دانلود کتاب آموزشی Splunk SOAR Certified Automation Developer جلد اول

دوره آموزشی Splunk SOAR Certified Automation Developer برای متخصصان امنیت طراحی شده است که می‌خواهند از Splunk SOAR (Security Orchestration, Automation, and Response) برای اتوماسیون فرآیندهای امنیتی و مدیریت پاسخ به تهدیدات استفاده کنند. این دوره بر توسعه Playbook‌ها، ادغام ابزارهای امنیتی و خودکارسازی پاسخ به حوادث تمرکز دارد.

بخش 1. مقدمه‌ای بر Splunk SOAR

فصل 1. آشنایی با مفهوم SOAR

• تعریف SOAR (Security Orchestration, Automation and Response)

• دلایل نیاز به SOAR در ساختارهای امنیت سایبری مدرن

• مقایسه SOAR با SIEM و نقش مکمل آن

• سناریوهای متداول استفاده از SOAR در مراکز عملیات امنیتی (SOC)

فصل 2. مزایای استفاده از SOAR در امنیت سازمانی

• کاهش زمان پاسخ به تهدیدات (MTTR)

• حذف وظایف تکراری و دستی برای تحلیل‌گران

• افزایش دقت و یکپارچگی پاسخ‌ها با Automation

• امکان مستندسازی و پیگیری تصمیم‌ها و واکنش‌ها

• ایجاد گردش‌کارهای قابل اعتماد برای تیم امنیتی

فصل 3. معرفی Splunk SOAR

• معرفی محصول Splunk SOAR به‌عنوان یکی از ابزارهای برتر SOAR

• تاریخچه و سیر تکامل آن (از Phantom تا Splunk SOAR)

• موارد استفاده Splunk SOAR در صنایع مختلف (بانک، دولت، انرژی، سلامت و غیره)

• معرفی قابلیت‌ها و ابزارهای درون‌ساخت: Playbooks، Apps، Assets، Event Handling، Dashboards

فصل 4. معماری کلی Splunk SOAR

• معماری لایه‌ای و اجزای داخلی

• ارتباط بین سیستم‌های خارجی (SIEM، EDR، فایروال و …) با Splunk SOAR

• معرفی ساختار داده در Splunk SOAR: Container، Artifact، Action Result

• نقش هر مؤلفه در فرآیند شناسایی تا پاسخ

فصل 5. بررسی نقش Splunk SOAR در چرخه عملیات امنیتی

• مراحل کشف، بررسی، تصمیم‌گیری و پاسخ خودکار

• نحوه همگام‌سازی Playbook با جریان Incident Response

• تقسیم وظایف بین انسان و ماشین در چرخه امنیت

• هماهنگ‌سازی بین تیم‌های مختلف امنیتی از طریق SOAR

فصل 6. مرور رابط کاربری Splunk SOAR

• ساختار صفحه اصلی (Dashboard، Playbooks، Events، Apps و غیره)

• نحوه پیمایش بین ماژول‌های مختلف

• معرفی پنل‌های مدیریتی، تحلیلی و توسعه‌ای

• نمای کلی از ابزارهای تعاملی موجود برای توسعه‌دهندگان و کاربران

فصل 7. گزینه‌های نصب و راه‌اندازی اولیه

• روش‌های استقرار: فیزیکی، مجازی، ابری، ترکیبی

• پیش‌نیازهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری

• مراحل نصب پایه و تنظیمات اولیه

• تنظیم اولین کاربر، رابط وب و آماده‌سازی محیط توسعه Playbook

فصل 8. تفاوت نسخه‌ها و نحوه دسترسی به Splunk SOAR

• بررسی تفاوت نسخه Enterprise و Community

• محدودیت‌های نسخه رایگان و امکانات موجود در نسخه کامل

• معرفی منابع آموزشی رسمی و مستندات

• بررسی لایسنس‌ها، پشتیبانی و مسیر بروزرسانی نسخه‌ها

بخش 2. معماری و اجزای Splunk SOAR

فصل 1. معماری کلی Splunk SOAR

• بررسی اجزای اصلی در سطح کلان (Core Services، UI، Apps، Automation Engine)

• ارتباط بین Frontend، Backend و موتور اجرا

• سناریوی جریان داده از Event تا Response

فصل 2. معرفی مفهوم Container و Artifact

• تعریف Container به‌عنوان یک واحد ذخیره‌سازی رخداد

• تفاوت Container و Incident در Splunk SOAR

• نقش Artifactها به‌عنوان اجزای تشکیل‌دهنده داده‌های داخل Container

• ساختار داده‌ها در Artifact (Key/Value و Metadata)

