دانلود کتاب آموزشی PRTG Network Monitor جلد اول

آموزش نرم‌افزار PRTG Network Monitor معمولاً شامل مباحث پایه تا پیشرفته در زمینه مانیتورینگ شبکه است. در ادامه، سرفصل‌های پیشنهادی یک دوره آموزشی کامل آورده شده است:

بخش 1. مقدمه‌ای بر مانیتورینگ شبکه و PRTG

فصل 1. مفهوم مانیتورینگ شبکه

• تعریف مانیتورینگ شبکه به زبان ساده

• تمایز بین مانیتورینگ شبکه و مانیتورینگ سیستم

• انواع مانیتورینگ: Real-time، Periodic، Reactive، Proactive

• بررسی تفاوت Logging، Monitoring و Alerting

فصل 2. ضرورت مانیتورینگ در شبکه‌های امروزی

• افزایش پیچیدگی زیرساخت‌های IT

• اهمیت پایش مداوم در DevOps، Hybrid Cloud، Remote Access

• جلوگیری از Downtime و کاهش MTTR

• مزایای عملیاتی: بهبود امنیت، صرفه‌جویی در هزینه‌ها، بهینه‌سازی منابع

فصل 3. آشنایی با انواع داده‌های قابل مانیتور

• دستگاه‌ها (سرورها، کلاینت‌ها، روترها، سوئیچ‌ها)

• پروتکل‌ها و سرویس‌ها (DNS, HTTP, SMTP, SQL)

• منابع سیستمی (CPU, RAM, Disk, Uptime)

• لینک‌های ارتباطی و پهنای باند

• ترافیک و اپلیکیشن‌ها (NetFlow, Packet Sniffing)

فصل 4. معرفی نرم‌افزارهای مانیتورینگ رایج

• مقایسه اجمالی بین PRTG، Zabbix، Nagios، SolarWinds، Zennos و LibreNMS

• نقاط قوت PRTG در مقایسه با رقبا

فصل 5. بررسی تاریخچه و توسعه PRTG

• معرفی شرکت Paessler

• نحوه تولد و تکامل PRTG از نسخه‌های ابتدایی تا نسخه‌های مدرن

• مدل‌های لایسنسینگ PRTG (Freeware, Commercial, Hosted)

فصل 6. معماری نرم‌افزار PRTG Network Monitor

• اجزای اصلی: Core Server، Probeها، Web Interface

• مدل استقرار: Local Probe vs Remote Probe

• نحوه جمع‌آوری داده‌ها از شبکه و سرورها

• ساختار پایگاه‌داده داخلی و ذخیره‌سازی داده‌های تاریخی

فصل 7. معرفی قابلیت‌های کلیدی PRTG

• مانیتورینگ چندپروتکلی (SNMP, WMI, SSH, API, Ping)

• هشداردهی هوشمند و اعلان‌های قابل تنظیم

• داشبوردها و نقشه‌های گرافیکی قابل سفارشی‌سازی

• گزارش‌گیری اتوماتیک و سفارشی

• استفاده از Templateها و Auto-Discovery

• قابلیت یکپارچه‌سازی با ابزارهای دیگر از طریق API

فصل 8. کاربردهای رایج PRTG در سناریوهای عملی

• مانیتورینگ شبکه داخلی شرکت‌ها

• نظارت بر سرویس‌های ابری و دیتاسنترها

• بررسی SLA و مدیریت کیفیت سرویس (QoS)

• استفاده در محیط‌های حساس مثل بیمارستان، بانک و مراکز داده

بخش 2. نصب و راه‌اندازی PRTG

فصل 1. بررسی پیش‌نیازهای سیستم

• حداقل مشخصات سخت‌افزاری (CPU، RAM، Disk)

• سیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شده (Windows Server 2012 R2 به بعد)

• پورت‌های مورد نیاز برای دسترسی و ارتباطات (مثلاً 80/443/23560 و …)

• الزامات فایروال و آنتی‌ویروس برای جلوگیری از تداخل

فصل 2. دانلود نرم‌افزار و نسخه‌ها

• تفاوت نسخه‌های رایگان و تجاری

• نحوه دریافت فایل نصب از وب‌سایت Paessler

• بررسی checksum و اصالت فایل دانلودی

فصل 3. نصب PRTG Core Server

• اجرای فایل نصب و مراحل گام‌به‌گام

• انتخاب محل نصب (لوکال یا Remote Probe)

• تنظیمات اولیه نصب (پسورد ادمین، پورت دسترسی، سرویس ویندوز)

• راه‌اندازی سرویس Core Server

فصل 4. دسترسی به رابط کاربری وب (Web Interface)

