دانلود کتاب آموزشی NextCloud جلد دوم

بخش ۶: ذخیره‌سازی، بکاپ و مقیاس‌پذیری

فصل ۶.۱: مفاهیم و معماری ذخیره‌سازی در Nextcloud

• معرفی معماری ذخیره‌سازی در Nextcloud

• نحوه تعامل سرور Nextcloud با فایل‌ها و دیتابیس

• تفاوت بین ذخیره‌سازی محلی (Local) و خارجی (External)

• بررسی ساختار پوشه‌های اصلی داده‌ها (data directory)

• نقش Database در مدیریت متادیتا و ایندکس فایل‌ها

فصل ۶.۲: مدیریت ذخیره‌سازی محلی

• تنظیم مسیر ذخیره‌سازی داده‌ها در هنگام نصب

• تغییر مسیر پیش‌فرض ذخیره‌سازی پس از نصب

• بهینه‌سازی عملکرد I/O در ذخیره‌سازی محلی

• بررسی فرمت‌های فایل و نحوه ذخیره موقت (cache, thumbnails)

• نکات امنیتی در ذخیره داده‌ها بر روی دیسک

فصل ۶.۳: پیکربندی ذخیره‌سازی خارجی (External Storage)

• معرفی افزونه External Storage در Nextcloud

• اتصال به منابع خارجی مانند NFS، SMB/CIFS، S3 و WebDAV

• استفاده از فضای ابری عمومی (Amazon S3، Google Cloud Storage، Azure Blob)

• سیاست‌های دسترسی و مجوزها برای ذخیره‌سازی خارجی

• مزایا و چالش‌های ترکیب چند منبع ذخیره‌سازی

فصل ۶.۴: مدیریت نسخه‌ها (File Versioning) و بازیابی داده‌ها

• معرفی سیستم Versioning در Nextcloud

• نحوه نگهداری نسخه‌های قدیمی فایل‌ها

• زمان‌بندی حذف خودکار نسخه‌ها

• بازیابی نسخه‌های قبلی و حذف دستی فایل‌های زائد

• ارتباط بین Versioning و Trash Bin (سطل بازیافت)

فصل ۶.۵: استراتژی‌های بکاپ‌گیری

• اهمیت بکاپ منظم در محیط‌های سازمانی

• بکاپ فایل‌های داده (data directory)

• بکاپ پایگاه داده (MySQL / PostgreSQL)

• بکاپ فایل‌های پیکربندی و اپلیکیشن‌ها

• طراحی برنامه زمان‌بندی بکاپ (روزانه، هفتگی، افزایشی)

• بررسی روش‌های خودکارسازی بکاپ و نگهداری در فضای امن

فصل ۶.۶: بازیابی و بازگردانی اطلاعات

• فرآیند کامل بازیابی از بکاپ در محیط عملیاتی

• بازیابی پایگاه داده و داده‌ها به‌صورت هماهنگ

• سناریوهای بازگردانی جزئی و کامل

• تست سلامت داده پس از بازیابی

• اقدامات پس از بازیابی برای بازسازی ایندکس‌ها و دسترسی‌ها

فصل ۶.۷: مقیاس‌پذیری و کارایی سیستم

• مفهوم Scale-up و Scale-out در Nextcloud

• افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی با افزودن نودهای جدید

• استفاده از Load Balancer برای توزیع ترافیک

• هماهنگ‌سازی بین چند سرور (Cluster Replication)

• بررسی تأثیر کش‌ها (Redis، APCu، Memcached) بر عملکرد

فصل ۶.۸: مانیتورینگ، هشدارها و بهینه‌سازی عملکرد

• معرفی ابزارهای مانیتورینگ (Prometheus، Grafana، Nextcloud Monitoring App)

