دانلود کتاب آموزشی پیشرفته نصب و پیکربندی سرویس‌های DNS (BIND, dnsmasq, PowerDNS)

نصب و پیکربندی سرویس‌های DNS (BIND, dnsmasq, PowerDNS)

بخش 1. مقدمه‌ای بر سرویس‌های DNS

فصل 1. آشنایی با مفاهیم پایه DNS

• تعریف DNS و نقش آن در شبکه‌های کامپیوتری

• نحوه ترجمه نام دامنه به آدرس IP

• اهمیت DNS در عملکرد اینترنت و شبکه‌های سازمانی

فصل 2. انواع رکوردهای DNS و کاربرد آنها

• رکورد A و AAAA برای نگاشت نام به IP

• رکورد CNAME برای ایجاد نام مستعار (Alias)

• رکورد MX برای مسیریابی ایمیل

• رکورد PTR برای Reverse DNS Lookup

• رکورد TXT برای ذخیره‌سازی اطلاعات متنی و SPF/DKIM

• رکوردهای دیگر و کاربردهای خاص

فصل 3. معماری DNS و انواع سرورها

• سرورهای Recursive و نقش آنها در پاسخ به درخواست‌ها

• سرورهای Authoritative و مدیریت مناطق (Zones)

• سرورهای Caching و افزایش سرعت پاسخ‌دهی

فصل 4. معرفی سرویس‌های DNS پرکاربرد

• BIND: سرور DNS کلاسیک و پرقدرت با قابلیت Authoritative و Recursive

• dnsmasq: سرویس سبک برای شبکه‌های کوچک و سیستم‌های جاسازی‌شده

• PowerDNS: سرور مدرن با پشتیبانی از پایگاه‌داده و قابلیت‌های پیشرفته

فصل 5. انتخاب سرویس مناسب بر اساس نیاز شبکه

• معیارهای انتخاب DNS بر اساس اندازه و نوع شبکه

• سناریوهای کاربردی برای شبکه‌های کوچک، متوسط و سازمانی

• مزایا و محدودیت‌های هر سرویس

فصل 6. اهمیت امنیت و پایداری DNS

• تهدیدات رایج در سرویس‌های DNS

• ضرورت طراحی زیرساخت مقاوم و با قابلیت High Availability

• مقدمات پیاده‌سازی DNSSEC و محافظت از داده‌ها

بخش 2. نصب و پیکربندی BIND

فصل 1. معرفی BIND

• تعریف BIND و نقش آن به‌عنوان سرور DNS اصلی

• ویژگی‌ها و قابلیت‌های کلیدی BIND

• بررسی نسخه‌ها و پیش‌نیازهای نصب

• موارد استفاده BIND در شبکه‌های کوچک تا سازمانی

فصل 2. نصب BIND

• انتخاب نسخه مناسب برای سیستم‌عامل مورد نظر

• نصب در توزیع‌های مختلف لینوکس (Debian، Ubuntu، CentOS)

• مدیریت بسته‌ها و وابستگی‌ها

• بررسی صحت نصب و فعال‌سازی سرویس

فصل 3. پیکربندی فایل‌های اصلی

• معرفی فایل‌های اصلی پیکربندی (named.conf و فایل‌های مرتبط)

• ساختار و سلسله‌مراتب فایل‌های پیکربندی

• تنظیمات کلی سرویس و مدیریت دسترسی‌ها

فصل 4. ایجاد و مدیریت مناطق (Zones)

• تعریف مناطق Authoritative و Forward

• ایجاد فایل‌های Zone برای دامنه‌های مختلف

• پیکربندی رکوردهای DNS (A، AAAA، CNAME، MX، PTR، TXT و غیره)