• اتصال از طریق مرورگر به آدرس پیش‌فرض (http://localhost یا آی‌پی سرور)

• تنظیمات اولیه پس از اولین ورود (زبان، زمان، نام دامنه، لایسنس)

• معرفی Web Interface و ورود امن

فصل 5. فعال‌سازی لایسنس و ثبت نرم‌افزار

• وارد کردن کلید لایسنس در پنل مدیریتی

• ثبت در سایت Paessler برای دریافت پشتیبانی

• بررسی اعتبار لایسنس و محدودیت‌های نسخه رایگان

فصل 6. تنظیمات اولیه پس از نصب

• بررسی و تنظیم Email Notification (SMTP Server)

• تعریف منطقه زمانی و مکان جغرافیایی

• تنظیم واحدهای اندازه‌گیری (دما، پهنای باند، سرعت و …)

فصل 7. تنظیمات امنیتی اولیه

• تغییر پورت‌های پیش‌فرض دسترسی

• محدود کردن IP های مجاز به دسترسی

• فعال‌سازی HTTPS و نصب گواهینامه SSL

• تنظیم سیاست‌های دسترسی (Authentication & Permissions)

فصل 8. ایجاد کاربران و نقش‌ها

• تعریف کاربران جدید

• تعیین سطوح دسترسی (Read-Only، Write، Admin)

• اتصال به Active Directory برای احراز هویت

فصل 9. نصب Remote Probe (اختیاری)

• کاربرد Remote Probe در مانیتورینگ شبکه‌های دیگر

• دانلود و نصب Remote Probe از طریق پنل PRTG

• اتصال Remote Probe به Core Server از طریق کلید شناسه (Access Key)

• پیکربندی Probe برای ارتباط پایدار

فصل 10. تست اولیه عملکرد سیستم

• مشاهده اولین دستگاه مانیتور شده (خود سرور)

• بررسی وضعیت سرویس‌ها، سنسورها و هشدارها

• لاگ‌های اولیه و تحلیل صحت نصب

فصل 11. پشتیبان‌گیری از تنظیمات

• تنظیم Backup خودکار در مسیر مشخص

• تعیین تعداد نسخه‌های نگهداری‌شده

• تست بازگردانی (Restore) از یک نسخه پشتیبان

بخش 3. آشنایی با رابط کاربری PRTG

فصل 1. معرفی کلی رابط کاربری وب PRTG

• نحوه دسترسی به رابط وب (آدرس پیش‌فرض: https://localhost یا https://[IP]:8080)

• ساختار کلی رابط کاربری: منوها، پنل کناری (Sidebar)، نوار بالا (Top Bar) و بخش مرکزی (Main View)

فصل 2. نوار بالای صفحه (Header Bar)

• جستجوی سریع دستگاه یا سنسور

• دسترسی سریع به تنظیمات کلی، حساب کاربری، و اعلان‌ها

• دکمه Pause، Resume، Maintenance Mode

فصل 3. نمای درختی Devices (Device Tree)

• ساختار سلسله‌مراتبی: گروه‌ها، دستگاه‌ها، سنسورها

• مفهوم Probe > Group > Device > Sensor

• استفاده از فیلتر و نمایش بر اساس وضعیت‌ها (Up, Down, Warning, etc.)

فصل 4. داشبورد اصلی (Overview Dashboard)

• مشاهده وضعیت کلی شبکه

• نمودارهای گرافیکی و ویجت‌های تعاملی

• شخصی‌سازی داشبورد با Drag & Drop

فصل 5. جزئیات هر سنسور

• نحوه مشاهده داده‌های گرافیکی لحظه‌ای و تاریخی

• مرور Thresholds، تنظیمات و وضعیت فعلی سنسور

• مشاهده Log، گزارش‌ها و تنظیمات اعلان سنسور

فصل 6. بخش Logs و Status

• بررسی رویدادهای اخیر (Errors, Changes, Notifications)

• استفاده از فیلتر برای یافتن رخداد خاص

• بررسی تغییرات پیکربندی و فعالیت کاربران

فصل 7. مدیریت نقشه‌ها (Maps)

• تعریف Map جدید و نحوه دسترسی از منوی اصلی

• افزودن اجزای گرافیکی شبکه به نقشه

• نمایش وضعیت سنسورها به‌صورت رنگی (Green/Red/Yellow)

