دانلود کتاب آموزشی آشنایی با عیب‌یابی و بازیابی اطلاعات موبایل جلد اول

بخش 1: مقدمه و مفاهیم پایه

فصل 1. آشنایی با اصول ذخیره‌سازی در موبایل‌ها

• تعریف حافظه ذخیره‌سازی و نقش آن در عملکرد موبایل

• تفاوت حافظه اصلی (RAM) با حافظه ذخیره‌سازی (ROM / Internal Storage)

• معرفی انواع حافظه‌ها در گوشی‌های هوشمند

فصل 2. حافظه‌های داخلی موبایل

• eMMC (Embedded MultiMedia Card):

  • ساختار و معماری

  • مزایا (هزینه کمتر) و معایب (سرعت پایین‌تر)

  • موارد استفاده در گوشی‌های اقتصادی

• UFS (Universal Flash Storage):

  • ساختار پیشرفته‌تر و قابلیت پردازش همزمان داده‌ها

  • سرعت بالاتر در مقایسه با eMMC

  • کاربرد در گوشی‌های میان‌رده و پرچمدار

• مقایسه عملی eMMC و UFS (از نظر سرعت، مصرف انرژی، طول عمر)

فصل 3. فایل سیستم‌های رایج در موبایل‌ها

• EXT4: رایج‌ترین فایل سیستم در اندروید قدیمی

• F2FS: طراحی‌شده برای حافظه‌های فلش با کارایی بالاتر

• HFS+: فایل سیستم سنتی در iOS و مک‌او‌اس قدیمی

• APFS: نسل جدید فایل سیستم اپل با پشتیبانی از رمزنگاری پیشرفته

• بررسی مزایا و محدودیت هر فایل سیستم در بازیابی اطلاعات

فصل 4. معرفی ابزارهای بازیابی اطلاعات موبایل

• نقش نرم‌افزارهای تخصصی در بازیابی داده‌ها

• نرم‌افزارهای پرکاربرد و ویژگی‌های آن‌ها:

  • Dr.Fone: ریکاوری سریع برای اندروید و iOS

  • Tenorshare UltData: بازیابی پیام‌ها و تصاویر

  • iMobie PhoneRescue: تمرکز بر داده‌های کاربر در iOS

• دستگاه‌های سخت‌افزاری برای ریکاوری حرفه‌ای:

  • JTAG: اتصال مستقیم به برد برای استخراج داده

  • UFED: ابزار قدرتمند فارنزیک برای گوشی‌های هوشمند

  • CH341A: پروگرامر ساده برای خواندن و نوشتن روی چیپ حافظه

بخش 2: مشکلات رایج و دسته‌بندی آن‌ها

فصل 1. مشکلات نرم‌افزاری

1. حذف تصادفی داده‌ها

   • پاک شدن عکس‌ها، ویدیوها، پیام‌ها و مخاطبین.

   • حذف اپلیکیشن‌ها همراه با داده‌های ذخیره‌شده.

2. فرمت‌شدن حافظه داخلی یا کارت SD

   • فرمت سریع (Quick Format).

   • فرمت کامل (Full Format) و تفاوت آن‌ها در امکان بازیابی.

3. ریست فکتوری یا بروزرسانی نرم‌افزاری

   • از بین رفتن داده‌ها هنگام بروزرسانی اندروید یا iOS.

   • مشکلات ناشی از نصب رام یا فریمور جدید.

4. خرابی فایل سیستم

   • Corruption در سیستم فایل (EXT4، F2FS، APFS).

   • خطاهای بوت دستگاه (Bootloop).

5. ویروس‌ها و بدافزارها

   • حذف یا مخفی‌سازی فایل‌ها توسط بدافزار.

   • قفل شدن داده‌ها توسط باج‌افزار (Ransomware).

فصل 2. مشکلات سخت‌افزاری

1. خرابی چیپ حافظه (eMMC یا UFS)

   • سوختگی یا آسیب ناشی از گرما و ولتاژ.

   • سکتورهای خراب (Bad Blocks).

2. عدم شناسایی حافظه دستگاه

   • حافظه داخلی در سیستم شناسایی نمی‌شود.

   • کارت حافظه توسط موبایل یا کامپیوتر شناسایی نمی‌شود.

3. خرابی درگاه USB یا پورت شارژ

   • مشکل اتصال کابل به دلیل شل بودن یا شکستگی.

   • اتصال برقرار می‌شود ولی داده منتقل نمی‌شود.

4. آسیب ناشی از ضربه یا رطوبت

   • سوختگی برد اصلی (Motherboard).

   • ایجاد اتصال کوتاه در مدار حافظه.

فصل 3. مشکلات امنیتی و دسترسی

1. قفل صفحه (PIN، رمز، الگو یا اثر انگشت)

   • قفل ساده (Pattern Lock، PIN).

   • قفل پیشرفته (بیومتریک و دو مرحله‌ای).

2. رمزگذاری حافظه (Encryption)

   • رمزگذاری خودکار اندروید از نسخه 6 به بعد.

   • رمزگذاری iOS با APFS و Secure Enclave.

3. دستگاه‌های قفل‌شده با حساب کاربری (FRP و Apple ID Lock)

   • FRP Lock در اندروید (Google Account Protection).

   • Activation Lock در iOS.

4. داده‌های حساس و محرمانه

   • اطلاعات رمزگذاری‌شده توسط نرم‌افزارهای امنیتی.

   • حذف داده‌ها توسط قابلیت “Factory Reset Protection”.

