دانلود کتاب آموزشی تعمیرات سخت‌افزاری سرور جلد دوم

بخش 6. تعمیر و بررسی خطاهای سیستم خنک‌کننده

فصل 1. آشنایی با ساختار و عملکرد سیستم‌های خنک‌کننده در سرورها

• معرفی انواع سیستم خنک‌کننده: Passive، Active، Liquid

• موقعیت و تعداد فن‌ها در سرورهای Rackmount و Blade

• نقش کنترل‌کننده BMC در تنظیم عملکرد فن‌ها

فصل 2. آنالیز عملکرد فن‌های PWM

• مفهوم Pulse Width Modulation در کنترل سرعت فن‌ها

• بررسی رفتار فن در حالت‌های Load و Idle

• نحوه تنظیم سرعت فن بر اساس دمای قطعات داخلی

• مفهوم Fan Profile و سیاست‌های تهویه (Optimal, Increased, Maximum)

فصل 3. شناسایی خطاهای مرتبط با عملکرد فن‌ها

• بررسی پیام‌های سیستم عامل و Firmware درباره وضعیت فن‌ها

• تحلیل ارورهای مربوط به توقف کامل یا چرخش غیرطبیعی فن

• بررسی وضعیت سلامت فن‌ها با استفاده از رابط‌های مدیریتی سرور

• بررسی نویزهای غیرعادی، لرزش یا خرابی Bearings

فصل 4. کدهای خطا و علائم Throttling پردازنده‌ها

• تعریف مفهوم Thermal Throttling و علت وقوع آن

• بررسی وضعیت CPU Throttle در iLO/iDRAC/BMC

• پیامدهای Throttling روی عملکرد سرور و زمان پاسخ‌دهی

• علائم ظاهری مانند ریست شدن سرور یا کاهش سرعت پردازش

فصل 5. بررسی ارتباط بین فن‌ها و کنترلر مدیریت (BMC / ILO / iDRAC)

• نحوه ارسال اطلاعات دما و سرعت فن به BMC

• بررسی اختلال در ارتباط سنسورها با برد کنترل مرکزی

• بررسی پارامترهای Fan Redundancy و رفتار سرور در صورت خرابی یک فن

• تحلیل نقش Firmware در کنترل تهویه (BIOS Settings → Thermal Configuration)

فصل 6. تعویض ماژول‌های خنک‌کننده

• نحوه جداسازی ماژول فن از سرورهای HPE، Dell و Supermicro

• بررسی تفاوت فن‌های Hot-Swap و Non-Hot-Swap

• نکات ایمنی هنگام تعویض فن‌ها (جلوگیری از آسیب به مادربورد یا سایر قطعات)

• بررسی اتصالات فن به مادربورد و خطوط PWM یا Tachometer

• تست فن جدید پس از نصب برای اطمینان از عملکرد صحیح

فصل 7. تست نهایی و پایش عملکرد پس از تعمیر

• پایش دما و سرعت چرخش فن‌ها در طول تست بار

• بررسی رفع کامل خطای Throttling

• بررسی وضعیت تهویه در فضای رک و دیتاسنتر

• گزارش‌گیری از سلامت Thermal System در ابزارهای مدیریتی

بخش 7. تعمیر حافظه‌ها و رفع خطاهای RAM

فصل 1. شناسایی و تشخیص ماژول‌های حافظه در سرورها

• تفاوت بین ماژول‌های UDIMM، RDIMM و LRDIMM

• بررسی ویژگی‌های ECC، Registered و Load Reduced

• نحوه تشخیص سازگاری RAM با مادربورد سرور

• آنالیز اطلاعات RAM از طریق برچسب‌ها و SPD

فصل 2. تحلیل خطاهای حافظه و علائم خرابی

• علائم خرابی حافظه در سیستم‌عامل و لاگ‌ها

• تحلیل خطاهای تصحیح‌پذیر (Correctable) و غیرقابل تصحیح (Uncorrectable)

• بررسی Memory Rank، Channel و DIMM Slot Mapping

• تحلیل هشدارهای Firmware و BMC درباره RAM

فصل 3. روش‌های تست و ارزیابی سلامت RAM

• تست سخت‌افزاری حافظه در زمان بوت اولیه (POST)

• استفاده از ابزارهای تخصصی برای تست استرس و خطایابی

• شناسایی خطاهای متناوب (Intermittent Errors)

