خدمات شبکه فراز نتورک | پیشرو در ارائه خدمات دیتاسنتری و کلود
سرفصل دوره آموزش پیشرفته تعمیرات هارد دیسک (HDD Repair Advanced Course)
بخش 1: آشنایی با ساختار و عملکرد هارد دیسک
فصل 1. مقدمهای بر ذخیرهسازی دادهها
- تاریخچه و تکامل هارد دیسکها
- نقش هارد دیسک در سیستمهای کامپیوتری
- مقایسه ذخیرهسازی مغناطیسی با سایر روشهای ذخیرهسازی
فصل 2. اجزای فیزیکی هارد دیسک
- معرفی پلاترها (Platter):
- مواد سازنده (آلومینیوم، شیشه)
- پوشش مغناطیسی و نقش آن در ذخیرهسازی داده
- هد خواندن و نوشتن (Read/Write Head):
- عملکرد هد
- فناوریهای استفادهشده (GMR، TMR)
- موتور اسپیندل (Spindle Motor):
- مکانیزم چرخش پلاترها
- تأثیر سرعت دوران (RPM) بر عملکرد
- بورد مدار چاپی (PCB):
- وظایف بورد الکترونیکی
- قطعات اصلی PCB (پردازنده، حافظه کش، خازنها)
فصل 3. مکانیزم خواندن و نوشتن دادهها
- چگونگی ذخیرهسازی دادهها بهصورت مغناطیسی
- فرآیند خواندن و نوشتن با هد و پلاتر
- مفهوم سکتور و کلاستر
- معرفی فناوری Zone Bit Recording (ZBR)
فصل 4. انواع هارد دیسکها و پروتکلهای ارتباطی
- هارد دیسکهای SATA:
- ویژگیها و کاربردها
- هارد دیسکهای IDE (PATA):
- ساختار و مقایسه با SATA
- هارد دیسکهای SAS و SCSI:
- طراحی و کاربرد در محیطهای حرفهای
- فناوریهای در حال توسعه (NVMe در مقایسه با HDD)
فصل 5. آشنایی با فناوریهای مدرن در هارد دیسکها
- فناوری ضبط مغناطیسی:
- Perpendicular Magnetic Recording (PMR)
- Shingled Magnetic Recording (SMR)
- فناوری ذخیرهسازی گرمایی:
- Heat-Assisted Magnetic Recording (HAMR)
- مفهوم هلیوم در هارد دیسکهای جدید
- تأثیر فناوریها بر ظرفیت و عملکرد
فصل 6. مشکلات رایج در عملکرد هارد دیسکها
- بد سکتورها:
- تعریف و انواع (فیزیکی و منطقی)
- خرابی هد یا موتور
- مشکلات مرتبط با نوسانات برق و خرابی PCB
- دلایل آسیب به پلاترها
فصل 7. بررسی محیط کاری هارد دیسک
- شرایط مناسب عملکرد (دما، رطوبت، ارتعاش)
- حساسیت به آلودگیها و نیاز به کلین روم
بخش 2: عیبیابی اولیه
فصل 1. شناسایی مشکلات رایج هارد دیسک
- خرابیهای مکانیکی:
- گیر کردن هد
- خرابی یا قفل شدن موتور اسپیندل
- آسیب به پلاترها (خراش یا آلودگی)
- خرابیهای الکترونیکی:
- سوختن یا خرابی قطعات PCB (مانند ICها و دیودهای محافظ)
- مشکلات ناشی از نوسانات برق یا اتصال معکوس
- از بین رفتن یا آسیب به Firmware
- خرابیهای نرمافزاری:
- آسیب به جدول پارتیشن (MBR یا GPT)
- خرابی فایل سیستم (NTFS، FAT32، EXT)
- ایجاد بد سکتورهای منطقی
فصل 2. دستهبندی خرابیها برای تصمیمگیری اولیه
- تعیین نوع خرابی: مکانیکی، الکترونیکی یا نرمافزاری
- بررسی امکان تعمیر یا نیاز به جایگزینی قطعات