• نظارت بر میزان استفاده از دیسک و منابع سیستم

• تحلیل گلوگاه‌های عملکردی در CPU، RAM و Disk I/O

• تنظیم هشدار برای خطاها یا پر شدن فضای ذخیره‌سازی

• توصیه‌های عملی برای حفظ پایداری و عملکرد درازمدت

فصل ۶.۹: راهکارهای ذخیره‌سازی در محیط‌های بزرگ سازمانی

• طراحی معماری ذخیره‌سازی برای سازمان‌های با داده‌های حجیم

• استفاده از سیستم‌های توزیع‌شده مانند Ceph و GlusterFS

• ادغام Nextcloud با NAS و SAN

• پیاده‌سازی سیستم‌های بکاپ متمرکز و Remote Backup

• الزامات امنیتی و مقررات حفظ داده در محیط‌های سازمانی

بخش ۷: امنیت، احراز هویت و کنترل دسترسی

فصل ۷.۱: مبانی امنیت در Nextcloud

• اهمیت امنیت داده در زیرساخت‌های ابری خصوصی

• مروری بر تهدیدات رایج در سیستم‌های ذخیره‌سازی ابری

• مدل امنیتی Nextcloud و ساختار چندلایه آن

• نقش رمزنگاری، احراز هویت، و سیاست‌های دسترسی در حفاظت از داده‌ها

فصل ۷.۲: پیکربندی امنیتی وب‌سرور

• ضرورت استفاده از HTTPS و SSL/TLS

• ایجاد گواهی‌های معتبر با Let’s Encrypt

• محدودسازی دسترسی از طریق تنظیمات وب‌سرور (Apache/Nginx)

• تنظیم HSTS، CSP و سایر هدرهای امنیتی

• جلوگیری از نفوذ از طریق فایروال و Reverse Proxy

فصل ۷.۳: رمزنگاری و مدیریت کلیدها

• مفهوم رمزنگاری سمت سرور (Server-side Encryption)

• رمزنگاری سمت کاربر (Client-side Encryption)

• مدیریت کلیدها و نقش Key Management System

• نحوه فعال‌سازی و بررسی وضعیت رمزنگاری

• روش‌های بازیابی داده‌های رمزنگاری‌شده در شرایط بحرانی

فصل ۷.۴: احراز هویت کاربران (Authentication)

• ساختار پایه احراز هویت در Nextcloud

• استفاده از رمز عبور، توکن و OTP

• پیکربندی احراز هویت دو عاملی (2FA)

• روش‌های ورود بدون گذرواژه (Passwordless Login)

• فعال‌سازی محدودیت‌های ورود و مدیریت نشست‌ها

فصل ۷.۵: ادغام با سامانه‌های هویتی سازمانی

• معرفی LDAP و Active Directory

• یکپارچه‌سازی LDAP با Nextcloud برای احراز هویت مرکزی

• استفاده از SSO (Single Sign-On) با SAML یا OAuth2

• تنظیمات احراز هویت ترکیبی برای کاربران داخلی و خارجی

• همگام‌سازی گروه‌ها، نقش‌ها و سیاست‌های امنیتی از دایرکتوری مرکزی

فصل ۷.۶: کنترل دسترسی و سیاست‌های مجوز

• تعریف دقیق نقش‌ها (Roles) و سطح دسترسی (Permissions)

• سیاست‌های دسترسی به فایل، پوشه و اپلیکیشن

• مجوزهای اشتراک‌گذاری و محدودیت‌های زمانی/مکانی

• پیاده‌سازی Access Control Lists (ACLs)

• بررسی سناریوهای سازمانی در کنترل مجوزها

فصل ۷.۷: امنیت حساب‌های کاربری و نشست‌ها

• تنظیم سیاست‌های رمز عبور قوی

• مدیریت نشست‌های فعال و زمان انقضا

• شناسایی تلاش‌های ناموفق ورود و مسدودسازی موقت

• پایش فعالیت کاربران و ثبت وقایع (Audit Log)