• تفسیر نتایج تست و تفکیک خطای RAM از خرابی مادربورد

فصل 4. بررسی فیزیکی ماژول و سوکت RAM

• تشخیص آسیب‌های فیزیکی مانند خم‌شدگی، ترک و خوردگی

• بررسی سوکت‌های DIMM برای نشانه‌های سوختگی یا دوده

• تشخیص خرابی ناشی از گرد و غبار، سولفاته یا نفوذ رطوبت

فصل 5. روش‌های نگهداری، پاک‌سازی و بازیابی اتصال

• تمیزکاری اصولی با ایزواپروپیل و برس ضد ESD

• پاک‌سازی سوکت RAM بدون آسیب به پین‌ها

• استفاده از پاک‌کننده‌های الکترونیکی مخصوص پایه‌های RAM

• رگلاژ یا تعویض سوکت‌های خراب شده در مادربورد

فصل 6. عملیات جایگزینی و عیب‌یابی نهایی

• جایگزینی مرحله‌ای ماژول‌ها برای ایزوله‌سازی خرابی

• چیدمان صحیح RAM مطابق با Manual مادربورد

• بررسی تأثیر تنظیمات BIOS/UEFI بر خطاهای حافظه

• تست نهایی پس از تعمیر برای اطمینان از پایداری

بخش 8. تعمیر و بازیابی کنترلرهای RAID و ذخیره‌سازها

فصل 1. معرفی کنترلرهای RAID و معماری آن‌ها

• تفاوت کنترلرهای نرم‌افزاری، نیمه‌سخت‌افزاری و سخت‌افزاری

• ساختار داخلی کنترلرهای SmartArray، Dell PERC و LSI MegaRAID

• بررسی عملکرد کش داخلی، چیپ RAID و فریمور کنترلر

فصل 2. بررسی عملکرد و خرابی‌های رایج کنترلرهای سرور

• خطاهای رایج مربوط به شناسایی درایو یا عدم تشخیص آرایه‌ها

• بررسی خطای Initialization، Rebuild Failed و Foreign Config

• علائم سخت‌افزاری خرابی کنترلر (بوق، LED، یا داغ شدن غیرعادی)

فصل 3. نقش و بررسی Battery Backup Unit (BBU)

• عملکرد BBU در حفظ اطلاعات Cache

• علائم خرابی باتری پشتیبان و تأثیر آن بر عملکرد RAID

• بررسی سلامت BBU از طریق سیستم مدیریت سرور یا BIOS

فصل 4. بازیابی آرایه‌های RAID در شرایط خرابی جزئی

• روش‌های شناسایی دیسک خراب‌شده در آرایه

• کار با آرایه‌هایی در وضعیت Degraded یا Offline

• روش‌های Recovery بدون از بین رفتن داده

• بررسی امکان Import Configuration از آرایه قبلی

فصل 5. بررسی هارددیسک‌ها و وضعیت سلامت آن‌ها

• شناسایی دیسک‌های مشکوک یا در آستانه خرابی

• مقایسه وضعیت SMART در دیسک‌های SATA، SAS و NVMe

• تحلیل پارامترهای حیاتی مانند Reallocated Sectors، Pending Sectors، UDMA CRC Error Count و…

• مدیریت هارددیسک‌های مشکوک یا ناکارآمد در محیط RAID

فصل 6. بررسی ابزارهای OEM برای عیب‌یابی کنترلر و دیسک

• معرفی نرم‌افزارهای مخصوص برندهای Dell (OpenManage)، HPE (SSA و iLO)، LSI (MegaRAID Storage Manager)

