۲: بحران بدهی‌های عمومی و منطقه یورو

• زمینه‌های شکل‌گیری بحران در اتحادیه اروپا

• بحران بدهی یونان و ناتوانی در پرداخت تعهدات مالی

• سیاست‌های ریاضتی و پیامدهای اجتماعی در جنوب اروپا

• بحران در کشورهای پرتغال، اسپانیا و ایتالیا

• چالش همگرایی اقتصادی در منطقه یورو

• نقش بانک مرکزی اروپا (ECB) و صندوق بین‌المللی پول در کنترل بحران

• تأثیر بحران یورو بر یکپارچگی سیاسی اتحادیه اروپا

• واکنش بازارهای جهانی و اصلاحات مالی پس از بحران

فصل ۳: بحران‌های ارزی و تورم‌های افسارگسیخته

• نوسانات شدید ارزش ارز در اقتصادهای نوظهور

• بحران ارزی ترکیه و سقوط لیر

• بحران تورمی ونزوئلا و فروپاشی سیستم پولی

• بحران آرژانتین و تکرار چرخه بدهی خارجی

• نقش دلار آمریکا در بی‌ثباتی اقتصادهای وابسته

• اثرات اجتماعی تورم مفرط بر رفاه و ساختار طبقاتی

• سیاست‌های شکست‌خورده در مهار تورم و کنترل سرمایه

فصل ۴: بحران‌های ناشی از پاندمی‌ها و شوک‌های جهانی

• اثرات اقتصادی همه‌گیری کووید-۱۹ بر اقتصاد جهانی

• توقف زنجیره تأمین و سقوط تولید جهانی

• رکود بی‌سابقه در حمل‌ونقل، گردشگری و انرژی

• بسته‌های حمایتی دولت‌ها و بدهی‌های گسترده پس از پاندمی

• رشد فقر، نابرابری و آسیب‌پذیری اقتصادهای در حال توسعه

• تغییرات ساختاری در بازار کار و افزایش اتوماسیون

• ظهور بحران‌های جدید ناشی از ناپایداری بهداشتی و اجتماعی

فصل ۵: بحران‌های ژئو‌اقتصادی و سیاسی

• جنگ‌های تجاری بین ایالات متحده و چین

• تأثیر تحریم‌های اقتصادی بر نظام مالی بین‌المللی

• جنگ اوکراین و بحران انرژی در اروپا

• نوسانات قیمت نفت و گاز و تأثیر آن بر بازارهای جهانی

• تغییرات در نظم ژئو‌اقتصادی و رقابت قدرت‌های بزرگ

• بازگشت سیاست‌های حمایت‌گرایانه و ملی‌گرایی اقتصادی

• تضعیف نهادهای چندجانبه (WTO، IMF) و کاهش همکاری جهانی

فصل ۶: بحران‌های فناوری و مالی‌سازی نوین

• ظهور رمزارزها و چالش بانکداری سنتی

• فروپاشی پلتفرم‌های مالی دیجیتال و صرافی‌های رمزارزی

• بحران FTX و اعتماد از دست‌رفته در بازار کریپتو

• خطرات فناوری‌های هوش مصنوعی در سیستم‌های مالی

• افزایش ریسک سایبری و حملات به زیرساخت‌های بانکی

• تأثیر فناوری بلاک‌چین در بازتعریف پول و مالکیت

• بحث درباره‌ی پول‌های دیجیتال ملی (CBDC) و آینده نظام پولی

فصل ۷: بحران‌های اقلیمی و زیست‌محیطی

• تغییرات اقلیمی و اثر مستقیم بر اقتصاد جهانی

• شوک‌های زیست‌محیطی: خشکسالی، سیل، آتش‌سوزی و تأثیر آن‌ها بر کشاورزی

• افزایش هزینه‌های بیمه، انرژی و مواد اولیه

• مهاجرت‌های اقلیمی و فشار بر بازار کار و دولت‌ها

• تأثیر اقتصاد سبز و سیاست‌های کربنی بر صنایع سنتی

• نقش شرکت‌ها در بحران‌های محیط‌زیستی و مالی ناشی از آن

• سناریوهای اقتصادی در مواجهه با فروپاشی‌های زیست‌محیطی

فصل ۸: چشم‌انداز آینده و مدیریت چالش‌های نوین

• درس‌های حاصل از بحران‌های معاصر

• ریسک‌های جدید نظام مالی جهانی

• اهمیت تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به بخش مالی

• نقش نوآوری، سیاست‌گذاری پایدار و شفافیت

• تقویت همکاری‌های بین‌المللی برای مقابله با بحران‌ها

• ضرورت بازطراحی ساختارهای اقتصادی مقاوم در برابر شوک‌های آینده

بخش ۹: علل ساختاری فروپاشی‌ها

فصل ۱: بدهی، اعتبارات و ناپایداری مالی

• مفهوم بدهی عمومی و خصوصی در اقتصاد مدرن

• چگونگی رشد بدهی فراتر از ظرفیت تولید واقعی

• نقش نظام بانکی در خلق اعتبار بدون پشتوانه

• چرخه وام‌دهی، سفته‌بازی و انباشت بدهی‌های غیرقابل پرداخت

• بحران بدهی‌های دولتی و نقش سیاست‌های کسری بودجه

• مقایسه تاریخی بدهی‌ها در بحران‌های بزرگ (از ۱۹۲۹ تا ۲۰۰۸)