• اعلان‌های امنیتی و هشدارهای خودکار

فصل ۷.۸: ممیزی امنیتی و گزارش‌گیری

• بررسی امنیت از طریق رابط مدیریتی و CLI

• تولید گزارش‌های فعالیت کاربران و تغییرات سیستم

• تحلیل لاگ‌ها برای کشف رفتارهای مشکوک

• تنظیم هشدارهای خودکار برای وقایع بحرانی

• ادغام با سیستم‌های SIEM یا Syslog

فصل ۷.۹: حفاظت در برابر تهدیدات بیرونی

• مقابله با حملات Brute Force، XSS، CSRF و Injection

• استفاده از Rate Limiting و Fail2ban

• کنترل دسترسی IP و شبکه

• پشتیبانی از VPN برای دسترسی ایمن

• بهترین روش‌های کاهش سطح حمله (Attack Surface Reduction)

فصل ۷.۱۰: پشتیبان‌گیری امنیتی و بازیابی از حوادث

• سیاست‌های امنیتی برای بکاپ‌های رمزنگاری‌شده

• ذخیره‌سازی خارج از سایت (Off-site Backup)

• بازگردانی داده‌ها پس از حملات یا خطاهای سیستمی

• طراحی سناریوهای Disaster Recovery با تمرکز بر امنیت

• آزمون‌های دوره‌ای بازیابی و صحت داده‌ها

فصل ۷.۱۱: به‌روزرسانی امنیتی و نگهداری پیشگیرانه

• اهمیت به‌روزرسانی مداوم هسته و افزونه‌ها

• بررسی نسخه‌های امنیتی و Patchهای بحرانی

• نظارت خودکار بر آسیب‌پذیری‌های اعلام‌شده

• برنامه‌ریزی برای نگهداری پیشگیرانه سیستم

• ایجاد چرخه امنیتی پایدار در محیط سازمانی

بخش ۸: همکاری تیمی و بهره‌گیری از اپلیکیشن‌های جانبی

فصل ۸.۱: مفهوم همکاری در Nextcloud

• تعریف همکاری دیجیتال و نقش آن در محیط‌های ابری

• مقایسه همکاری در Nextcloud با ابزارهای مشابه (Google Workspace، Microsoft 365)

• مزایای استفاده از راهکار متن‌باز برای همکاری تیمی

فصل ۸.۲: کار با فایل‌ها و پوشه‌ها به‌صورت اشتراکی

• ایجاد، ویرایش و اشتراک‌گذاری فایل‌ها با کاربران و گروه‌ها

• تنظیم سطح دسترسی (فقط مشاهده، ویرایش، اشتراک مجدد)

• ایجاد لینک‌های عمومی و حفاظت با رمز عبور یا تاریخ انقضا

• دنبال‌کردن تغییرات و نسخه‌های مختلف فایل‌ها (File Versions)

• پیگیری فعالیت‌ها در Timeline و گزارش فعالیت‌ها (Activity Feed)

فصل ۸.۳: همکاری بلادرنگ بر روی اسناد

• معرفی و نصب OnlyOffice یا Collabora Online

• ایجاد و ویرایش هم‌زمان فایل‌های Word، Excel و PowerPoint

• مدیریت نسخه‌ها و کنترل تغییرات در ویرایش گروهی

• مقایسه عملکرد Collabora در محیط‌های سازمانی و شخصی

• استفاده از قالب‌های مستندات برای کار گروهی

فصل ۸.۴: تقویم (Calendar) و وظایف (Tasks)

• ایجاد تقویم شخصی و گروهی

• همگام‌سازی با Google Calendar و Outlook

• اشتراک‌گذاری رویدادها با کاربران داخلی و خارجی

• مدیریت وظایف، مهلت‌ها و یادآوری‌ها

• ترکیب تقویم و وظایف برای مدیریت پروژه‌های کوچک

فصل ۸.۵: مدیریت مخاطبین (Contacts)