- اولویتبندی خرابیها (اهمیت بازیابی دادهها یا عملکرد دستگاه)
فصل 3. ابزارهای پایه برای عیبیابی
- معرفی و کاربرد ابزارهای زیر:
- مولتیمتر: بررسی ولتاژ و جریان در PCB
- هارد تستر: شناسایی مشکلات اولیه بدون باز کردن هارد
- نرمافزارهای عیبیابی:
- CrystalDiskInfo
- HD Tune
- Victoria
- ابزارهای شنیداری: تشخیص صداهای غیر معمول مانند کلیک یا نویز موتور
- منبع تغذیه پایدار: برای تست عملکرد هارد بدون آسیب بیشتر
فصل 4. فرآیند استاندارد عیبیابی اولیه
- مرحله ۱: بررسی بصری:
- مشاهده وضعیت فیزیکی هارد دیسک و بررسی خرابیهای آشکار (آثار سوختگی، ضربهدیدگی)
- مرحله ۲: تست الکترونیکی:
- استفاده از مولتیمتر برای بررسی سلامت PCB و ولتاژ
- شناسایی نقاط اتصال معیوب
- مرحله ۳: تست عملکردی:
- اتصال هارد دیسک به سیستم تست و بررسی وضعیت شناسایی در بایوس
- ارزیابی سرعت چرخش موتور و صدای هد
- مرحله ۴: نرمافزارهای تحلیل وضعیت:
- بررسی وضعیت SMART (Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology)
- تحلیل بد سکتورها و سلامت کلی درایو
فصل 5. مشکلات معمول و راهحلهای سریع در عیبیابی اولیه
- هارد دیسک روشن نمیشود:
- بررسی اتصالات برق
- تست و جایگزینی PCB
- هارد شناسایی نمیشود:
- ریست کردن Firmware
- تست پورت SATA/USB
- صدای کلیک یا ضربه در هارد:
- احتمال گیر کردن هد و نیاز به باز کردن در کلین روم
- بد سکتورها یا کندی عملکرد:
- رفع منطقی با نرمافزارهای تست و ترمیم سکتور
فصل 6. مستندسازی خرابیها و اقدامات اولیه
- ثبت نوع و شدت خرابی
- ایجاد گزارش عیبیابی برای تصمیمگیری تعمیرات
- پیشنهاد اقدامات بعدی به مشتری (تعمیر، تعویض قطعات، یا بازیابی دادهها)
بخش 3: تعمیرات مکانیکی پیشرفته
فصل 1. آمادهسازی برای تعمیر مکانیکی
- شرایط ایمن برای باز کردن هارد دیسک (Clean Room)
- معرفی تجهیزات تخصصی برای تعمیرات مکانیکی:
- دستکش ضد الکتریسیته ساکن (ESD Gloves)
- ابزارهای باز کردن قاب هارد
- Head Comb برای جداسازی هدها
- رعایت نکات ایمنی برای جلوگیری از آسیب به پلاتر و هد
فصل 2. بررسی و تعویض هد خواندن و نوشتن
- تشخیص خرابیهای هد:
- صداهای غیرعادی هد
- خواندن ناقص یا خرابی اطلاعات
- جداسازی هد معیوب با استفاده از Head Comb
- نصب و کالیبراسیون هد جدید
- تست عملکرد هد پس از تعویض
فصل 3. تعمیر و تعویض موتور اسپیندل (Spindle Motor)
- علائم خرابی موتور (صدای گیر کردن، عدم چرخش)
- روشهای آزادسازی موتور گیر کرده
- تعویض موتور معیوب و نصب موتور جدید
- تنظیم و تست سرعت چرخش موتور
فصل 4. جابجایی و تنظیم پلاترها
- روشهای ایمن برای جداسازی پلاترهای آسیبدیده
- استفاده از ابزارهای مخصوص مانند HDD Platter Exchanger