فصل ۲: ضعف نظارت و مقررات‌گذاری مالی

• تاریخچه نظام‌های نظارتی مالی و بانکی

• تضاد منافع در ساختار مؤسسات مالی

• بی‌اثر شدن قوانین نظارتی در دوران رونق اقتصادی

• نقش آژانس‌های رتبه‌بندی و شرکت‌های حسابرسی در تشدید بحران‌ها

• فساد ساختاری، رانت مالی و تأثیر آن بر بی‌ثباتی اقتصاد

• نمونه‌های واقعی از شکست نظارت در بحران‌های جهانی

فصل ۳: نابرابری اقتصادی و تمرکز ثروت

• افزایش شکاف طبقاتی و اثر آن بر قدرت خرید عمومی

• تمرکز ثروت در دست اقلیت و کاهش تقاضای کل

• ارتباط بین نابرابری و بی‌ثباتی اجتماعی و سیاسی

• نقش بازارهای مالی در بازتولید نابرابری

• سیاست‌های مالیاتی ناکارآمد و فرار سرمایه

• تأثیر جهانی‌شدن و فناوری بر تعمیق نابرابری

فصل ۴: ضعف ساختار تولید و وابستگی اقتصادها

• گذار از اقتصاد تولیدمحور به اقتصاد مالی‌محور

• کاهش بهره‌وری واقعی در برابر رشد مصنوعی شاخص‌ها

• وابستگی به صادرات مواد خام و بحران‌های قیمتی

• شکنندگی زنجیره‌های تأمین جهانی

• وابستگی بیش از حد به سرمایه خارجی و بازارهای مالی جهانی

• نقش ساختار اقتصادی در تشدید آسیب‌پذیری کشورها در بحران‌ها

فصل ۵: ناکارآمدی سیاست‌های پولی و مالی

• اثر سیاست‌های انبساطی بلندمدت بر تورم و حباب دارایی‌ها

• کنترل نرخ بهره و سیاست‌های اعتباری پرخطر

• سیاست‌های مالی ضدچرخه‌ای و موانع اجرای آن‌ها

• سیاست‌های ریاضتی و تشدید رکود در بحران‌ها

• نقش بانک‌های مرکزی در ایجاد یا جلوگیری از فروپاشی

• تله نقدینگی و محدودیت ابزارهای پولی در شرایط بحران

فصل ۶: فساد، رانت و ضعف حکمرانی اقتصادی

• فساد نهادی و تخریب کارکرد بازار آزاد

• رابطه مستقیم فساد با ناکارآمدی و فرار سرمایه

• خصوصی‌سازی‌های رانتی و انتقال ثروت به گروه‌های خاص

• ضعف شفافیت در بودجه، مالیات و هزینه‌های عمومی

• تأثیر فساد بر اعتماد عمومی و مشروعیت نظام اقتصادی

• تحلیل تطبیقی فساد اقتصادی در کشورهای بحران‌زده

فصل ۷: وابستگی نظام جهانی و سرایت بحران‌ها

• ماهیت درهم‌تنیدگی مالی در اقتصاد جهانی

• نقش بازارهای سرمایه و تجارت بین‌الملل در انتقال شوک‌ها

• بحران‌های ارزی و اثرات دومینویی آن‌ها

• ناتوانی نهادهای بین‌المللی در مهار فروپاشی‌ها

• نظریه «سیستم جهانی» و اقتصاد مرکز-پیرامون

• وابستگی اقتصادهای کوچک به تصمیمات قدرت‌های مالی بزرگ

فصل ۸: فناوری، خودکارسازی و بی‌ثباتی ساختار اشتغال

• تأثیر انقلاب دیجیتال و اتوماسیون بر بازار کار

• کاهش فرصت‌های شغلی و تغییر الگوی مصرف

• نابرابری دیجیتال و دسترسی نابرابر به منابع نو

• ظهور پلتفرم‌های مالی جدید و خطرات آن‌ها (DeFi، رمزارزها)

• فناوری‌های پرریسک و سرعت بالای انتقال بحران‌ها

• نقش فناوری در تسریع یا مهار فروپاشی‌های آینده

فصل ۹: بحران اعتماد و فروپاشی نهادی

• کاهش اعتماد عمومی به دولت‌ها و نهادهای مالی

• نقش رسانه‌ها در شکل‌دهی انتظارات و ترس جمعی

• اثر بحران‌های اخلاقی و فرهنگی بر ثبات اقتصادی

• زوال مشروعیت نهادهای بین‌المللی (IMF، WTO، بانک جهانی)

• فروپاشی اجتماعی به‌عنوان پیامد نهایی بحران‌های مالی

• پیوند بین بحران مشروعیت، رکود اقتصادی و ناآرامی‌های سیاسی

فصل ۱۰: جمع‌بندی تحلیلی علل ساختاری

• تعامل میان عوامل مالی، نهادی و اجتماعی

• الگوی علت و معلولی فروپاشی‌ها (بدهی، نابرابری، فساد، اعتماد)