• مدیریت TTL و تنظیمات مرتبط با کش

فصل 5. ویژگی‌های پیشرفته BIND

• پیکربندی DNSSEC برای افزایش امنیت

• تنظیمات Forwarding و Caching برای بهبود عملکرد

• مدیریت ACLها برای محدودسازی دسترسی کاربران و سرورها

• پشتیبانی از چندین Zone و دامنه

فصل 6. عیب‌یابی و بهینه‌سازی

• بررسی لاگ‌ها و شناسایی خطاهای رایج

• تست عملکرد و صحت رکوردها با ابزارهای شبکه

• بهینه‌سازی پاسخ‌دهی DNS و کاهش بار سرور

• نکات عملی برای نگهداری و پایدارسازی سرویس

بخش 3. نصب و پیکربندی dnsmasq

فصل 1. معرفی dnsmasq

• نقش dnsmasq به‌عنوان سرویس سبک DNS و DHCP

• کاربرد dnsmasq در شبکه‌های کوچک و سیستم‌های جاسازی‌شده

• مزایای استفاده از dnsmasq نسبت به سرویس‌های کامل DNS

فصل 2. نصب dnsmasq

• بررسی پیش‌نیازهای سیستم

• روش نصب در توزیع‌های مختلف لینوکس

• مدیریت وابستگی‌ها و سرویس‌های مرتبط

فصل 3. پیکربندی اولیه dnsmasq

• ساختار فایل پیکربندی dnsmasq.conf

• تنظیم DNS caching و Forwarding

• پیکربندی DHCP برای تخصیص IP به دستگاه‌های شبکه

• تنظیم محدوده DHCP و مدت زمان اجاره (Lease Time)

فصل 4. مدیریت رکوردها و DNS محلی

• تعریف رکوردهای DNS استاتیک برای دستگاه‌ها و سرورها

• ادغام با فایل hosts سیستم برای نام‌گذاری محلی

• اولویت‌بندی درخواست‌های DNS و کنترل Forwarding

فصل 5. امنیت و محدودسازی دسترسی

• محدودسازی دسترسی به سرویس از طریق IP یا شبکه

• پیکربندی برای جلوگیری از سوءاستفاده و حملات DNS

• استفاده از گزینه‌های امنیتی برای جلوگیری از Cache Poisoning

فصل 6. ویژگی‌های پیشرفته

• تعریف قوانین خاص برای DNS و DHCP

• استفاده همزمان با سرویس‌های DNS دیگر (مثل BIND)

• مدیریت همزمان DNS محلی و اینترنتی

فصل 7. مانیتورینگ و عیب‌یابی

• بررسی لاگ‌های سرویس برای شناسایی مشکلات

• تست عملکرد DNS و DHCP

• بررسی Cache و Forwarding برای اطمینان از صحت عملکرد

• استفاده از ابزارهای شبکه برای تست و مانیتورینگ

فصل 8. بهینه‌سازی عملکرد

• تنظیم حافظه کش و زمان‌بندی بروزرسانی‌ها

• مدیریت تعداد کانکشن‌ها و درخواست‌ها

• تنظیمات مناسب برای محیط‌های با تعداد دستگاه زیاد

بخش 4. نصب و پیکربندی PowerDNS

فصل 1. معرفی PowerDNS

• ویژگی‌های کلیدی و معماری PowerDNS

• تفاوت نسخه‌های Authoritative و Recursor

• کاربردهای PowerDNS در شبکه‌های کوچک، متوسط و سازمانی

فصل 2. نصب PowerDNS

• بررسی پیش‌نیازها و وابستگی‌ها

• روش‌های نصب در محیط‌های مختلف: استفاده از بسته‌های آماده یا کامپایل از سورس

• نصب پایگاه‌داده‌های پشتیبان (MySQL، PostgreSQL، SQLite) برای مدیریت مناطق

فصل 3. پیکربندی اولیه

• تنظیم فایل‌های پیکربندی اصلی (pdns.conf)