- رعایت ترتیب و جهت پلاترها برای جلوگیری از خطا در دادهها
- کالیبراسیون دقیق پلاترها پس از نصب
فصل 5. رفع مشکلات گیر کردن قطعات مکانیکی
- باز کردن هد گیر کرده در سطح پلاتر
- بررسی و رفع انسداد در مکانیزم محرک (Actuator Arm)
- تنظیمات مجدد قطعات متحرک برای عملکرد صحیح
فصل 6. کالیبراسیون و تست نهایی قطعات مکانیکی
- تنظیم تعادل و هماهنگی بین پلاترها و هدها
- بررسی عملکرد موتور و هد در سرعتهای مختلف
- استفاده از ابزارهای تست سلامت مکانیکی (Mechanical Diagnostic Tools)
- ارزیابی کارایی هارد دیسک پس از تعمیرات مکانیکی
فصل 7. مستندسازی تعمیرات مکانیکی
- ثبت اطلاعات مربوط به قطعات تعویض شده
- ثبت دلایل خرابی مکانیکی و راهحلهای رفع آن
- گزارشدهی برای بهبود فرآیند تعمیرات آینده
بخش 4: تعمیرات الکترونیکی
فصل 1. تحلیل مدار PCB
- بررسی معماری کلی PCB هارد دیسک
- شناسایی مدارهای اصلی (کنترلر، موتور، تغذیه و حافظه)
- روشهای شناسایی عیب در بردهای معیوب
- استفاده از دیاگرامهای مدار برای تحلیل قطعات
فصل 2. شناسایی و تعویض قطعات معیوب
- قطعات قابل تعویض:
- خازنها
- مقاومتها
- دیودها
- ترانزیستورها
- ICها (Integrated Circuits)
- نحوه جدا کردن و نصب مجدد قطعات با هویه و هیتر
- روش بررسی سلامت قطعات قبل و بعد از تعویض
فصل 3. تعمیر یا تعویض ROM و Firmware
- معرفی ROM و نقش آن در عملکرد هارد دیسک
- شناسایی مشکلات مربوط به Firmware
- روشهای استخراج و بازنویسی ROM
- ابزارهای تخصصی فلش کردن Firmware (مانند PC-3000 و MRT Lab)
- نحوه بکاپگیری از Firmware سالم
فصل 4. عیبیابی مشکلات منبع تغذیه (Power Supply Issues)
- بررسی ولتاژهای ورودی و خروجی
- تحلیل مدارهای حفاظت (Protection Circuits)
- شناسایی و تعویض قطعات معیوب در مسیر تغذیه
- جلوگیری از آسیبدیدگی مجدد ناشی از نوسانات برق
فصل 5. کار با ابزارهای تخصصی الکترونیکی
- استفاده از مولتیمتر برای اندازهگیری ولتاژ و مقاومت
- استفاده از اسیلوسکوپ برای بررسی سیگنالهای الکترونیکی
- آموزش استفاده از هویه و هیتر برای تعمیر قطعات کوچک
- شناسایی نقاط تست روی PCB برای تشخیص خرابیها
فصل 6. رفع مشکلات ناشی از نوسانات برق و اتصال کوتاه
- شناسایی علائم خرابی ناشی از نوسانات برق
- تعمیر مدارهای آسیبدیده از اتصال کوتاه
- نصب قطعات محافظ (مانند TVS Diode) برای جلوگیری از خرابیهای آینده
فصل 7. بررسی مدار موتور (Spindle Motor Circuit)
- نقش مدار موتور در عملکرد هارد دیسک
- شناسایی علائم خرابی مدار موتور
- روش تست و تعویض درایور موتور
فصل 8. تست عملکرد بورد تعمیر شده
- استفاده از ابزارهای تست تخصصی برای بررسی سلامت بورد