• تطبیق بحران‌های تاریخی با نظریه‌های اقتصادی مدرن

• استخراج الگوهای تکرارشونده در فروپاشی‌ها

• مسیرهای اصلاح ساختاری برای پایداری بلندمدت اقتصادها

بخش ۱۰: پیامدها و اثرات فروپاشی

فصل ۱: پیامدهای اقتصادی کلان

• کاهش تولید ناخالص داخلی (GDP) و رکود گسترده

• سقوط بازارهای سهام و کاهش ارزش دارایی‌ها

• کاهش سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی

• افزایش نرخ بهره و هزینه تأمین مالی

• کاهش ارزش پول ملی و بحران ارزی

• نابسامانی در بودجه دولت و افزایش بدهی عمومی

فصل ۲: تأثیرات بر نظام بانکی و مالی

• ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی

• بحران نقدینگی و کمبود سرمایه در گردش

• بی‌اعتمادی عمومی به نظام بانکی

• مداخله دولت‌ها در قالب ملی‌سازی و تزریق نقدینگی

• تغییر ساختار بانکداری و ایجاد مقررات سخت‌گیرانه‌تر

• اثر دومینویی بر بازارهای جهانی سرمایه

فصل ۳: پیامدهای اجتماعی و انسانی

• افزایش بیکاری و کاهش سطح دستمزدها

• گسترش فقر، بی‌خانمانی و نابرابری اقتصادی

• فروپاشی طبقه متوسط و تشدید شکاف طبقاتی

• مهاجرت اجباری و بحران‌های انسانی

• تأثیر بحران بر سلامت روان و افزایش اضطراب اجتماعی

• شکل‌گیری اعتراضات، شورش‌ها و ناآرامی‌های مدنی

فصل ۴: اثرات سیاسی و حکمرانی

• کاهش اعتماد عمومی به دولت‌ها و نهادهای حاکم

• سقوط یا تغییر رژیم‌های سیاسی در پی بحران‌های اقتصادی

• ظهور جنبش‌های پوپولیستی و ضدنظام

• تضعیف دموکراسی و افزایش اقتدارگرایی

• تغییر سیاست‌های اقتصادی به سمت کنترل‌گرایی و حمایت‌گرایی

• نقش فساد و سوء‌مدیریت در تشدید بحران‌های سیاسی

فصل ۵: پیامدهای ژئو‌اقتصادی و بین‌المللی

• تغییر توازن قدرت اقتصادی جهانی

• تضعیف همکاری‌های بین‌المللی و افزایش ملی‌گرایی اقتصادی

• بازنگری در ساختار نهادهای مالی جهانی (IMF، World Bank، WTO)