• استفاده از محیط‌های بوت برای بررسی سلامت آرایه بدون بوت سیستم‌عامل

• تحلیل گزارش‌ها و خطاهای تولیدشده توسط ابزارهای OEM

فصل 7. نکات تخصصی در جایگزینی یا بازسازی RAID

• حفظ ترتیب فیزیکی درایوها در هنگام تعویض کنترلر

• راهکارهای ایمن برای بازسازی یا جایگزینی دیسک‌ها

• اهمیت تهیه پشتیبان از پیکربندی کنترلرها قبل از عملیات تغییر

بخش 9. تست و عیب‌یابی تخصصی با ابزارهای نرم‌افزاری و Firmware

فصل 1. مفاهیم پایه‌ای تست نرم‌افزاری در سرورها

• اهمیت تست غیرمخرب و آفلاین قبل از اقدام سخت‌افزاری

• نقش Firmware و رابط‌های مدیریتی در تشخیص خطاها

• تفاوت تست‌های داخلی BIOS، UEFI و ابزارهای OEM

فصل 2. استفاده از ابزارهای UEFI Diagnostics و Offline Diagnostics

• تعریف ابزارهای UEFI Embedded Diagnostics در سرورهای HP، Dell، Lenovo

• روش راه‌اندازی تست‌های آفلاین از طریق بایوس یا محیط بوت

• بررسی سلامت RAM، CPU، Fan، Storage و سیستم برق از طریق این ابزارها

• تحلیل نتایج تست‌های UEFI و نحوه تفسیر کدهای وضعیت

فصل 3. بررسی Event Log و System Event Log (SEL)

• تعریف و تفاوت بین Event Log و SEL

• ساختار ثبت خطاها در BMC، iLO (HPE) و iDRAC (Dell)

• تحلیل کدهای خطا، ارورها و هشدارها در لاگ‌های سیستمی

• بررسی وقایع مربوط به دمای بالا، Power Loss، خرابی فن یا درایو

فصل 4. مانیتورینگ ولتاژها و دما از طریق رابط مدیریتی IPMI

• تعریف پروتکل IPMI و جایگاه آن در مانیتورینگ سخت‌افزاری

• مشاهده وضعیت لحظه‌ای دما، ولتاژ، فن، پاور و درایوها

• بررسی تغییرات غیرعادی در سنسورها

• استفاده از داده‌های IPMI برای پیش‌بینی خرابی

فصل 5. به‌روزرسانی Firmware در تجهیزات مختلف سرور

• معرفی اجزای قابل به‌روزرسانی شامل BIOS، RAID Controller، کارت شبکه، پاور

• ضرورت هماهنگی نسخه‌های Firmware برای پایداری

• روش‌های معمول بروزرسانی با ابزارهای رسمی Dell، HPE، Lenovo و Supermicro

• نکات ایمنی قبل از به‌روزرسانی Firmware

• بررسی Firmware History و Rollback در صورت نیاز

فصل 6. آشنایی با ابزارهای تحلیل وضعیت سخت‌افزار در لینوکس

• کاربرد ابزارهای Open-Source برای مانیتورینگ سخت‌افزاری

• شناسایی سخت‌افزارها و نمایش جزئیات سیستم با ابزارهای لینوکسی

• بررسی سلامت دیسک و درایو با ابزارهای تحلیل وضعیت SMART

• تحلیل سنسورها و مدیریت از راه دور از طریق واسط‌های مبتنی بر لینوکس

فصل 7. ساختار گزارش‌گیری و مستندسازی در تست‌های نرم‌افزاری

• تهیه گزارش سلامت سخت‌افزاری قبل و بعد از تعمیر

• ثبت نتایج تست‌های Firmware، IPMI، UEFI

• مستندسازی تغییرات Firmware و وضعیت ولتاژ/حرارت

• آماده‌سازی گزارش برای ارائه به مدیر فنی یا مشتری

بخش 10. نکات پیشرفته در تعمیرات و نگهداری

فصل 1. تشخیص Overheating مزمن و آسیب‌های حرارتی به مادربورد

• شناسایی علائم سوختگی یا تغییر رنگ روی مدارها و چیپ‌ست‌ها

• بررسی وضعیت حرارتی با حسگرهای دمای سیستم و تحلیل گراف‌های تاریخی

• ارزیابی کیفیت پدهای حرارتی، خمیر سیلیکون و تماس صحیح هیت‌سینک با CPU

• تشخیص ترک‌های ریز در لحیم‌کاری ناشی از گرمای طولانی‌مدت

فصل 2. تحلیل خرابی‌های ناشی از نوسانات برق یا صاعقه

• بررسی آثار آسیب به مسیرهای تغذیه روی PCB (اثرهای سیاه‌شدگی یا سوختگی)

• تحلیل خازن‌های متورم یا سوخته در ورودی پاور و مدارهای تغذیه مادربورد

• تشخیص خرابی تراشه‌های مدیریتی (BMC، ILO/iDRAC) در اثر جریان الکتریکی نامتعارف

• ارزیابی سالم بودن زمین‌سازی رک و UPS در جلوگیری از انتقال صاعقه

فصل 3. پاک‌سازی سرورهای آلوده به گرد و غبار یا زنگ‌زدگی

• بررسی وضعیت گردوغبار روی فن‌ها، هیت‌سینک‌ها و سطح مادربورد

• استفاده از برس‌های مخصوص، کمپرسور هوا یا اسپری‌های ضدالکتریسیته ساکن برای تمیزکاری