بخش 3: عیب‌یابی مشکلات نرم‌افزاری

فصل 1. مقدمات عیب‌یابی نرم‌افزاری

• شناخت دلایل شایع از دست رفتن اطلاعات (حذف دستی، ریست، آپدیت، بدافزار).

• بررسی وضعیت کلی گوشی قبل از شروع ریکاوری (بوت شدن، دسترسی به حافظه داخلی).

• اصول ایمنی قبل از ریکاوری (جلوگیری از بازنویسی داده‌ها).

فصل 2. ابزارها و روش‌های اولیه ریکاوری

• معرفی نرم‌افزارهای عمومی رایگان و تجاری.

• بررسی داده‌های موجود در نسخه‌های پشتیبان ابری (Google Drive، iCloud).

• استفاده از سرویس‌های رسمی سازندگان موبایل (Samsung Cloud، Huawei Cloud).

فصل 3. نرم‌افزارهای تخصصی ریکاوری اطلاعات

• بررسی قابلیت‌های Dr.Fone، Tenorshare، iToolab RecoverGo.

• مقایسه نقاط قوت و ضعف هر ابزار.

• روش‌های کار با نرم‌افزارهای تحت ویندوز/مک و اپلیکیشن‌های موبایلی.

فصل 4. بررسی فایل‌های سیستمی و داده‌های موقتی

• آشنایی با ساختار کش سیستم و پوشه‌های موقتی.

• امکان ریکاوری پیام‌ها، تصاویر و فایل‌های حذف‌شده از کش.

• بررسی ریکاوری داده‌ها از اپلیکیشن‌ها (واتساپ، تلگرام، اینستاگرام).

فصل 5. روش‌های بازیابی پیام‌ها و مخاطبین

• ریکاوری پیام‌های متنی (SMS).

• بازیابی مخاطبین از حساب کاربری Google یا Apple ID.

• بازگردانی داده‌ها از اپلیکیشن‌های پیام‌رسان.

فصل 6. ریکاوری پس از ریست یا به‌روزرسانی سیستم‌عامل

• دلایل از دست رفتن داده‌ها پس از ریست کارخانه.

• بازیابی اطلاعات از بکاپ‌های محلی یا ابری.

• بررسی امکان استخراج داده‌های باقی‌مانده در حافظه.

فصل 7. استفاده از ابزارهای خط فرمان و رابط‌های سیستمی

• معرفی ابزارهای خط فرمان (بدون ورود به جزئیات دستوری).

• کاربرد رابط‌های سیستمی مانند حالت‌های Recovery و Fastboot.

• بررسی محدودیت‌ها و شرایط استفاده از این ابزارها.

فصل 8. مشکلات نرم‌افزاری پیشرفته

• شناسایی و حذف بدافزارها که مانع دسترسی به داده‌ها می‌شوند.

• بررسی گوشی‌های روت‌شده و مشکلات ناشی از آن.

• مشکلات ناسازگاری فایل‌سیستم پس از آپدیت یا تغییر رام.

بخش 4: عیب‌یابی مشکلات سخت‌افزاری

فصل 1. مقدمات کار با سخت‌افزار

• اصول باز کردن موبایل در محیط ایزوله (Clean Room).

• ابزارهای مورد نیاز برای جداسازی قطعات (هیت‌گان، پنس، میکروسکوپ).

• نکات ایمنی برای جلوگیری از آسیب بیشتر به حافظه یا برد.

فصل 2. مشکلات مرتبط با چیپ‌های حافظه

• انواع چیپ‌ها: eMMC و UFS.

• علائم خرابی چیپ حافظه (عدم بوت شدن، هنگ کردن، شناسایی نشدن).

• روش‌های استخراج مستقیم داده از چیپ (Chip-off).

• بررسی اتصالات لحیم و مشکلات ناشی از دمای بالا یا ضربه.

فصل 3. روش‌های اتصال مستقیم به حافظه

• معرفی ابزار JTAG برای دسترسی به داده‌ها.

• استفاده از پروتکل‌های ISP (In-System Programming).

• تفاوت روش‌های JTAG و Chip-off در بازیابی داده‌ها.

فصل 4. مشکلات مربوط به درگاه‌ها و اتصالات

• خرابی درگاه USB و علائم آن (شارژ نشدن، انتقال داده ناقص).

• تکنیک‌های تعمیر یا تعویض درگاه USB.

• استفاده از پورت‌های جایگزین برای دسترسی به حافظه.

فصل 5. روش‌های نرم‌افزاری در کنار سخت‌افزار

• استفاده از حالت Fastboot Mode برای دسترسی به داده‌ها.

• استفاده از حالت Download Mode در گوشی‌های مختلف (Samsung، Huawei و …).

• ترکیب ابزارهای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری برای ریکاوری داده.

فصل 6. مشکلات ناشی از آسیب فیزیکی

• آسیب ناشی از ضربه و شکستگی برد.

• مشکلات ناشی از نفوذ مایعات و اکسیدشدگی قطعات.

• تکنیک‌های خشک‌کردن، تمیز کردن و بازیابی اتصالات.

فصل 7. ابزارها و تجهیزات تخصصی

• دستگاه‌های JTAG Box و استفاده عملی از آن‌ها.

• تجهیزات Chip Programmer مانند CH341A.

• استفاده از میکروسکوپ دیجیتال برای بررسی اتصالات.

فصل 8. چالش‌ها و محدودیت‌ها در بازیابی سخت‌افزاری

• احتمال آسیب دائمی به چیپ حافظه در روش‌های Chip-off.

• مشکلات ناشی از رمزگذاری سخت‌افزاری در چیپ.

• هزینه‌بر بودن تجهیزات تخصصی.