• تأثیر فروپاشی اقتصادهای بزرگ بر زنجیره تأمین جهانی

• رقابت ارزی و جنگ‌های تجاری

• افزایش تنش‌های سیاسی و اقتصادی بین قدرت‌های بزرگ

فصل ۶: اثرات فرهنگی و روان‌شناختی

• تغییر نگرش مردم نسبت به مصرف، سرمایه‌گذاری و پس‌انداز

• کاهش اعتماد به سیستم‌های مالی و نهادهای رسمی

• بازگشت به الگوهای زندگی ساده‌تر و صرفه‌جویانه

• افزایش گرایش به ارزهای دیجیتال و اقتصاد غیرمتمرکز

• اثر فروپاشی بر اخلاق کاری، همبستگی اجتماعی و حس امنیت اقتصادی

فصل ۷: تأثیر بر نوآوری و پیشرفت علمی‌ـ‌فناورانه

• کاهش بودجه‌های تحقیق و توسعه در بخش خصوصی و دولتی

• تعطیلی استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا

• تغییر مسیر نوآوری به سمت فناوری‌های کم‌هزینه و کارآمد

• تأثیر منفی رکود اقتصادی بر آموزش عالی و مهارت‌افزایی

• نقش فناوری در احیای اقتصادی پس از بحران

فصل ۸: بازتاب‌های زیست‌محیطی و اقلیمی

• کاهش تولید صنعتی و اثر موقت بر کاهش آلودگی

• کاهش سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر

• تشدید بحران منابع طبیعی به‌دلیل فقر و سوء‌استفاده از منابع

• تأثیر بحران‌های اقتصادی بر سیاست‌های زیست‌محیطی کشورها

• افزایش شکاف بین توسعه اقتصادی و پایداری محیط زیست

فصل ۹: مسیرهای بازیابی و بازسازی پس از فروپاشی

• نقش سیاست‌های مالی و پولی در احیای اقتصاد

• اصلاح ساختار نظام بانکی و مقررات‌گذاری جدید

• بازسازی اعتماد عمومی و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک

• اهمیت همکاری بین‌المللی در بازسازی اقتصاد جهانی

• درس‌هایی از کشورهایی که پس از فروپاشی موفق به احیا شدند

فصل ۱۰: جمع‌بندی پیامدها و چشم‌انداز آینده

• مرور کلی اثرات چندبعدی فروپاشی‌های اقتصادی

• مقایسه بین بحران‌های تاریخی و پیامدهای مشابه

• شناسایی نقاط آسیب‌پذیر نظام اقتصادی کنونی

• تحلیل خطرهای آینده و ضرورت آمادگی جهانی

• تأکید بر پایداری اقتصادی و اصلاحات ساختاری

بخش ۱۱: پیشگیری و مدیریت بحران

فصل 1: مبانی نظری پیشگیری از بحران اقتصادی

• تعریف «پیشگیری» در نظام‌های اقتصادی و مالی

• تمایز بین مدیریت بحران و جلوگیری از وقوع بحران

• چرخه پیشگیری: شناسایی، هشدار، اقدام و بازسازی