• افزودن و سازمان‌دهی مخاطبین شخصی و تیمی

• واردسازی و برون‌برد (Import/Export) از فایل‌های vCard

• همگام‌سازی مخاطبین بین موبایل، دسکتاپ و سرور

• ایجاد دفترچه مخاطبین اشتراکی برای تیم‌ها

فصل ۸.۶: ارتباط و مکالمه درون‌سازمانی (Nextcloud Talk)

• معرفی Nextcloud Talk و قابلیت‌های اصلی آن

• راه‌اندازی چت متنی، تماس صوتی و ویدیویی

• ایجاد کانال‌های عمومی و خصوصی برای تیم‌ها

• اشتراک فایل‌ها و اسناد در حین مکالمه

• ضبط و مستندسازی جلسات

• استفاده از Talk بر روی موبایل و دسکتاپ

فصل ۸.۷: اپلیکیشن‌های سازمانی و بهره‌وری

• معرفی مجموعه ابزارهای همکاری (Deck، Notes، Polls، Forms)

• مدیریت پروژه‌ها با Deck (مشابه Trello)

• ایجاد نظرسنجی‌ها با Polls برای تصمیم‌گیری گروهی

• ساخت فرم‌های سازمانی برای جمع‌آوری داده‌ها با Forms

• نگهداری مستندات و یادداشت‌ها با Notes

فصل ۸.۸: دسترسی چندمنظوره و استفاده از اپلیکیشن‌های کلاینت

• معرفی و نصب کلاینت‌های موبایل (Android/iOS)

• استفاده از اپلیکیشن دسکتاپ برای همگام‌سازی پوشه‌ها

• تنظیمات همگام‌سازی انتخابی (Selective Sync)

• به‌روزرسانی خودکار فایل‌ها و اعلان‌های تغییر

فصل ۸.۹: ادغام با سرویس‌ها و اپلیکیشن‌های بیرونی

• اتصال Nextcloud به سرویس‌های خارجی مانند Slack، Mattermost و Jira

• استفاده از WebDAV و CalDAV برای همگام‌سازی داده‌ها

• یکپارچه‌سازی با ایمیل‌سرورهای سازمانی (SMTP/IMAP integration)

• مدیریت اعلان‌ها و جریان کار (Workflow Integrations)

بخش ۹: توسعه، افزونه‌ها و ادغام سیستم‌ها

فصل ۹.۱: درک ساختار داخلی و معماری افزونه‌ها (Apps)

• مفهوم App در Nextcloud و نقش آن در گسترش قابلیت‌ها

• مروری بر ساختار دایرکتوری افزونه‌ها

• معرفی فایل‌های کلیدی: appinfo/info.xml، lib/AppInfo/Application.php

• چرخه‌ی بارگذاری و فعال‌سازی افزونه‌ها در سیستم

• نحوه تعامل افزونه‌ها با هسته (Core) و API

فصل ۹.۲: توسعه افزونه اختصاصی (Custom App Development)

• مراحل طراحی و ایده‌پردازی یک افزونه جدید

• ایجاد فایل ساختار پایه و متادیتا (Metadata) افزونه

• تعریف مسیرها (Routes) و کنترلرها (Controllers)