- نحوه اتصال PCB تعمیر شده به هارد دیسک اصلی
- رفع مشکلات احتمالی پس از تعمیر
فصل 9. نکات پیشرفته در تعمیرات الکترونیکی
- نحوه ذخیرهسازی و دستهبندی بردهای معیوب
- تکنیکهای پیشرفته عیبیابی برای ICها و چیپهای پیچیده
- بررسی سازگاری برد های تعویضی با مدلهای مختلف هارد دیسک
بخش 5: بازیابی دادهها از هارد دیسک آسیبدیده
فصل 1. مقدمهای بر بازیابی دادهها
- تعریف بازیابی دادهها و اهمیت آن
- دستهبندی آسیبهای قابل بازیابی (فیزیکی، مکانیکی، نرمافزاری)
- اصول پایهای در بازیابی دادهها (حفظ امنیت دادهها و جلوگیری از آسیب بیشتر)
فصل 2. ابزارها و تجهیزات بازیابی دادهها
- معرفی ابزارهای سختافزاری بازیابی
- نرمافزارهای تخصصی بازیابی اطلاعات:
- R-Studio
- GetDataBack
- DMDE
- EaseUS Data Recovery
- استفاده از دستگاههای کلین روم برای بازیابی داده از هاردهای مکانیکی آسیبدیده
فصل 3. بازیابی اطلاعات از هارد دیسکهای مکانیکی آسیبدیده
- شناسایی آسیبهای مکانیکی (گیر کردن هد، آسیب به پلاتر، خرابی موتور)
- روشهای استخراج داده با هد جدید
- استفاده از ابزار Head Comb برای جابجایی هد بدون آسیب به پلاتر
- آموزش نحوه جابجایی و تنظیم دقیق پلاترها
فصل 4. بازیابی اطلاعات از هارد دیسکهای الکترونیکی آسیبدیده
- شناسایی و تعویض PCB (بورد مدار چاپی)
- روش انتقال ROM از PCB معیوب به PCB جدید
- بررسی مشکلات ناشی از برقرسانی معیوب و رفع آنها
- استفاده از تجهیزات پیشرفته برای عیبیابی و تعمیر قطعات الکترونیکی
فصل 5. بازیابی اطلاعات از هارد دیسکهایی با خرابی نرمافزاری
- رفع مشکلات مربوط به فایل سیستم (FAT32، NTFS، EXT4)
- بازسازی پارتیشنهای حذف شده
- شناسایی و بازیابی دادههای پاک شده
- استفاده از الگوریتمهای جستجوی خام (Raw Search) برای بازگرداندن دادهها
فصل 6. بازیابی اطلاعات از هارد دیسک با بد سکتور
- تشخیص بد سکتورهای سختافزاری و نرمافزاری
- استفاده از نرمافزارهای تخصصی برای کپی داده از بخشهای سالم
- شبیهسازی سکتورهای خراب برای بازیابی اطلاعات
- ابزارهایی مانند HDD Regenerator برای رفع بد سکتور
فصل 7. شبیهسازی آسیبها برای آموزش بازیابی
- ایجاد سناریوهای آموزشی شامل:
- حذف پارتیشن
- خرابی فیزیکی هد
- خرابی نرمافزارهای مدیریت پارتیشن
- تمرین بازیابی اطلاعات از سناریوهای ایجاد شده
فصل 8. آموزش جراحی دادهها (Data Surgery)
- معرفی مفهوم جراحی دادهها
- جداسازی پلاترها و استخراج مستقیم داده
- ترکیب دادههای ناقص از چندین پلاتر برای بازسازی فایلها
فصل 9. رفع مشکلات پارتیشن و جدول فایل (MBR و GPT)
- بازسازی MBR و GPT معیوب
- ابزارهای مورد استفاده برای اصلاح جدول پارتیشن
- بازیابی دادههای پارتیشنبندی نشده یا حذف شده
نقد و بررسی وجود ندارد.