• Export و اشتراک‌گذاری نقشه به‌صورت عمومی یا خصوصی

فصل 8. تب‌های مختلف در نمای هر سنسور یا دستگاه

• Overview: وضعیت لحظه‌ای

• Live Data / Historic Data: اطلاعات گرافیکی

• Log: وقایع

• Notifications: اعلان‌ها

• Settings: پیکربندی دستگاه یا سنسور

فصل 9. شخصی‌سازی رابط کاربری

• تغییر زبان، زمان، واحدهای اندازه‌گیری

• تنظیم Theme (روشن/تیره)

• تغییر ترتیب نمایش عناصر و دسته‌بندی‌ها

فصل 10. Mobile UI و اپلیکیشن موبایل PRTG

• معرفی اپلیکیشن Android و iOS

• قابلیت‌های اصلی رابط کاربری موبایل

• دریافت اعلان‌ها و مانیتورینگ از راه دور

بخش 4. افزودن دستگاه‌ها و سنسورها

فصل 1. آشنایی با ساختار Device Tree در PRTG

• تعریف و اهمیت Device Tree در ساختار مانیتورینگ

• مفاهیم Probe، Group، Device، Sensor

• نحوه دسته‌بندی منطقی منابع (بر اساس مکان، نوع یا نقش)

فصل 2. افزودن Probeها

• Local Probe چیست و چه کاربردی دارد

• ساخت و مدیریت Remote Probe برای مانیتورینگ شبکه‌های دیگر

• نصب Remote Probe روی سیستم‌های ویندوز

• ارتباط امن Remote Probe با Core Server

• مدیریت Remote Probe در رابط وب PRTG

فصل 3. افزودن گروه (Group)

• ایجاد گروه‌های منطقی برای سازمان‌دهی بهتر دستگاه‌ها

• تنظیمات اولیه گروه‌ها (Access Rights، تنظیمات Inheritance)

• استفاده از Templates هنگام ایجاد گروه‌ها

فصل 4. افزودن دستگاه (Device)

• روش دستی افزودن دستگاه با آدرس IP یا DNS

• تنظیمات اصلی دستگاه:

  • SNMP Version

  • Authentication (برای SNMP v3، WMI، SSH و غیره)

  • Credentials for Windows Systems

  • تنظیمات شبکه (Ping, DNS Resolution)

• استفاده از Device Template برای ساخت سریع

• جابه‌جایی دستگاه بین گروه‌ها

فصل 5. کشف خودکار دستگاه‌ها (Auto Discovery)

• تعریف Auto Discovery در PRTG

• روش‌های اجرای Auto Discovery:

  • بر اساس IP Range

  • از طریق Active Directory

  • از روی فایل CSV

• ساختار فیلتر و Ruleها در Auto Discovery

• زمان‌بندی اجرای Discovery و تنظیمات پیشرفته

• نکات مهم برای استفاده ایمن از Auto Discovery

فصل 6. مدیریت سنسورها (Sensors)

• تعریف Sensor و تفاوت آن با Device

• محدودیت تعداد سنسور در نسخه رایگان و لایسنس‌شده

• ساختار اطلاعاتی Sensor (Channelها، Unit، Thresholdها)

فصل 7. افزودن سنسورها به دستگاه‌ها

• روش‌های دستی افزودن سنسور

• استفاده از قابلیت Suggested Sensors

• افزودن چند سنسور همزمان

• استفاده از Sensor Template

فصل 8. آشنایی با انواع مهم سنسورها

• سنسورهای SNMP

  • SNMP Traffic

  • SNMP CPU Load

  • SNMP Memory

• سنسورهای WMI

  • WMI Free Disk Space

  • WMI Service Monitoring

• سنسورهای Ping و ICMP

• سنسورهای HTTP/HTTPS

  • HTTP Advanced

  • HTTP Full Web Page

• سنسورهای Flow-based

  • NetFlow v5, v9

  • sFlow و jFlow

• سنسورهای سیستم‌عامل لینوکس (SSH-based Sensors)

• سنسورهای Custom Script و EXE/Script Advanced

• مانیتورینگ دیتابیس (SQL Sensor، MySQL, Oracle)

فصل 9. تنظیم آستانه‌ها (Thresholds)

• تعریف Threshold و کاربرد آن در هشدارها

• ایجاد آستانه برای Channel خاص در یک Sensor

• تنظیم شرایط برای هشدار (Warning، Error، Down)

• ایجاد Alert فقط هنگام عبور از مقدار خاص برای زمان معین

فصل 10. مدیریت و نگهداری سنسورها

• تغییر تنظیمات پیش‌فرض سنسورها

• فعال‌سازی/غیرفعال‌سازی سنسورها

• Clone کردن سنسور برای استفاده در دستگاه‌های مشابه

• حذف امن سنسورها و مدیریت وابستگی‌ها

• بررسی لاگ فعالیت سنسور (Logs)