• مدیریت داده‌ها و ارتباط با پایگاه داده داخلی Nextcloud

• تست و اشکال‌زدایی افزونه در محیط توسعه

• مستندسازی افزونه و آماده‌سازی برای انتشار

فصل ۹.۳: مدیریت و نصب افزونه‌ها از App Store

• نحوه جستجو و نصب افزونه از App Store رسمی Nextcloud

• بررسی افزونه‌های محبوب: Calendar، Talk، Deck، Mail، Notes

• فعال‌سازی و غیرفعال‌سازی افزونه‌ها در محیط کاربری و مدیریتی

• بررسی سازگاری نسخه‌ها و خطرات امنیتی احتمالی

• بروزرسانی افزونه‌ها و مدیریت وابستگی‌ها

فصل ۹.۴: ادغام Nextcloud با سرویس‌های هویتی و کاربران سازمانی

• اتصال به LDAP / Active Directory برای مدیریت کاربران

• پیاده‌سازی SSO (Single Sign-On) برای ورود متمرکز

• استفاده از OAuth2 برای اتصال کاربران از سیستم‌های خارجی

• ترکیب چند منبع کاربری در یک محیط

• سیاست‌های احراز هویت ترکیبی و امنیت دسترسی

فصل ۹.۵: ادغام با سرویس‌های ابری و ذخیره‌سازی خارجی

• معرفی External Storage Support در Nextcloud

• اتصال به S3، Google Cloud Storage، Azure Blob، WebDAV

• اشتراک فایل میان سرورها با Federation

• استفاده از رمزنگاری End-to-End در ذخیره‌سازی خارجی

• تنظیمات امنیتی و کنترل دسترسی در منابع خارجی

فصل ۹.۶: ادغام با ابزارهای اداری و همکاری تیمی

• ادغام با OnlyOffice و Collabora Online برای ویرایش آنلاین اسناد

• پیاده‌سازی Talk برای چت، تماس و کنفرانس داخلی

• همگام‌سازی تقویم و مخاطبین با دستگاه‌ها و سرویس‌ها (CardDAV، CalDAV)