• پاک‌سازی زنگ‌زدگی با ایزواپروپیل و ابزارهای میکرومکانیکی

• تشخیص آسیب ناشی از رطوبت در پین‌ها، کانکتورها و سوکت‌های پردازنده یا RAM

فصل 4. اجرای نگهداری پیشگیرانه و پاک‌سازی دوره‌ای

• تدوین برنامه دوره‌ای برای بازبینی، تمیزکاری و سلامت قطعات

• بازبینی دوره‌ای خمیر سیلیکون و جایگزینی در بازه زمانی مشخص

• بررسی سلامت باتری RAID، باتری RTC و UPS متصل به سرور

• پایش دمای محیط اتاق سرور و اطمینان از تهویه مناسب

• مستندسازی وضعیت سلامت سیستم به‌صورت دوره‌ای و ثبت لاگ نگهداری

بخش 11. سناریوهای عملیاتی و عیب‌یابی پیشرفته

فصل 1. بررسی و تحلیل سناریوهای Overprovisioning

• مفهوم Overprovisioning در منابع سخت‌افزاری

• علائم و نشانه‌های استفاده بیش از حد از منابع (CPU، RAM، Storage)

• تاثیر Overprovisioning روی عملکرد سیستم و طول عمر قطعات

• تحلیل وضعیت فعلی مصرف منابع و مقایسه با ظرفیت واقعی

فصل 2. مهاجرت لایه‌های ذخیره‌سازی (Tier Migration)

• تعریف لایه‌بندی در ذخیره‌سازی سرورها (SSD، SAS، SATA)

• دلایل اجرای Tier Migration در زیرساخت‌های مجازی یا فیزیکی

• مشکلات رایج در حین یا بعد از Tier Migration

• روش‌های بررسی وضعیت مهاجرت و تضمین عملکرد پس از انتقال

فصل 3. تعادل‌سازی در تخصیص واحدهای منطقی ذخیره‌سازی (LUN Rebalancing)

• بررسی معماری LUN و نقش آن در ذخیره‌سازی شبکه‌ای یا داخلی

• تحلیل وضعیت فعلی توزیع LUNها در چند Disk Group یا RAID Array

• نشانه‌های عدم تعادل در دسترسی یا سرعت پاسخ‌دهی

• تکنیک‌های Rebalancing برای توزیع مجدد بار ذخیره‌سازی

فصل 4. تحلیل Bottleneck با استفاده از داده‌های عملکردی

• معرفی شاخص‌های کلیدی عملکرد در سرورها (IOPS، Throughput، Latency)

• شناسایی نقاط گلوگاه در پردازنده، حافظه، شبکه یا ذخیره‌ساز

• نحوه جمع‌آوری داده‌ها از سیستم‌عامل، کنترلرها یا ابزارهای مانیتورینگ

• تفسیر داده‌های گرافیکی برای تحلیل عملکردی

فصل 5. بررسی لاگ‌های سیستمی و سخت‌افزاری

• انواع لاگ‌ها در سرور (System Event Log، iDRAC/ILO Logs، RAID Logs)

• روش‌های استخراج و تحلیل خطاهای سخت‌افزاری از لاگ‌ها

• ارتباط بین کدهای خطا و ایرادات واقعی سخت‌افزار

• بررسی وقایع مهم مانند خاموشی ناگهانی، Thermal Trip، Power Fault

فصل 6. استفاده از اسکریپت‌ها و ابزارهای Service Scripts

• معرفی ابزارهای تعبیه‌شده در محیط‌ مدیریت سرور (ILO، iDRAC، BMC)

• سناریوهایی برای اجرای اسکریپت‌های بررسی سلامت سخت‌افزاری

• ایجاد گزارش‌های خودکار از وضعیت قطعات و هشدارهای احتمالی

• اجرای تست‌های دوره‌ای برای پیشگیری از خرابی‌های پنهان

فصل 7. بازگردانی سیستم در شرایط خرابی کامل یا جزئی

• تفکیک میان خرابی کامل (Failure) و خرابی جزئی (Degradation)