فصل 11. استفاده از Sensor Factory

• تعریف Sensor Factory برای ایجاد سنسورهای ترکیبی

• ساخت یک سنسور از Channelهای چند سنسور مختلف

• مثال: ساخت Sensor Factory برای وضعیت کلی یک سرور

• Syntax تعریف Channelها و محاسبات در Sensor Factory

فصل 12. اعمال تنظیمات به‌صورت گروهی

• استفاده از Multi-Edit برای سنسورها

• به‌روزرسانی انبوه آستانه‌ها، Interval، Priority

• اعمال تنظیمات Alert به چندین سنسور یا دستگاه

بخش 5. مانیتورینگ پهنای باند و ترافیک شبکه

فصل 1. معرفی روش‌های مانیتورینگ پهنای باند در PRTG

• SNMP Monitoring

• Flow-based Monitoring (NetFlow, sFlow, jFlow)

• Packet Sniffing

• WMI Monitoring (برای محیط‌های ویندوزی)

فصل 2. انتخاب روش مناسب مانیتورینگ پهنای باند

• مقایسه SNMP، NetFlow و Packet Sniffing

• مزایا و معایب هر روش

• سناریوهای کاربردی برای انتخاب روش مناسب

• تأثیر روش مانیتورینگ بر Performance شبکه و سرور

فصل 3. راه‌اندازی مانیتورینگ با SNMP

• پیش‌نیازها: فعال‌سازی SNMP روی روتر/سوئیچ

• افزودن دستگاه به PRTG و کشف خودکار سنسورهای SNMP

• بررسی سنسورهای پیش‌فرض SNMP مانند:

  • SNMP Traffic

  • SNMP Interface

  • SNMP Bandwidth

فصل 4. مانیتورینگ با استفاده از Flow (NetFlow, sFlow, jFlow)

• معرفی NetFlow و نسخه‌های آن (v5، v9)

• پیکربندی NetFlow روی تجهیزات سیسکو یا میکروتیک

• پیکربندی دریافت Flow در PRTG:

  • NetFlow Sensor

  • Flow Collector Port

• تحلیل دقیق ترافیک بر اساس IP، پورت و پروتکل

• فیلتر کردن جریان‌ها برای مانیتورینگ هدفمند

• استفاده از Flow Sensor Custom برای گروه‌بندی خاص داده‌ها

فصل 5. مانیتورینگ با Packet Sniffing

• موارد استفاده از Packet Sniffer در PRTG

• تفاوت Sniffing در لایه 2 و لایه 3

• نحوه تنظیم Packet Sniffer Sensor

• محدودیت‌های این روش (رم و پردازنده بالا، ترافیک رمزگذاری‌شده)

فصل 6. تنظیم Threshold و هشدارها برای ترافیک غیرعادی

• تعیین حداکثر مجاز مصرف پهنای باند

• هشدار در صورت افزایش ناگهانی ترافیک یا شناسایی ترافیک خاص

• مثال‌های عملی از تنظیم Threshold برای ترافیک VoIP یا FTP

فصل 7. تجزیه‌و‌تحلیل ترافیک کاربران و اپلیکیشن‌ها

• مشاهده لیست Top Talkers

• شناسایی منابع مصرف‌کننده‌ی بیشترین پهنای باند

• تحلیل ترافیک به تفکیک پورت و پروتکل (مانند HTTPS، RDP، Torrent)

• بررسی ترافیک کاربران داخلی و خارجی

فصل 8. گزارش‌گیری دقیق از وضعیت ترافیک شبکه

• ایجاد گزارش‌ روزانه، هفتگی و ماهانه از مصرف پهنای باند

• مقایسه بازه‌های زمانی برای تحلیل الگوهای رفتاری

• صدور گزارش‌ها به‌صورت PDF، CSV و نمودارهای تصویری

• ارسال خودکار گزارش‌ها به ایمیل مدیر شبکه

فصل 9. استفاده از نقشه‌های گرافیکی (Maps) برای نمایش ترافیک

• طراحی نقشه سفارشی با نمایش گراف‌های ترافیکی

• نمایش آنلاین وضعیت مصرف بر روی مانیتور NOC

• استفاده از آیکون‌ها و خطوط رنگی برای نمایش وضعیت بحرانی یا نرمال

فصل 10. تنظیم فیلتر و گروه‌بندی برای کنترل دقیق‌تر

• ساخت گروه‌های ترافیکی (مثلاً ترافیک VoIP، ترافیک Backup، ترافیک کاربران)

• تعریف Channel Grouping در سنسورها

• استفاده از Regular Expression برای فیلتر جریان‌ها