• اتصال به ایمیل‌ها از طریق افزونه Mail

• استفاده از Deck و Flow برای مدیریت وظایف و فرآیندها

فصل ۹.۷: APIها و توسعه سفارشی برای ادغام سیستم‌ها

• معرفی REST API و OCS API در Nextcloud

• احراز هویت در APIها و امنیت کلیدهای دسترسی

• توسعه سرویس‌های جانبی با استفاده از WebDAV API

• ساخت اسکریپت‌های اتوماسیون برای مدیریت کاربران و فایل‌ها

• تعامل با APIهای خارجی و اتصال بین‌سیستمی

فصل ۹.۸: نگهداری، به‌روزرسانی و انتشار افزونه‌ها

• آماده‌سازی افزونه برای انتشار عمومی

• بررسی امنیت، عملکرد و استانداردهای رسمی Nextcloud

• ارسال افزونه به App Store رسمی Nextcloud

• استراتژی‌های نگهداری و بروزرسانی افزونه‌ها در محیط سازمانی

• رفع مشکلات سازگاری در نسخه‌های جدید سیستم

فصل ۹.۹: توسعه و ادغام در مقیاس سازمانی

• طراحی معماری ماژولار برای محیط‌های بزرگ

• هماهنگی بین چندین افزونه و سرویس سازمانی

• استفاده از Webhooks برای واکنش به رخدادها در زمان واقعی

• ادغام Nextcloud با سیستم‌های ERP، CRM، Helpdesk

• مدیریت متمرکز افزونه‌ها در محیط‌های چندکاربره

بخش ۱۰: نگهداری، به‌روزرسانی و رفع مشکلات

فصل ۱۰.۱: مفاهیم کلی نگهداری در Nextcloud

• اهمیت نگهداری مداوم در سامانه‌های ابری

• چرخه عمر سیستم و نقش نگهداری پیشگیرانه

• تفکیک نگهداری نرم‌افزاری، سخت‌افزاری و امنیتی

• ایجاد برنامه زمان‌بندی نگهداری منظم

فصل ۱۰.۲: بررسی سلامت و وضعیت سیستم

• مرور وضعیت سیستم از داشبورد مدیریتی

• بررسی سلامت پایگاه داده و حجم ذخیره‌سازی

• تحلیل گزارش‌های لاگ (Logs) برای شناسایی هشدارها

• مانیتورینگ کارایی (Performance Monitoring) و منابع سیستم

• استفاده از ابزارهای نظارتی و گزارش‌گیری

فصل ۱۰.۳: به‌روزرسانی Nextcloud

• انواع به‌روزرسانی‌ها: جزئی، اصلی و افزونه‌ها

• مراحل آماده‌سازی برای به‌روزرسانی امن

• بررسی سازگاری نسخه‌ها و افزونه‌های نصب‌شده

• روش‌های به‌روزرسانی دستی و خودکار

• بازبینی وضعیت پس از به‌روزرسانی

فصل ۱۰.۴: به‌روزرسانی افزونه‌ها (Apps) و تنظیمات جانبی

• اهمیت هم‌زمان‌سازی نسخه افزونه‌ها با نسخه اصلی Nextcloud

• مرور و ارزیابی افزونه‌های فعال پیش از به‌روزرسانی

• شناسایی افزونه‌های ناسازگار و جایگزین‌های پیشنهادی

• مدیریت نسخه‌ها و بازگردانی تنظیمات قبلی در صورت خطا

فصل ۱۰.۵: پشتیبان‌گیری (Backup) و بازیابی (Restore)

• اهمیت پشتیبان‌گیری قبل از هر تغییر سیستم

• برنامه‌ریزی برای بکاپ‌های زمان‌بندی‌شده

• اصول نگهداری نسخه‌های مختلف از بکاپ‌ها

• بازیابی داده‌ها و پیکربندی‌ها پس از خرابی یا مهاجرت

• آزمون صحت فایل‌های بکاپ

فصل ۱۰.۶: عیب‌یابی و تشخیص خطاها

• فرآیند استاندارد شناسایی و تحلیل خطاها

• مرور فایل‌های گزارش و خطاهای رایج در Nextcloud

• شناسایی مشکلات عملکردی (CPU، RAM، Disk I/O)

• رفع خطاهای مرتبط با کاربران، مجوزها و افزونه‌ها

• کاربرد ابزارهای داخلی برای بررسی مشکلات سیستم

فصل ۱۰.۷: بازیابی پس از بحران (Disaster Recovery)

• تعریف سناریوهای بحران (خرابی سخت‌افزار، حمله سایبری، پاک‌شدن داده‌ها)

• طراحی استراتژی بازیابی متناسب با نوع بحران

• استفاده از بکاپ‌ها برای بازگردانی سریع سرویس

• ایجاد زیرساخت جایگزین موقت برای کاهش زمان قطعی

• ارزیابی پس از بحران و بهبود ساختار سیستم

فصل ۱۰.۸: بهینه‌سازی عملکرد و نگهداری بلندمدت

• مدیریت کش (Cache) و بهینه‌سازی پایگاه داده

• پاک‌سازی داده‌های قدیمی و فایل‌های غیرضروری

• تحلیل روند مصرف منابع در بلندمدت

• تنظیم سیاست‌های خودکارسازی نگهداری

• تدوین مستندات نگهداری سیستم

فصل ۱۰.۹: نگهداری امنیتی و به‌روزرسانی‌های حیاتی

• پیگیری مستمر به‌روزرسانی‌های امنیتی Nextcloud

• ارزیابی آسیب‌پذیری‌ها و رفع آن‌ها پیش از سوءاستفاده

• مدیریت گواهی‌های SSL و اعتبار دامنه‌ها

• تست‌های دوره‌ای نفوذ و ممیزی امنیتی

• سیاست‌های رمزنگاری و محافظت از داده‌ها

فصل ۱۰.۱۰: گزارش‌گیری، مستندسازی و مستمرسازی فرآیند نگهداری

• ثبت تغییرات انجام‌شده در سیستم

• مستندسازی مشکلات و روش‌های رفع آن‌ها

• ایجاد گزارش‌های مدیریتی برای تصمیم‌گیری بهتر

• طراحی چرخه بهبود مداوم (Continuous Improvement)

• تشکیل تیم پاسخ‌گویی و نگهداری تخصصی