• نظریه‌های ثبات مالی و نقش آن‌ها در سیاست‌گذاری

• اهمیت شناخت ریسک‌های سیستمی و ارتباطی

فصل 2: سیاست‌های مالی برای جلوگیری از فروپاشی

• نقش بودجه‌ریزی مسئولانه و کنترل بدهی عمومی

• سیاست‌های مالی ضد‌چرخه‌ای (Countercyclical Policies)

• اصلاح نظام مالیاتی برای پایداری اقتصاد

• نحوه‌ی استفاده از ذخایر ارزی و صندوق‌های ثروت ملی

• مدیریت هزینه‌های دولتی و شفافیت بودجه

فصل 3: سیاست‌های پولی و نقش بانک‌های مرکزی

• کنترل تورم و نقدینگی به‌عنوان ابزار پیشگیرانه

• سیاست نرخ بهره و ثبات بخش بانکی

• نقش نظارتی بانک‌های مرکزی در نظام مالی

• مداخله در بازار ارز و تأثیر آن بر اعتماد عمومی

• هماهنگی بین سیاست پولی و مالی در دوران بحران

فصل 4: مقررات‌گذاری و نظارت مالی مؤثر

• اهمیت نهادهای نظارتی و رگولاتوری

• استانداردهای بین‌المللی نظارت بر بانک‌ها (Basel III و IV)

• شفافیت در بازارهای مالی و جلوگیری از سفته‌بازی مخرب

• کنترل ریسک مؤسسات مالی غیربانکی

• نقش حسابرسی، رتبه‌بندی اعتباری و افشای اطلاعات

فصل 5: مدیریت بحران‌های بانکی و مالی

• شناسایی مراحل بروز بحران بانکی

• ابزارهای مداخله (تأمین نقدینگی اضطراری، ملی‌سازی موقت، بازسازی بانک‌ها)

• الگوهای موفق مدیریت بحران بانکی در کشورهای مختلف

• نقش دولت در احیای اعتماد عمومی به نظام مالی

• بازسازی اعتبار بین‌المللی پس از بحران

فصل 6: مدیریت بدهی‌ها و سیاست‌های بازسازی اقتصادی

• راهکارهای بازسازی بدهی (Debt Restructuring)

• مذاکره با طلبکاران بین‌المللی و کاهش فشار بدهی

• تجربه کشورهای بدهکار (مانند یونان، آرژانتین، مکزیک)

• استفاده از ابزارهای مالی نوین برای کنترل بدهی

• نقش صندوق بین‌المللی پول در تثبیت اقتصادی

فصل 7: سیستم‌های هشدار زودهنگام و تحلیل ریسک

• مدل‌های پیش‌بینی بحران (Early Warning Systems)

• شاخص‌های هشداردهنده: بدهی، تورم، نرخ بهره، اعتماد مصرف‌کننده

• فناوری داده‌کاوی و هوش مصنوعی در شناسایی الگوهای خطر

• کاربرد شاخص‌های مالی جهانی (VIX، CDS Spreads) در تشخیص ناپایداری

• ارتباط بین ریسک سیاسی و بحران اقتصادی

فصل 8: نقش نهادهای بین‌المللی در پیشگیری و مهار بحران

• وظایف و اختیارات صندوق بین‌المللی پول (IMF)