فصل 3. مفهوم App در Splunk SOAR

• تعریف App به‌عنوان رابط ارتباطی با ابزارهای خارجی

• ساختار App شامل:

  • Actionهای قابل اجرا

  • Assetهای مرتبط

  • پیکربندی پارامترها و Credentialها

• انواع Appها: از پیش‌نصب‌شده، Third-party، سفارشی

• نحوه نصب، تست و بروزرسانی Appها

فصل 4. مفهوم Asset و مدیریت آن

• تعریف Asset به‌عنوان نمونه تنظیم‌شده یک App

• تفاوت Asset و App در معماری سیستم

• نحوه تنظیم پارامترهای اتصال (مثلاً API Key، IP، Auth)

• مدیریت دسترسی و امنیت در Assetها

• دسته‌بندی و تگ‌گذاری برای کنترل بهتر

فصل 5. Actionها در معماری

• تعریف Action به‌عنوان عملیات قابل اجرا در یک App

• ساختار اجرایی یک Action (Input، Output، Status)

• انواع Actionها: Informational، Containment، Investigation، Remediation

• تعامل Action با Container و Playbook

فصل 6. نقش Playbook در معماری

• جایگاه Playbook به‌عنوان موتور اجرای تصمیمات خودکار

• نحوه فراخوانی Actionها از داخل Playbook

• ارتباط Playbook با Triggerها و Conditions

• نحوه ارزیابی خروجی‌ها برای گام بعدی در گردش کار

فصل 7. Orchestration Layer

• لایه Orchestration به‌عنوان هسته هماهنگی عملیات امنیتی

• نحوه همگام‌سازی بین اجزا در این لایه

• مدیریت زمان‌بندی، ترتیب اجرا و اولویت‌بندی در اجرای وظایف

فصل 8. مدیریت Eventها و Workflowها

• نحوه ورود رخدادها از منابع خارجی (Splunk, Email, SIEM, APIs)

• فرآیند تبدیل Event به Container و Artifact

• تنظیم Workflow برای خودکارسازی مراحل تحلیل و پاسخ

فصل 9. پایگاه داده و مدل داده‌ها

• ساختار پایگاه داده داخلی Splunk SOAR

• نحوه ذخیره‌سازی Container، Artifact، Playbook و Execution Log

• ساختار داده‌های ذخیره‌شده در MongoDB (در نسخه‌های سنتی)

فصل 10. مدیریت ارتباط بین اجزا

• Dependency بین App، Asset و Action

• ارتباط بین Playbook، Container و Event

• هماهنگی بین Engineهای مختلف برای اجرای عملیات به‌صورت موازی یا ترتیبی

بخش 3. ایجاد و مدیریت Playbook‌ها

فصل 1. مقدمه‌ای بر مفهوم Playbook

• تعریف Playbook در Splunk SOAR و نقش آن در اتوماسیون عملیات امنیتی

• مقایسه Playbookها با اسکریپت‌های سنتی امنیتی

• جایگاه Playbook در زنجیره تشخیص تا پاسخ امنیتی

• انواع Playbookها: خودکار، نیمه‌خودکار، دستی (Manual Trigger)

فصل 2. ساختار و اجزای Playbook

• مراحل اصلی در یک Playbook: جمع‌آوری، تحلیل، تصمیم‌گیری، پاسخ

• گره‌ها (Nodes) و انواع آن‌ها: Action، Decision، Custom Function، Prompt

• ورودی‌ها (Inputs) و خروجی‌ها (Outputs) در Playbook

• مفهوم Container، Artifact و ارتباط آن‌ها با Playbook

• استفاده از متغیرها (Variables) و پارامترها در داخل Playbook

فصل 3. طراحی Playbook با Visual Editor

• نحوه استفاده از ویرایشگر تصویری برای ایجاد جریان منطقی

• افزودن، پیکربندی و اتصال گره‌ها

• استفاده از شرط‌ها و مسیرهای تصمیم‌گیری (IF-ELSE)