• اتصال PowerDNS به پایگاه‌داده برای مدیریت مناطق و رکوردها

• ایجاد مناطق (Zones) و رکوردهای DNS اولیه

فصل 4. ویژگی‌های پیشرفته

• ادغام با PowerDNS Admin و رابط‌های گرافیکی مدیریتی

• پیکربندی DNSSEC برای افزایش امنیت سرویس

• استفاده از افزونه‌ها (Plugins) برای افزودن قابلیت‌های اضافی

• مدیریت Forwarding و Caching در نسخه Recursor

فصل 5. مدیریت مناطق و رکوردها

• ایجاد، ویرایش و حذف مناطق و رکوردها

• تعریف رکوردهای مختلف: A، AAAA، CNAME، MX، TXT و غیره

• تنظیم رکوردهای دینامیک و رکوردهای استاتیک

فصل 6. امنیت و دسترسی

• محدودسازی دسترسی به سرویس و پایگاه‌داده

• پیکربندی رول‌های امنیتی و کنترل دسترسی

• نظارت بر فعالیت کاربران و سرویس‌ها

فصل 7. عیب‌یابی و بهینه‌سازی

• بررسی لاگ‌ها و شناسایی مشکلات رایج

• تست عملکرد رکوردها و پاسخ‌دهی سرویس

• بهینه‌سازی عملکرد PowerDNS برای شبکه‌های با بار بالا

• روش‌های حل مشکلات اتصال و پاسخ‌دهی DNS

فصل 8. ادغام با سایر سرویس‌ها

• اتصال به ابزارهای مانیتورینگ و گزارش‌گیری

• هم‌کاری با دیگر سرویس‌های DNS برای ساختار مقاوم و توزیع‌شده

• ایجاد زیرساخت Secondary و Backup DNS

بخش 5. مقایسه و انتخاب بهترین سرویس DNS

فصل 1. مقایسه عملکرد و قابلیت‌ها

• بررسی عملکرد BIND در شبکه‌های بزرگ و پیچیده

• بررسی dnsmasq به‌عنوان سرویس سبک و مناسب شبکه‌های کوچک

• بررسی PowerDNS برای شبکه‌های سازمانی با نیاز به پایگاه‌داده و مدیریت گرافیکی

• مقایسه سرعت پاسخ‌دهی و توان پردازشی در هر سرویس

فصل 2. موارد استفاده مناسب برای هر سرویس

• BIND برای سرورهای Authoritative و مدیریت مناطق گسترده

• dnsmasq برای شبکه‌های کوچک، شبکه‌های خانگی و سیستم‌های جاسازی‌شده

• PowerDNS برای مدیریت مرکزی DNS و نیاز به رابط گرافیکی و افزونه‌ها

فصل 3. مقایسه امنیت و مدیریت

• قابلیت‌های امنیتی: پشتیبانی از DNSSEC، ACLها و محدودسازی دسترسی

• انعطاف‌پذیری در پیکربندی و سفارشی‌سازی

• امکانات مانیتورینگ و لاگ‌گیری در هر سرویس

فصل 4. مقایسه مقیاس‌پذیری

• توانایی مدیریت حجم بالای درخواست‌ها در BIND

• محدودیت dnsmasq در شبکه‌های بزرگ

• PowerDNS و قابلیت اتصال به پایگاه‌داده برای مدیریت حجم زیاد رکوردها

فصل 5. انتخاب سرویس مناسب بر اساس نیاز شبکه

• شبکه‌های کوچک و خانگی: dnsmasq

• شبکه‌های متوسط: ترکیبی از dnsmasq و BIND

• شبکه‌های سازمانی و دیتاسنتر: BIND یا PowerDNS با پایگاه داده و HA

• سناریوهای ترکیبی: استفاده از سرویس‌ها به‌صورت Forwarding و Caching

فصل 6. مزایا و معایب هر سرویس

• BIND: پایداری بالا، پشتیبانی از DNSSEC، مناسب شبکه‌های بزرگ؛ پیچیدگی پیکربندی

• dnsmasq: سبک، ساده و سریع؛ محدود در مدیریت رکوردهای پیچیده

• PowerDNS: رابط گرافیکی، اتصال به پایگاه داده، افزونه‌ها؛ نیاز به منابع و دانش فنی بیشتر

فصل 7. راهنمای عملی انتخاب سرویس

• تحلیل نیازهای شبکه (تعداد رکوردها، تعداد کاربران، نوع سرویس‌ها)