• نقش بانک جهانی، G20 و بانک تسویه‌های بین‌المللی (BIS)

• هماهنگی بین‌المللی در کنترل شوک‌های اقتصادی جهانی

• همکاری‌های منطقه‌ای (مانند اتحادیه اروپا و آسه‌آن) در ثبات مالی

• سیاست‌های کمک اضطراری و وام‌های مشروط

فصل 9: نقش فناوری و داده در مدیریت بحران

• دیجیتالی‌سازی نظام بانکی برای شفافیت بیشتر

• ردیابی بلادرنگ جریان سرمایه و نقدینگی

• کاربرد بلاک‌چین در کاهش ریسک تقلب و شفاف‌سازی معاملات

• هوش مصنوعی در مدل‌سازی رفتار بازارها

• نقش فین‌تک‌ها در ثبات یا بی‌ثباتی سیستم مالی

فصل 10: بعد اجتماعی و ارتباطی مدیریت بحران

• نقش اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی در کنترل بحران

• سیاست‌های ارتباطی دولت و شفافیت اطلاعات

• جلوگیری از شایعات مالی و ترس عمومی

• آموزش و سواد اقتصادی به جامعه

• نقش رسانه‌ها در مدیریت افکار عمومی در دوران بحران

فصل 11: نمونه‌های تاریخی موفق در مهار بحران

• تجربه ایالات متحده در کنترل بحران ۲۰۰۸

• سیاست‌های ژاپن پس از ترکیدن حباب دهه ۱۹۹۰

• مدل نروژ در مدیریت بانک‌ها در بحران ۱۹۹۲

• برنامه‌های ریاضتی یونان و بازسازی پس از بحران یورو

• سیاست‌های نوآورانه کشورهای آسیایی در بازگشت به رشد

فصل 12: راهبردهای بلندمدت برای تاب‌آوری اقتصادی

• مفهوم تاب‌آوری مالی (Financial Resilience)

• تنوع‌بخشی اقتصاد و کاهش وابستگی به یک بخش

• سرمایه‌گذاری در آموزش، نوآوری و تولید پایدار

• تقویت نظام بیمه و حمایت اجتماعی

• ایجاد صندوق‌های بحران برای نسل‌های آینده

بخش ۱۲: آیندهٔ فروپاشی‌ها — چه چیزی در پیش است؟

فصل 1: تصویر کلی از نظام اقتصادی جهانی در دهه‌های آینده

• تغییر توازن قدرت بین اقتصادهای غربی و آسیایی

• نقش چین، هند و اقتصادهای نوظهور در نظام مالی جهانی

• کاهش سلطه دلار و شکل‌گیری ارزهای منطقه‌ای

• روند ادغام یا تجزیه نظام‌های اقتصادی بین‌المللی

• گذار از سرمایه‌داری مالی به اقتصاد دانش‌محور

فصل 2: بدهی جهانی و خطر فروپاشی‌های زنجیره‌ای

• رشد بی‌سابقه بدهی‌های دولتی و خصوصی در سطح جهان

• اثر نرخ‌های بهره بالا و سیاست‌های انقباضی بانک‌های مرکزی

• بدهی شرکت‌ها و خطر نکول جمعی (Corporate Default)

• بحران‌های احتمالی در بازار اوراق قرضه و صندوق‌های بازنشستگی

• خطرات وابستگی اقتصاد جهانی به وام‌های ارزان و نقدینگی مصنوعی

فصل 3: فناوری‌های مالی و تهدیدهای نوین

• گسترش رمزارزها و تأثیر آن‌ها بر ثبات مالی

• خطرات ناشی از بانکداری دیجیتال و FinTechهای غیرقانونی

• چالش‌های امنیت سایبری در نظام‌های بانکی جهانی

• نفوذ هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های مالی و اثرات پیش‌بینی‌ناپذیر آن