• تعریف Trigger و انتخاب شرایط آغاز اجرای Playbook

• ذخیره‌سازی، نسخه‌گذاری و مدیریت تغییرات در Playbook

فصل 4. توسعه Playbookهای پیشرفته با Python

• مفهوم Code Block و کاربرد آن در Playbookهای پیچیده

• تعریف Function سفارشی و نحوه استفاده در جریان کار

• استفاده از Python برای پردازش داده، تصمیم‌گیری و فراخوانی API

• روش‌های بهینه‌سازی کد برای کاهش زمان اجرا

• مثال‌هایی از کاربرد Python در انجام تحلیل داده‌های امنیتی

فصل 5. استفاده از Input Prompts و تعامل با کاربران

• تعریف Prompt Node برای جمع‌آوری تصمیم از اپراتورها

• انواع Prompts: چند گزینه‌ای، متنی، تأییدی

• زمان‌بندی برای پاسخ‌دهی و پیاده‌سازی فرآیندهای نیمه‌خودکار

• موارد استفاده عملی از Prompt در مدیریت Incidentها

فصل 6. مدیریت و اشکال‌زدایی Playbook

• روش‌های تست گام‌به‌گام و بررسی خطاهای احتمالی

• استفاده از “Debugger” برای مشاهده وضعیت اجرای گره‌ها

• مانیتورینگ اجرای Playbook در لحظه و پس از اجرا

• ثبت لاگ‌ها و خروجی گره‌ها برای تحلیل عملکرد

• بررسی نحوه ذخیره و بازیابی نسخه‌های قبلی Playbook

فصل 7. دسته‌بندی و سازمان‌دهی Playbookها

• تعریف دسته‌ها (Categories) برای مرتب‌سازی بهتر

• برچسب‌گذاری (Tagging) Playbookها بر اساس کاربرد یا واحد سازمانی

• مدیریت سطح دسترسی به Playbookها برای گروه‌های مختلف

• مستندسازی داخلی هر Playbook برای تیم امنیتی

فصل 8. سناریوهای کاربردی طراحی Playbook

• سناریو 1: پاسخ خودکار به حمله Phishing

• سناریو 2: بررسی هش فایل مشکوک با VirusTotal

• سناریو 3: مسدود کردن IP مشکوک از طریق فایروال

• سناریو 4: درخواست تأیید انسانی قبل از قرنطینه‌سازی

• سناریو 5: جمع‌آوری لاگ از Splunk و ایجاد Incident در Ticketing System

فصل 9. بهینه‌سازی و به‌روزرسانی Playbookها

• شناسایی گره‌های پر مصرف و کند

• به‌روزرسانی ماژول‌ها و Actions استفاده‌شده

• استفاده مجدد از قطعات تکراری در قالب Sub-Playbook

• بررسی سازگاری با نسخه‌های جدید Appها و Assetها

• اجرای تست دوره‌ای و سنجش اثربخشی Playbook در عملیات واقعی

بخش 4. کار با Apps و Actions

فصل 1. معرفی Apps در Splunk SOAR

• تعریف App و نقش آن در Splunk SOAR

• بررسی ساختار داخلی Appها (manifests، code، views و…)

• تفاوت بین Appهای رسمی، سفارشی، و Third-party

• مزایا و قابلیت‌های قابل توسعه در Appها

فصل 2. نصب و مدیریت Appها

• روش‌های نصب App از پنل مدیریت Splunk SOAR

• دریافت Appها از Splunk App Store یا GitHub

• بررسی وضعیت نصب، نسخه، وابستگی‌ها و مجوزهای مورد نیاز

• به‌روزرسانی، غیرفعال‌سازی و حذف Appها در محیط عملیاتی

فصل 3. معرفی Assets

• تعریف Asset و نقش آن در اتصال App به سرویس موردنظر

• نحوه پیکربندی پارامترهای اتصال (توکن، API Key، آدرس، پورت و…)

• استفاده از Test Connectivity برای اطمینان از ارتباط موفق

• مدیریت سطوح دسترسی به Asset برای کاربران مختلف

فصل 4. تعریف و استفاده از Actions

• مفهوم Action و نحوه عملکرد آن در قالب Playbook

• انواع Action بر اساس App موردنظر (مثلاً scan URL، get file، block IP)

• انتخاب Asset مناسب هنگام فراخوانی Action

• بررسی خروجی (Output) و پاسخ‌دهی Actionها برای ادامه مسیر Playbook

فصل 5. سناریوهای عملی استفاده از Actions

• نمونه‌های کاربردی Actions در سناریوهای واقعی:

  • بررسی Reputation یک URL با VirusTotal

  • مسدود کردن IP با Cisco ASA یا Palo Alto

  • ارسال هشدار به Slack یا Microsoft Teams

  • دریافت هشدار ایمیلی هنگام تشخیص رخداد خاص

• زمان‌بندی اجرای Actionها در زنجیره‌های منطقی

• شرطی‌سازی اجرای Action بر اساس نتایج مرحله قبل

فصل 6. عیب‌یابی و اشکال‌زدایی Appها و Actions

• بررسی لاگ‌های اجرای Action

• تحلیل خطاهای متداول در ارتباط با APIها

• رفع مشکل زمان پاسخ طولانی یا خطاهای اعتبارسنجی

• تنظیم Timeouts و Retryها برای پایداری بیشتر

فصل 7. ساخت و توسعه App سفارشی

• معرفی ساختار و فایل‌های اصلی Appهای سفارشی

• تعریف Actionهای جدید با استفاده از Python

• پیکربندی Asset Template برای App

• تست، بسته‌بندی و آپلود App در محیط Splunk SOAR

• مستندسازی و آماده‌سازی App برای استفاده تیم‌های دیگر

فصل 8. امنیت در استفاده از Appها و Actions

• بررسی مخاطرات امنیتی هنگام استفاده از Appهای Third-party

• محدودسازی دسترسی به Actionهای حساس برای Roleهای خاص

• رمزنگاری اطلاعات احراز هویت در تنظیمات Asset

• به‌روزرسانی منظم Appها برای رفع آسیب‌پذیری‌ها

بخش 5. اتوماسیون مدیریت رخدادهای امنیتی

فصل 1. مقدمه‌ای بر اتوماسیون در چرخه Incident Response

• تعریف Incident و تفاوت آن با Event در زمینه امنیت اطلاعات

• مراحل چرخه Incident Response و نقاط قابل اتوماسیون

• نقش Splunk SOAR در کاهش MTTD و MTTR (زمان تشخیص و زمان پاسخ)

فصل 2. طراحی Workflows امنیتی

• تعریف و طراحی Workflow در Splunk SOAR

• ایجاد گره‌های تصمیم‌گیری (Decision Points) در پاسخ به رخدادها

• مدیریت وابستگی‌ها و ترتیبات اجرایی در سناریوهای مختلف

• اعمال منطق شرطی (If/Else) برای مسیرهای مختلف اجرای عملیات

فصل 3. ساختاردهی و اولویت‌بندی رخدادها

• تعریف Classifierها و تعیین سطح ریسک برای رویدادها

• اتوماسیون دسته‌بندی رخدادها بر اساس نوع، شدت، منبع و هدف

• تعیین Playbook مناسب برای هر نوع Incident به‌صورت خودکار

• استفاده از Triage خودکار برای تخصیص منابع به رخدادهای بحرانی

فصل 4. پاسخ خودکار به انواع تهدیدات رایج

• سناریوهای پاسخ به حملات Phishing

• پاسخ خودکار به هشدارهای Malware/AV

• مدیریت هشدارهای مشکوک SIEM و IDS/IPS

• اتوماسیون واکنش به رفتارهای غیرعادی کاربر (UEBA-based Playbooks)

فصل 5. تعامل با تیم انسانی در فرآیند اتوماسیون

• درج نقطه تعامل انسانی در میان اجرای Playbook

• ایجاد اعلان‌ها، درخواست تأیید (Approval)، و تعامل دوطرفه

• مدیریت پاسخ‌های دستی در داخل Workflow نیمه‌خودکار

• بهینه‌سازی همکاری بین انسان و سیستم در پاسخ به رخدادها

فصل 6. ثبت و پیگیری رخدادهای امنیتی

• ایجاد خودکار Container برای هر Incident جدید

• نگهداری جزئیات، خروجی‌ها و تصمیمات اتخاذ شده در فرآیند پاسخ

• اتصال رخدادها به سیستم‌های ITSM یا Ticketing مانند Jira و ServiceNow

• ثبت تمام اقدامات انجام‌شده در لاگ‌های قابل رهگیری و حسابرسی

فصل 7. بررسی و تحلیل اثربخشی اتوماسیون

• اندازه‌گیری زمان پاسخ، نرخ موفقیت و کاهش بار عملیاتی

• بررسی وضعیت اجرای Playbookها روی رخدادهای گذشته

• شناسایی گلوگاه‌ها و بهبود عملکرد پاسخ خودکار

• گزارش‌گیری از اثربخشی اتوماسیون در بهبود عملیات SOC

فصل 8. بهترین شیوه‌ها در اتوماسیون پاسخ به رخداد

• استفاده از Playbookهای ماژولار و قابل استفاده مجدد

• به‌کارگیری Templateها و Snippetهای استاندارد

• رعایت اصول امنیتی در عملیات خودکار (مانند حذف دستی فایل‌ها یا اعمال تغییرات)

• بررسی خطرات ناشی از پاسخ خودکار و اعمال محدودیت‌های کنترل‌شده