• ارزیابی سطح امنیت و نیاز به قابلیت‌های پیشرفته

• بررسی امکانات مانیتورینگ و مدیریت

• تصمیم‌گیری بر اساس بودجه، منابع و اهداف سازمان

بخش 6. ادغام و مدیریت چندسرویسی

فصل 1. مقدمه‌ای بر زیرساخت چندسرویسی

• ضرورت استفاده همزمان از چند سرویس DNS

• مزایای توزیع بار و افزایش دسترسی‌پذیری

• نقش هر سرویس در معماری ترکیبی

فصل 2. استفاده همزمان از BIND و dnsmasq

• تنظیم dnsmasq برای Forwarding به BIND

• مدیریت DNS محلی و DNS خارجی به صورت همزمان

• حفظ کش محلی برای بهبود عملکرد

• مزایا و محدودیت‌های ترکیب BIND و dnsmasq

فصل 3. ادغام PowerDNS با دیگر سرویس‌ها

• اتصال PowerDNS به پایگاه‌داده مشترک برای مدیریت مرکزی

• هم‌پوشانی با BIND یا dnsmasq برای مقیاس‌پذیری و عملکرد بهتر

• استفاده از رابط‌های گرافیکی و ابزارهای مدیریتی برای کنترل مناطق و رکوردها

فصل 4. ایجاد زیرساخت DNS مقاوم و توزیع‌شده

• پیاده‌سازی Secondary و Backup DNS برای افزونگی

• Load Balancing بین سرورهای DNS مختلف

• High Availability برای کاهش زمان قطعی و اختلال

• مدیریت همزمان مناطق و رکوردها در چند سرویس

فصل 5. بهینه‌سازی و امنیت زیرساخت چندسرویسی

• هماهنگی ACLها و محدودسازی دسترسی‌ها

• پیکربندی کش و Forwarding برای جلوگیری از تداخل سرویس‌ها

• سنجش عملکرد و شناسایی نقاط بحرانی در معماری چندسرویسی

بخش 7. عیب‌یابی و مانیتورینگ DNS

فصل 1. معرفی اهمیت عیب‌یابی و مانیتورینگ

• ضرورت پایش سرویس‌های DNS برای اطمینان از دسترسی پایدار

• کاهش زمان پاسخ‌دهی و جلوگیری از اختلال در شبکه

• شناسایی مشکلات قبل از ایجاد اثرات بحرانی

فصل 2. ابزارهای تست و عیب‌یابی

• استفاده از nslookup برای بررسی پاسخ‌دهی سرور و رکوردها

• استفاده از dig برای تست دقیق رکوردها و بررسی مسیر Query

• ابزار host برای بررسی نام دامنه و آدرس IP

• بررسی وضعیت سرویس DNS و لاگ‌های سیستم

فصل 3. بررسی لاگ‌ها و شناسایی خطاها

• تحلیل فایل‌های لاگ سرویس‌های BIND، dnsmasq و PowerDNS

• شناسایی خطاهای رایج مانند NXDOMAIN، SERVFAIL و REFUSED

• ردیابی مشکلات Forwarding و Caching

• بررسی اتصال سرویس به پایگاه‌داده در PowerDNS

فصل 4. مانیتورینگ عملکرد DNS

• پایش زمان پاسخ‌دهی سرورها (Response Time)

• بررسی نرخ پاسخ موفق و خطاهای سرویس

• پایش تعداد Queryهای دریافتی و تحلیل بار سرور

• شناسایی نقاط ترافیک بالا و شلوغی سرویس

فصل 5. ابزارهای مانیتورینگ پیشرفته

• استفاده از Zabbix، Nagios یا Prometheus برای پایش مستمر

• هشداردهی در صورت اختلال یا کاهش عملکرد سرویس

• نمایش گرافیکی عملکرد سرورها و گزارش‌گیری دوره‌ای

فصل 6. رفع مشکلات رایج DNS

• مشکلات دسترسی به سرور و قطع ارتباط شبکه

• خطاهای مربوط به رکوردها و مناطق (Zones)

• اختلال در Forwarding و Caching

• مشکلات مربوط به امنیت و دسترسی (ACLها، DNSSEC)

فصل 7. بهینه‌سازی مانیتورینگ

• تعریف شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) برای DNS

• تنظیم بررسی‌های دوره‌ای و خودکار

• مستندسازی رخدادها و اقدامات انجام‌شده برای بهبود سرویس

فصل 8. تضمین دسترسی پایدار و HA

• تست و پایش سرورهای Secondary و Backup

• بررسی Load Balancing و پاسخ‌دهی چند سروری

• برنامه‌ریزی برای رفع اختلالات سریع در شرایط بحرانی

پیش‌نیازهای دوره

• آشنایی اولیه با لینوکس و شبکه
• دانش پایه در مفاهیم DNS
• تجربه کار با سیستم‌های لینوکسی (توصیه‌شده)

این دوره به شما کمک می‌کند تا مهارت‌های لازم برای مدیریت پیشرفته سرویس‌های DNS را به دست آورید و بتوانید با استفاده از ابزارهای مختلف، شبکه‌های پایدار و امنی راه‌اندازی کنید.