• سناریوهای بازیابی سرور از طریق بوت اضطراری یا پارتیشن‌های پشتیبان

• مراحل بازسازی سیستم‌عامل یا محیط Firmware بدون از دست رفتن دیتا

• بررسی وضعیت RAID یا Virtual Disks پس از خرابی جزئی

فصل 8. بازیابی تنظیمات مدیریتی سرور از بکاپ

• اهمیت بکاپ‌گیری منظم از تنظیمات مدیریتی مانند ILO/iDRAC

• روش‌های تهیه و بازگردانی تنظیمات مدیریتی پس از خرابی یا تعویض سخت‌افزار

• بازیابی کانفیگ‌های RAID و Virtual Disks پس از خرابی کنترلر

• بررسی وضعیت همگام‌سازی کانفیگ‌ها در محیط‌های Multi-node یا Cluster

بخش 12. ایمن‌سازی محیط تعمیرات سرور

فصل 1. آشنایی با اصول ESD و اثرات الکتریسیته ساکن بر قطعات سرور

• تعریف ESD و نحوه ایجاد آن در محیط کار

• بررسی حساس‌ترین قطعات سرور به ESD مانند RAM، CPU، RAID Controller و چیپ‌های BMC

• انواع آسیب‌های لحظه‌ای و تجمعی ناشی از الکتریسیته ساکن

فصل 2. تجهیزات ضد ESD مورد نیاز در محیط تعمیرات

• معرفی دستبند ضد الکتریسیته ساکن (Wrist Strap)

• پدهای ضد استاتیک (ESD Mat) و انواع رومیزی و کف‌پوشی

• کفش و لباس‌های آنتی‌استاتیک برای تکنسین‌ها

• بسته‌بندی‌های ضد ESD برای قطعات حساس (ESD Bags)

• تجهیزات پایش مداوم اتصال زمین (ESD Monitor)

فصل 3. روش‌های صحیح استفاده از تجهیزات ضد الکتریسیته ساکن

• اتصال صحیح دستبند ESD به سیستم گراندینگ

• نحوه تست سلامت تجهیزات ESD قبل از شروع تعمیرات

• ترتیب استفاده از تجهیزات هنگام ورود به ناحیه حساس

• مراقبت از تجهیزات ESD برای افزایش عمر مفید آن‌ها

فصل 4. طراحی و ایزوله‌سازی ناحیه تعمیرات برای قطعات حساس

• تفکیک محیط تعمیرات به ناحیه‌های “آزاد از ESD” و “کنترل‌شده”

• چیدمان میزکار تعمیراتی با اولویت جلوگیری از آسیب استاتیکی

• نصب ارت مخصوص میز تعمیرات و اتصال دائم به چاه ارت

• نورپردازی و تهویه مناسب برای کاهش خشکی هوا و تولید الکتریسیته ساکن

فصل 5. کنترل رطوبت محیط و حذف منابع تولید الکتریسیته ساکن

• استفاده از دستگاه‌های رطوبت‌ساز در محیط خشک و بسته

• حذف فرش، لباس پشمی، پلاستیک و منابع ایجاد سایش در محیط کار

• رعایت دمای مناسب برای به حداقل رساندن ESD

فصل 6. مستندسازی فرآیند تعمیر و ردیابی قطعات حساس

• استفاده از برچسب‌گذاری برای قطعات تعویض‌شده یا تعمیرشده

• ثبت شماره سریال، تاریخ، و وضعیت تست نهایی برای هر قطعه

• نگهداری گزارش تعمیرات به‌منظور ردیابی دقیق در آینده

• مستندسازی تغییرات انجام‌شده در تنظیمات سخت‌افزاری یا Firmware

فصل 7. آموزش تیم فنی برای رعایت رویه‌های ایمن‌سازی

• طراحی دستورالعمل‌های مکتوب برای رعایت ESD

• آموزش اولیه و دوره‌ای تیم تعمیرات برای آشنایی با خطرات ESD

• تدوین چک‌لیست ایمنی قبل از شروع هر فرآیند تعمیر یا جایگزینی قطعه

دوره آموزش تعمیرات سخت‌افزاری سرور، به‌صورت عملی و تخصصی طراحی شده تا افراد بتوانند نه‌تنها عیب‌یابی دقیقی روی سخت‌افزارهای پیچیده سروری داشته باشند، بلکه تعمیراتی مانند تعویض چیپ، بازیابی کنترلرهای RAID، و رفع خرابی پاور و مادربورد را نیز به صورت عملی اجرا کنند. این دوره برای کارشناسان شبکه، تکنسین‌های دیتاسنتر و تیم‌های نگهداری IT کاملاً مناسب است.