• مسئله «دیجیتالی‌شدن پول» و آیندهٔ بانک‌های مرکزی (CBDC)

فصل 4: تغییرات اقلیمی و فروپاشی‌های زیست‌محیطی – اقتصادی

• بحران منابع طبیعی و تأثیر آن بر تولید و قیمت کالاها

• اثرات گرمایش زمین بر بازارهای کشاورزی، انرژی و بیمه

• تخریب زیست‌محیطی و مهاجرت‌های اقتصادی گسترده

• هزینه‌های سنگین گذار به اقتصاد سبز برای کشورهای در حال توسعه

• افزایش ریسک‌های مالی ناشی از بلایای طبیعی و تغییر اقلیم

فصل 5: نابرابری و بی‌ثباتی اجتماعی به‌عنوان منبع بحران آینده

• تمرکز شدید ثروت و شکاف طبقاتی در اقتصادهای بزرگ

• اثرات اجتماعی سیاست‌های ریاضتی و کاهش حمایت‌های دولت

• کاهش اعتماد عمومی به نظام‌های اقتصادی و مالی

• رشد جنبش‌های پوپولیستی و ملی‌گرایی اقتصادی

• خطر از هم‌پاشی انسجام اجتماعی در کشورهای صنعتی

فصل 6: ژئو‌اقتصاد و رقابت قدرت‌ها در عصر چندقطبی

• بازگشت سیاست قدرت اقتصادی (Economic Power Politics)

• جنگ‌های ارزی و تجاری بین آمریکا، چین و اتحادیه اروپا

• رقابت در فناوری‌های حیاتی (انرژی، تراشه، هوش مصنوعی)

• تحریم‌ها، جنگ‌های اقتصادی و تأثیر آن بر بازارهای جهانی

• فروپاشی‌های احتمالی ناشی از درگیری‌های ژئو‌سیاسی

فصل 7: بازار کار آینده و بحران‌های ناشی از اتوماسیون

• جایگزینی نیروی انسانی با ربات‌ها و هوش مصنوعی

• گسترش بیکاری ساختاری و کاهش قدرت خرید طبقه متوسط

• تغییر ماهیت مشاغل و ناپایداری درآمدها

• اثر اتوماسیون بر امنیت اجتماعی و بیمه‌ها

• بحران‌های اخلاقی و اجتماعی ناشی از نابرابری دیجیتال

فصل 8: سناریوهای احتمالی فروپاشی‌های آینده

• سناریوی اول: بحران بدهی جهانی و سقوط بازارهای مالی

• سناریوی دوم: فروپاشی ناشی از جنگ اقتصادی و ژئو‌سیاسی

• سناریوی سوم: فروپاشی دیجیتال (حمله سایبری جهانی یا شکست زیرساخت داده)

• سناریوی چهارم: فروپاشی زیست‌محیطی و بحران انرژی

• سناریوی پنجم: فروپاشی اعتماد عمومی به نظام‌های مالی جهانی

فصل 9: راهبردهای مقابله و تاب‌آوری اقتصادی

• سیاست‌های اصلاحی برای کنترل بدهی و افزایش بهره‌وری

• تقویت نظارت مالی و شفافیت در سطح بین‌المللی

• تنوع‌بخشی در منابع انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی

• آموزش اقتصادی و سواد مالی برای عموم مردم

• توسعه فناوری‌های مقاوم در برابر بحران‌های مالی و اقلیمی

فصل 10: چشم‌انداز پایدار و الگوی «اقتصاد مقاوم جهانی»

• طراحی مدل‌های اقتصاد مقاومتی با محوریت پایداری

• نقش دولت‌ها، نهادهای مالی و جوامع مدنی در حفظ ثبات

• گذار به اقتصاد اخلاق‌محور و شفاف

• توازن بین رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و پایداری زیست‌محیطی

• جمع‌بندی: آیندهٔ فروپاشی‌ها و مسیر نجات بشر از چرخه بحران‌ها